Έντυπη Έκδοση

Οιδίπους Τύραννος με κουνημένη γκαρνταρόμπα

Πάνος Χ. Κούτρας, Παναγιώτης Ευαγγελίδης

Στρέλλα

εκδόσεις Πολύχρωμος πλανήτης, σ. 130, ευρώ 14,13

Τι συνιστά μια κοινότητα και της παρέχει συνοχή; Πέρα από τη βιολογική οικογένεια, επάνω σε ποιους άξονες κτίζεται η κοινωνική συγγένεια; Ποιες συλλογικές ταυτίσεις μάς επιτρέπουν να αναγνωρίζουμε αλλήλους ως «ομοίους»; Κυρίως, με ποιους παίρνουμε τη βαθιά προσωπική απόφαση να δέσουμε τα συναισθήματά μας; Πόσο βαραίνει η καταγωγή (και πόσο η φύση) στις σημαντικές σχέσεις που επιλέγουμε να κάνουμε;

Αυτά είναι τα ερωτήματα στην καρδιά της Στρέλλας, της τελευταίας ταινίας του Π.Χ. Κούτρα, σε σενάριο του ιδίου και του Π. Ευαγγελίδη. Σενάριο με υψηλό διακύβευμα, καθώς στις απαντήσεις του εμπλέκει τα δύο ακρογωνιαία ταμπού της Δύσης, την αιμομιξία και τη διαφυλικότητα. Με τα σημερινά κοινωνικά συμφραζόμενα δεν είναι απορίας άξιο που η διαδρομή του σεναρίου σημαδεύτηκε από δύο χρόνια απορρίψεων. Οπως γράφει στην εξαιρετική εισαγωγή του ο ακαδημαϊκός Δ. Παπανικολάου, η ερωτική διαφορετικότητα στην Ελλάδα «...δεν είναι πια γοητευτικό περιθώριο (όπως την είδαν κάποιες εφημερίδες και προοδευτικοί κύκλοι τη δεκαετία του '70), μια ταυτότητα που παλεύει για ισότητα (ΑΚΟΕ)... ή μια ριζοσπαστική τοποθέτηση... Ξαναγίνεται αντίθετα μια παθολογία, ένα "πεζοδρόμιο" που χρειάζεται χαρτογράφηση, ανάλυση, επιτήρηση». Κι επίσης, ήταν θύμα κανιβαλισμού από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.

Στη θεσμοθετημένη ομοφοβία του τόπου ας προστεθεί η ιδέα του ανυπέρβλητου τραύματος που συνοδεύει την έννοια της αιμομιξίας, ιδέα που απαιτεί μια τραγική κάθαρση, σαν κατάληξη κάθε παρεμφερούς αφήγησης. Και ως προς αυτό, η υπόθεση της ταινίας καταστρατηγεί τις κυρίαρχες προσδοκίες: δεν υπάρχουν οιμωγές ούτε κανένα κρεσέντο τραγικότητας, όπου ο ήρωας, πιασμένος στα δίχτυα της μοίρας, εξορύσσει τα ίδια του τα μάτια.

Σαν αντίβαρο στο αδιανόητο, στην αντικανονικότητα μιας σχέσεως υβριστικής, τόσο από την πλευρά του φύλου όσο και από την πλευρά του αίματος και της πατριάς, η Στρέλλα συστήνεται ως αυτοπαρωδούμενο ερωτικό μελόδραμα. «Σ' ευχαριστώ που μ' έκανες να σ' αγαπήσω με όλους τους τρόπους που μπορεί ένας πατέρας να αγαπήσει το παιδί του», λέει στο τέλος της ταινίας ο πατέρας στον γιο/ κόρη/ ερωμένη του, εξισορροπώντας το γελοίο με το συγκλονιστικό.

Η στρατηγική, εν τέλει, της ιστορίας δεν είναι να λύσει κάποιον Γόρδιο δεσμό (εξ ορισμού αναπάντητο), αλλά να υπονομεύσει την ιδεολογία του ψυχικού βάθους (ασυνείδητες συγκρούσεις, Οιδιπόδειο, ο νόμος του Πατέρα) προς χάριν της επιφάνειας και των πεζών, αλλά γοητευτικών υλικών που τη συγκροτούν. (Ας σημειωθεί εδώ πως οι φωτογραφίες από την ταινία, που βρίσκονται ένθετες στην έκδοση, συνοψίζουν θαυμάσια αυτά τα υλικά: φωτισμός, θεατρικότητα, επανάληψη...)

«Σε ποιο βαθμό τολμά να γίνει κανείς κύριος του εαυτού και της μοίρας του;», ρωτάει η Στρέλλα. Και απαντά: Στον βαθμό, προφανώς, που κυκλοφορούν και προωθούνται αφηγήσεις οι οποίες το επιτρέπουν.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Η ηθική του Κακού
Ταύτιση με την Κόρη των Αθηνών
Σπέρματα Δημουλά*
Ακραίες μορφές θρησκευτικής πίστης
Στην περιπέτεια ενός αινίγματος
Ψάχνοντας τον πολιτισμό που δεν υπάρχει
Η σχέση άρρενος και θήλειας αρχής
Αισθητική του εφήμερου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Η ηθική του Κακού
Ταύτιση με την Κόρη των Αθηνών
Σπέρματα Δημουλά*
Οιδίπους Τύραννος με κουνημένη γκαρνταρόμπα
Ακραίες μορφές θρησκευτικής πίστης
Στην περιπέτεια ενός αινίγματος
Ψάχνοντας τον πολιτισμό που δεν υπάρχει
Η σχέση άρρενος και θήλειας αρχής
Αισθητική του εφήμερου
Γράμμα από την Κερατέα
«Ο αρχαιολογικός χώρος του Οβριοκάστρου Κερατέας»
Αφανής αναγνώστης
Ενα λανθάνον επιτήδευμα
Από τις 4:00 στις 6:00
Ζητιανεύοντας την επιτυχία στο τραγούδι
Ενας κιθαρίστας που έφερε πολλά είδη μουσικής πιο κοντά
Άλλες ειδήσεις
Σ' έναν δρόμο
«ΧΩΡΙΣ ΔΙΑΒΑΤΗΡΙΟ» στον Πειραιά
Οταν ο ζωγράφος Ρόθκο γίνεται θεατρική πράξη
Περί αβάσταχτης ερημιάς, γραφής και λοιπών αδιεξόδων
Το κύμα
Στον βρόντο
Ο Πειραιάς στην πρώτη γραμμή
Η ζωή και ο θάνατος του Καραβέλα