Έντυπη Έκδοση

Ακραίες μορφές θρησκευτικής πίστης

Χένινγκ Μάνκελ

Πριν πέσει η παγωνιά

μτφρ.: Λύο Καλοβυρνάς

εκδόσεις Ψυχογιός, σ. 401, ευρώ 16,76

Ενα από τα καλύτερα μυθιστορήματα του Χένινγκ Μάνκελ, το Πριν πέσει η παγωνιά, ξεχωρίζει και για τη σφιχτή αφήγηση, που δεν παρουσιάζει κενά σε κανένα σημείο, αν και είναι πληθωρική, όπως, άλλωστε, και σε όλα τα βιβλία του, αλλά και για το θέμα του, το οποίο αγγίζει σοβαρά και επίκαιρα κοινωνικά ζητήματα. Η γραφή του είναι τόσο απλή, αλλά ταυτοχρόνως τόσο αυθεντική, χωρίς καμία επιτήδευση, που συνεπαίρνει τον αναγνώστη. Διαθέτει ιστορία, με πλούσια πλοκή και καλή αφηγηματική υφή, εφόσον δεν χάνεται ο συγγραφέας σε άσχετες περιγραφές και σε περιττές εικόνες που θα αποδυνάμωναν το έργο του. Χρησιμοποιούνται, αντιθέτως, με μέτρο όλα τα συστατικά του καλού μυθιστορήματος.

Αυτή τη φορά ο Μάνκελ ασχολείται με το ζήτημα του θρησκευτικού φανατισμού, της μισαλλοδοξίας, της ομαδικής υστερίας. Ξεκινάει μ' έναν πρόλογο στον οποίο παρατίθεται ένα πραγματικό γεγονός, που συνέβη στη Γουιάνα της Λατινικής Αμερικής το 1978, όπου έχουν καταφύγει τα μέλη μιας χριστιανικής σέκτας για να ζήσουν ειρηνικά κοντά στη φύση, με αρχηγό τον Τζιμ Τζόουνς. Κατόπιν προτροπής του αυτοκτονούν ομαδικά 940 άτομα! Ο συγγραφέας ξεκινά από αυτό το μακελειό και δημιουργεί έναν ήρωα, κάποιον που σώθηκε, αλλά χρόνια αργότερα βρίσκεται στη Σουηδία για να συνεχίσει το καταστροφικό έργο του «προφήτη» και «ηγέτη» του. Η ιστορία του 1978 επαναλαμβάνεται στα τέλη Αυγούστου του 2001 και ολοκληρώνει τον κύκλο της την Τρίτη 11 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους, την ημέρα των τρομοκρατικών επιθέσεων στις ΗΠΑ, την ίδια μέρα που αναλάμβανε τα καθήκοντά της στην αστυνομία η Λίντα, η κόρη του επιθεωρητή Κουρτ Βαλάντερ. Ενας συνάδελφός της άνοιξε την τηλεόραση και είπε απλά, γιατί μέχρι εκείνη τη στιγμή κανείς δεν μπορούσε να καταλάβει τι ακριβώς είχε συμβεί: «Κάτι συνέβη στην Αμερική... φάνηκε η εικόνα ενός ρολογιού που μετρούσε αντίστροφα για ένα έκτακτο δελτίο... Ωσπου να ξεκινήσουν οι ειδήσεις, ο χώρος είχε σχεδόν γεμίσει».

Μόλις η Λίντα αποφοιτά από την Αστυνομική Ακαδημία, εμπλέκεται ανεπίσημα, μιας και ακόμα δεν έχει αναλάβει καθήκοντα στο αστυνομικό τμήμα της πόλεως Ισταντ, στην εξαφάνιση της παιδικής φίλης της, της Αννας. Παράλληλα, ο πατέρας της ερευνά την υπόθεση θανάτωσης κύκνων σε μια κοντινή λίμνη, ενώ λίγο αργότερα τη θανάτωση ζώων τη διαδέχεται η τελετουργική θανάτωση ανθρώπων. Η ύπαρξη μιας Βίβλου στον τόπο του εγκλήματος, καθώς και οι περίεργες κινήσεις ορισμένων ατόμων σε εκκλησίες στρέφουν τις έρευνες σε παραθρησκευτικές οργανώσεις. Περιγράφεται η ακραία συμπεριφορά των μελών αυτών, ο φανατισμός τους, οι ψευδαισθήσεις που έχουν για τις ικανότητές τους, η ψευδαίσθηση παντοδυναμίας και ελέγχου των άλλων, η αίσθηση του υπερανθρώπου, εκείνου που έχει την εντολή να «εκτελέσει το θέλημα του Θεού στη γη»! Διαταραγμένες προσωπικότητες, αποτυχημένοι τύποι, γίνονται θύματα του ίδιου του εαυτού τους, αλλά και των άλλων. Μάλιστα, μόλις βρουν κενά, είτε στο κοινωνικό περιβάλλον είτε σε αδύναμους χαρακτήρες, αναλαμβάνουν να τους χειραγωγήσουν και να τους εκμεταλλευτούν για να προβάλουν και να επιβάλουν νοσηρές καταστάσεις, με την πρόφαση μιας δήθεν θεόθεν εντολής. Οι «τελετουργικές» θυσίες και οι ανθρωποθυσίες είναι το αποκορύφωμα αυτών των παράδοξων στάσεων ζωής, της αντικοινωνικής και επικίνδυνης για το κοινωνικό σύνολο συμπεριφοράς, που δεν έλειψαν ούτε από τις ΗΠΑ, αλλά ούτε και από την Ελβετία ή ακόμα και από την Ιαπωνία, από χώρες με υψηλό βιοτικό επίπεδο. Ο θρησκευτικός φανατισμός δεν αφήνει περιθώρια για συζήτηση, για επικοινωνία, ανοχή του αντιθέτου, ενώ η νοσηρότητα που τον δημιουργεί, κάνει πιο εύκολο το «έργο» των οπαδών με την απουσία κάθε είδους τύψεων και ενοχών. Δεν είναι τυχαίο που ένας ήρωας σκέφτεται: «Δεν είμαι τρελός. Εχω εναποθέσει την πίστη μου στον Θεό και το σχέδιό του...» ή αλλού «Το σχοινί εμπνέει φόβο, και ο φόβος εμπνέει πίστη!».

Οι εικόνες από το «στρατόπεδο» της μισαλλοδοξίας αποδίδονται με πειστικότητα, χωρίς κορόνες και συναισθηματισμούς, ενώ παράλληλα λεπτομέρειες στη σχέση του επιθεωρητή Βαλάντερ με την κόρη του κάνουν την ιστορία πιο ιδιαίτερη, μια οικογενειακή υπόθεση που έχει τις κοινωνικές διαστάσεις της.

Οσο για τους προλόγους που έχουν γίνει της μόδας, κυρίως σε αστυνομικά έργα, αν και κανείς δεν τους διαβάζει, αρκεί να προσεχθεί η δεύτερη εντολή του Ελμορ Λίοναρντ στο βιβλίο του Οι δέκα εντολές για τη συγγραφή: Να αποφεύγονται οι πρόλογοι.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Η ηθική του Κακού
Ταύτιση με την Κόρη των Αθηνών
Σπέρματα Δημουλά*
Οιδίπους Τύραννος με κουνημένη γκαρνταρόμπα
Στην περιπέτεια ενός αινίγματος
Ψάχνοντας τον πολιτισμό που δεν υπάρχει
Η σχέση άρρενος και θήλειας αρχής
Αισθητική του εφήμερου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Η ηθική του Κακού
Ταύτιση με την Κόρη των Αθηνών
Σπέρματα Δημουλά*
Οιδίπους Τύραννος με κουνημένη γκαρνταρόμπα
Ακραίες μορφές θρησκευτικής πίστης
Στην περιπέτεια ενός αινίγματος
Ψάχνοντας τον πολιτισμό που δεν υπάρχει
Η σχέση άρρενος και θήλειας αρχής
Αισθητική του εφήμερου
Γράμμα από την Κερατέα
«Ο αρχαιολογικός χώρος του Οβριοκάστρου Κερατέας»
Αφανής αναγνώστης
Ενα λανθάνον επιτήδευμα
Από τις 4:00 στις 6:00
Ζητιανεύοντας την επιτυχία στο τραγούδι
Ενας κιθαρίστας που έφερε πολλά είδη μουσικής πιο κοντά
Άλλες ειδήσεις
Σ' έναν δρόμο
«ΧΩΡΙΣ ΔΙΑΒΑΤΗΡΙΟ» στον Πειραιά
Οταν ο ζωγράφος Ρόθκο γίνεται θεατρική πράξη
Περί αβάσταχτης ερημιάς, γραφής και λοιπών αδιεξόδων
Το κύμα
Στον βρόντο
Ο Πειραιάς στην πρώτη γραμμή
Η ζωή και ο θάνατος του Καραβέλα