Έντυπη Έκδοση

ΑΠΟ ΤΟ 1982 ΕΤΑΖΑΝ ΓΗΝ ΚΑΙ ΥΔΩΡ ΣΤΟΥΣ ΑΓΡΟΤΕΣ

Ο κομματισμός τούς «διέλυσε»

Ο πρώτος σύγχρονος γνωστός ελληνικός συνεταιρισμός, σύμφωνα με το πεντάτομο έργο του καθηγητή Αριστείδη Ν. Κλήμη, δεν είναι αγροτικός, αλλά καταναλωτικός με τίτλο «Εταιρεία Εργατικού Λαού, η Αυτοβοήθεια». Ιδρύεται το 1870 στην Αθήνα με 26 ιδρυτικά μέλη, τα οποία στη συνέχεια έγιναν 200, προκειμένου να προμηθεύονται φθηνότερα καταναλωτικά αγαθά.

Την ίδια εποχή ιδρύεται στην Αθήνα ένας ακόμη συνεταιρισμός, στον οποίο πρωτοστατεί ο Γιαννούλης Χαλεπάς, ο μετέπειτα γνωστός γλύπτης, παρότι εκείνη την περίοδο είναι μόλις 16 χρόνων. Είναι η «Ενωσις των Τιμίων Τεχνητών, Δευτέρα εν Αθήναις εταιρεία του Λαού», στην οποία μετέχουν μαρμαρογλύπτες και ξυλογλύπτες. Εννέα χρόνια μετά, το 1879, ιδρύεται στην Κύμη Ευβοίας το «Σωματείο ο Εργάτης».

Δικό τους συνεταιρισμό καταναλωτικό αποκτούν ένα χρόνο αργότερα και οι στρατιωτικοί, με τίτλο «Ελληνική Στρατιωτική Ενωσις», ώστε ν' αγοράζουν καταναλωτικά προϊόντα σε καλύτερες τιμές.

Ξεχωριστή όμως σημασία έχει ο 1ος σύγχρονος αγροτικός συνεταιρισμός, που δημιουργείται στον Αλμυρό Μαγνησίας με την επωνυμία: «Μετοχικόν Γεωργικόν Ταμείον Αλληλοβοήθειας». Πάλι από τη Θεσσαλία ξεκινά το γαϊτανάκι των συνεταιρισμών. Για τη δημιουργία του σιταροπαραγωγικού συνεταιρισμού πρωταγωνιστικό ρόλο παίζουν ένας δάσκαλος, ο Ν. Μιχόπουλος, ο οποίος αναγκάστηκε να πάρει προσωπικό δάνειο για να αγοραστεί η αλωνιστική μηχανή, κι ένας γεωπόνος, ο Δ. Γρηγοριάδης. Με το συνεταιρισμό στον Αλμυρό Μαγνησίας, με ιδρυτικά μέλη 48 γεωργούς, ουσιαστικά εγκαινιάζεται το σύγχρονο αγροτοσυνεταιριστικό κίνημα στην Ελλάδα.

Από το 1915 κι έπειτα, που ψηφίζεται ο πρώτος νόμος για τη λειτουργία των συνεταιρισμών, παρατηρείται οργασμός δημιουργίας συνεταιρισμών. Ο νόμος περί Συνεταιρισμών 602/1915 με βάση το γερμανικό και το αυστριακό πρότυπο υποβάλλεται από τον τότε υπουργό Εθνικής Οικονομίας Ανδρέα Μιχαλακόπουλο (σ.σ. σ' αυτόν οφείλει το όνομά της η οδός Μιχαλακοπούλου).

Μ' αυτόν το νόμο, στον οποίο είχαν συμβάλει αποφασιστικά ο Σωκράτης Ιασεμίδης, καθηγητής Γεωργικής Οικονομίας, και ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Αλέξανδρος Μυλωνάς, ορίζεται πως 7 μέλη μπορούν να συστήσουν συνεταιρισμό με τη συνυπογραφή καταστατικού που τίθεται για έγκριση στο αρμόδιο υπουργείο. Οι διαδικασίες είναι απλές και το αποτέλεσμα τους δικαιώνει:

Το 1915 οι συνεταιρισμοί είναι 150. Η πρώτη Ενωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΑΣ) δημιουργείται στη Μεσσηνία το 1917 και τον ίδιο χρόνο, λίγο αργότερα, στην Ηλεία.

Το 1925, κι ενώ έχει συμβεί η τραγωδία στη Σμύρνη, οι συνεταιρισμοί και λόγω και των Μικρασιατών, που διαθέτουν σημαντική εμπειρία, ανέρχονται σε 3.834! Καθοριστικής σημασίας θα είναι και η συμβολή του Αλέξανδρου Παπαναστασίου, ο οποίος το διάστημα που διατελεί υπουργός Γεωργίας (1926-28) φέρνει το νόμο για την ίδρυση της Αγροτικής Τράπεζας (1929).

Στις 12 Φεβρουαρίου 1935 ιδρύεται η Πανελλήνια Συνομοσπονδία Ενώσεων Γεωργικών Συνεταιρισμών (ΠΑΣΕΓΕΣ), με πρώτο πρόεδρο τον Αλέξανδρο Μπαλτατζή, ο οποίος ήταν τότε πρόεδρος της Ενωσης Γεωργικών Συνεταιρισμών Ξάνθης. Πρώτος διευθυντής της τριτοβάθμιας οργάνωσης, που θα παίξει σχεδόν πάντα πολιτικό ρόλο σε αγροτικά θέματα, αναλαμβάνει ο Θεόδωρος Τζωρτζάκης. Στον Αλέξανδρο Μπαλτατζή, παρά τις όποιες κομματικές παλινωδίες του, οφείλει πολλά το συνεταιριστικό κίνημα, και ιδίως η πατρίδα του η Ξάνθη. Η λειτουργία των συνεταιριστικών εργοστασίων υπήρξε αποφασιστικής σημασίας για την ανάπτυξη της Μακεδονίας και της Θράκης, παρότι σήμερα στην πλειονότητά τους είναι υπό διάλυση.

Το 1940, που η Ελλάδα μπαίνει σε πόλεμο, οι συνεταιρισμοί είναι 6.568. Επτά χρόνια αργότερα ιδρύεται η Συνεταιριστική Ενωση Καπνοπαραγωγών Ελλάδας, η γνωστή ως ΣΕΚΕ, που θα είναι η πρώτη μεταπολεμική προσπάθεια σε πανελλαδικό επίπεδο.

Το 1967, με τη δικτατορία των συνταγματαρχών, λειτουργούν 7.622 και οι δικτάτορες προσπαθούν να καπελώσουν το συνεταιριστικό κίνημα αλλάζοντας τις διοικήσεις. Οι δικτάτορες προβάλλουν το νομοθετικό διάταγμα 227/1973, που οδηγούσε σε αναγκαστικές συγχωνεύσεις συνεταιρισμούς που λειτουργούσαν στην ίδια κοινότητα ή ενώσεων που λειτουργούσαν στον ίδιο νομό, αλλά δεν εφαρμόστηκε ποτέ. Με την επαναφορά της δημοκρατίας, εξαιρετικά βραχύβιος αποδεικνύεται ο νόμος 921/79 (ΦΕΚ 125Α) Γ. Μπούτου, που ήταν φιλελεύθερος, αλλά έδινε στους γεωργικούς συνεταιρισμούς και ρόλο επαγγελματικών οργανώσεων, ορίζοντας αριθμό ιδρυτικών μελών τα 10 άτομα.

Ο νόμος 1257/1982, που θ' αλλάξει τα δεδομένα -κι ενώ ήδη από το 1979 η χώρα μας έχει υπογράψει για ένταξη στην τότε ΕΟΚ- είναι γνωστός ως ο 1ος νόμος Σημίτη: «Για την αποκατάσταση της δημοκρατικής λειτουργίας των Συνεταιριστικών Οργανώσεων». Ψηφίζεται σε μια περίοδο που η νεοσύστατη τότε κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου έχει τάξει γην και ύδωρ στους αγρότες προεκλογικά. Με τον ίδιο νόμο, η γενική συνέλευση της ΠΑΣΕΓΕΣ αποτελείται μόνο από τις ΕΑΣ και όχι από τις κεντρικές συνεταιριστικές ενώσεις, κοινοπραξίες και συνεταιριστικές εταιρείες, με περιορισμένο αριθμό ψήφων. Οι τελευταίες θα επανέλθουν το 2003, με θριαμβευτικό τρόπο, πάλι στη γενική συνέλευση της τριτοβάθμιας συνεταιριστικής οργάνωσης.

Ο 1ος νόμος Σημίτη όριζε δικαίωμα συμμετοχής στις αρχαιρεσίες των συνεταιρισμών, σε όσους ήθελαν να εγγραφούν μέλη μέσα σε 45 ημέρες. Με το νόμο αυτό, εγγράφονται μέσα σε λίγες μέρες στους συνεταιρισμούς 182.000 νέα μέλη! Το αποτέλεσμα ολέθριο, διότι οι συνεταιρισμοί ανοίγονται μεν στην κοινωνία, αλλά όχι στους παραγωγούς. Τα πράσινα και μπλε καφενεία μεταφέρονται μέσω των παραταξιακών ψηφοδελτίων στους συνεταιρισμούς, που, από υποδοχείς της παραγωγής, καταντούν κομματικά μαγαζάκια.

Ο 2ος νόμος Σημίτη, 1541/85, επιβάλλει στους πρωτοβάθμιους συνεταιρισμούς και τις δευτεροβάθμιες ενώσεις να προχωρήσουν σε συγχωνεύσεις, ενώ χρειάζονται 50 άτομα για να ιδρυθεί συνεταιρισμός. Σε ελάχιστες περιπτώσεις εφαρμόζεται ο 2ος νόμος Σημίτη (π.χ. συνενώσεις των ΕΑΣ Μεσσηνίας). Οι αναγκαστικές συνενώσεις αναιρούνται αργότερα, όταν αναλαμβάνει υπουργός Γεωργίας ο Γιάννης Ποττάκης, αφού οι ΕΑΣ έφταναν στα δικαστήρια, διότι όσες ήταν εύρωστες οικονομικά δεν ήθελαν, όπως ήταν φυσικό, να συνενωθούν με τις υπερχρεωμένες. Είναι πολλοί οι νομοί στους οποίους οι ΕΑΣ είναι πολύ περισσότερες από 1.

Με το νόμο 2169/ 1993 επί υπουργίας Χρήστου Κοσκινά (Ν.Δ.), μειώνεται και πάλι ο αριθμός των μελών που χρειάζονται για τη συγκρότηση συνεταιρισμού από 50 σε 20.

Διατηρείται η κατά κύριο επάγγελμα απασχόληση στη γεωργία από τα μέλη του, ενώ καθιερώνεται το ενιαίο ψηφοδέλτιο. Με την αλλαγή κυβέρνησης και το ν.2181/94 με τον Γιώργο Μωραΐτη υπουργό Γεωργίας, καταργούνται και πάλι τα ενιαία ψηφοδέλτια και επανέρχεται η πληγή των παραταξιακών.

Ο νόμος 2810/ 2000, ο νόμος Ανωμερίτη ή νόμος «Αλέξανδρου Παπαναστασίου», όπως ονομάστηκε τότε προς τιμήν του εκλιπόντος, προβλέπει ότι μπορεί να γίνει συνεταιρισμός με 7 μέλη. Εγινε δηλαδή κύκλος 85 χρόνων για να διαπιστώσουμε ότι έβλεπε πιο μακριά ο νομοθέτης του 1915! Η παραδοχή είναι ότι δεν είναι τα πολλά μέλη που κάνουν έναν συνεταιρισμό υγιή και εύρωστο, αλλά η δυναμική, η αλληλεγγύη, η συνεκτικότητα κι η καλή συνεργασία μεταξύ των μελών του!

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Αγροτικά θέματα & αγροτική πολιτική
Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων
Σχετικά θέματα: Αφιέρωμα: Αγροτικοί συνεταιρισμοί
Εργαλείο και πληγή μαζί
Συνεταιρισμοί 4 ταχυτήτων
Εδώ δεν μεσολαβούν χονδρέμποροι
Τι προβλέπει το νέο νομοσχέδιο
Κίνημα με πάνω από διακόσια χρόνια ιστορία
Για το ίδιο θέμα
Εργαλείο και πληγή μαζί
Άλλα θέματα στην κατηγορία Ελλάδα της έντυπης έκδοσης
Μετανάστες
Αδιέξοδο στην Υπατία
Ευνοϊκότερη αντιμετώπιση προτείνει ο Συνήγορος του Πολίτη
Φοιτητές κατέλαβαν το προξενείο στο Παρίσι
Στο πολιτικό γραφείο του Κεγκέρογλου
«Λύση εδώ και τώρα»
Αφιέρωμα: Αγροτικοί συνεταιρισμοί
Εργαλείο και πληγή μαζί
Συνεταιρισμοί 4 ταχυτήτων
Εδώ δεν μεσολαβούν χονδρέμποροι
Τι προβλέπει το νέο νομοσχέδιο
Κίνημα με πάνω από διακόσια χρόνια ιστορία
Ο κομματισμός τούς «διέλυσε»
Αστυνομία
ΕΛ.ΑΣ: Κρίσεις στη σκιά των δολοφονιών
Εκδηλώσεις διαμαρτυρίας
Δικαστικοί στο δρόμο με τις τηβέννους
Εκπαίδευση
Εξ αποστάσεως μεταπτυχιακό
Ημιυπαίθριοι
Νέα τροπολογία για ημιυπαίθριους
ΙΚΑ
Πώς θα πληρωθούν οι γιατροί από το ΙΚΑ
Ισότητα των δύο φύλων
Τρίτη 8 Μαρτίου: η Ημέρα της Γυναίκας αργεί να ξημερώσει
Η ελπίδα έρχεται από την «KESARIA»
ΚΕΠΕΠ Λεχαινών
Προσφυγή για το θάνατο της 35χρονης
Κερατέα
Ο υπουργός Θέλει τώρα διάλογο χωρίς τα ΜΑΤ
Πρόγνωση καιρού
Κούλουμα με χιονιά
Άλλες ειδήσεις
Στάσεις εργασίας στα τρόλεϊ