Έντυπη Έκδοση

Ευρωεκλογές: μια φάρσα δίχως την πλάκα της Γιουροβίζιον

Η Γιουροβίζιον, το κιτς και η κακογουστιά τής ποπ μουσικής, ένα πολιτιστικό Τσερνόμπιλ, είναι μια τρελά δημοφιλής εκδήλωση και αδιάψευστο τεκμήριο της κυρίαρχης επικράτησης της χαμηλής μαζικής κουλτούρας στην εποχή της παγκοσμιοποίησης.

Με αποκλειστική έμφαση στην υπεροχή των εφέ και της τυποποίησης, η Γιουροβίζιον αντιπροσωπεύει ή απεικονίζει την απερισκεψία ή το περιεχόμενο της σκέψης μιας μαζικής καταναλωτικής κοινωνίας, τα μέλη της οποίας επιδιώκουν τις δίχως νόημα απολαύσεις και προσπαθούν, είτε συνειδητά είτε ασυναίσθητα, να δραπετεύσουν από το φορτίο της ατομικής ελευθερίας και της κοινωνικής πράξης με το να γίνονται υπάκουα και να νιώθουν ικανοποιημένα. Οπως πολύ εύστοχα και καταπληκτικά υποστήριξε ο Γερμανός φιλόσοφος Τέοντορ Αντόρνο ήδη πριν από μισό αιώνα, η αληθινή δύναμη της βιομηχανίας της μαζικής κουλτούρας βρίσκεται στο να εξολοθρεύει τις κριτικές δυνατότητες και να μετατρέπει τους πολίτες σε ένα εφησυχασμένο και παθητικό κοινό -αν και ο ίδιος ο Αντόρνο υποτίμησε σαφώς τον βαθμό στον οποίο ένα μεγάλο μέρος του κοινού στις καταναλωτικές κοινωνίες αποδέχεται και πρόθυμα ταυτίζεται με την κοινοτοπία της χαμηλής μαζικής κουλτούρας.

Οι ευρωπαϊκές κοινοβουλευτικές εκλογές, που πραγματοποιούνται φέτος μεταξύ 4 και 7 του Ιουνίου και που λαμβάνουν μέρος κάθε πέντε χρόνια και αντιπροσωπεύουν τις μεγαλύτερες στην ιστορία υπερεθνικές άμεσες εκλογές, περιστρέφονται στην αντίθετη κατεύθυνση από τη Γιουροβίζιον: άχρωμες και μουντές, χαρακτηρίζονται από χαμηλή προσέλευση και οι ψηφοφόροι τις χρησιμοποιούν είτε για να τιμωρήσουν είτε για να διαμαρτυρηθούν για τις πολιτικές των εθνικών κυβερνήσεών τους. Αρκετά ενδεικτικό του τρόπου που οι ψηφοφόροι χρησιμοποιούν τις ευρωπαϊκές εκλογές, περιθωριοποιημένα πολιτικά κόμματα, συμπεριλαμβανομένων και των αντιευρωπαϊκών κομμάτων, συνήθως έχουν καλύτερα αποτελέσματα στις ευρωπαϊκές εκλογές απ' ό,τι στις εθνικές εκλογές.

Αυτή είναι μια αρκετά ορθολογική αντίδραση. Οι θεσμοί της Ευρωπαϊκής Ενωσης (Ε.Ε.) στις Βρυξέλλες είναι άκρως γραφειοκρατικοί, οι αντιπρόσωποι της Ε.Ε. είναι πλήρως απομακρυσμένοι από τις ανάγκες των λαών και η διαδικασία λήψης αποφάσεων στερείται δημοκρατικής νομιμότητας. Οι συμφωνίες που επιτυγχάνονται στο επίπεδο της Ε.Ε., και που τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. πρέπει ύστερα να υιοθετήσουν, γίνονται νόμοι δίχως έγκριση από τα εθνικά εκλεγμένα όργανα. Ως περαιτέρω μαρτυρία της μη δημοκρατικής φύσης της Ε.Ε., αρνητικά δημοψηφίσματα («όχι») αντιμετωπίζονται ως παρεκκλίσεις και μόνο τα θετικά («ναι) θεωρούνται ως μόνιμα.

Η Ε.Ε. είναι ένας οργανισμός που προέκυψε από μια συνθήκη που διαμορφώθηκε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ως μέσο για να τεθεί τέλος στο αγαπημένο άθλημα των ευρωπαϊκών εθνών να λύνουν τις εθνικές διαφορές τους μέσω αιματηρών εχθροπραξιών. Η εξασφάλιση της ειρήνης μέσω της διαμόρφωσης μιας κοινής αγοράς (που οδήγησε τελικά στην οικονομική ενοποίηση) είναι ένα πείραμα που έχει παράξει αξιοπρόσεκτα αποτελέσματα: Η Ευρώπη βιώνει τη μεγαλύτερη περίοδο ειρήνης από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και ο πόλεμος στο μέλλον μεταξύ ευρωπαϊκών κρατών-μελών φαντάζει πλέον ως κάτι το εξαιρετικά απίθανο.

Φυσικά, η έλλειψη πολέμου μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών στη μεταπολεμική εποχή και οι ιστορικές εξελίξεις προς την ευρωπαϊκή ενσωμάτωση, που οδήγησαν τελικά στη σημερινή Ευρωπαϊκή Ενωση, δείχνουν κατά κύριο λόγο προς την κατεύθυνση ενός συσχετισμού παρά μιας αιτιώδους σχέσης μεταξύ δύο μεταβλητών: η δομή του συστήματος παγκόσμιας ισχύος που προέκυψε στη μεταπολεμική εποχή (με τις ΗΠΑ να αναδύονται ως παγκόσμιος ηγεμόνας, την εγκαθίδρυση του ΝΑΤΟ και την εμφάνιση των πυρηνικών όπλων) μείωσε ουσιαστικά τις προοπτικές μιας ανανεωμένης εχθροπραξίας μεταξύ των παραδοσιακών εχθρικών χωρών στην Ευρώπη, ενώ θα μπορούσαμε να πούμε κάτι και για τη βαθιά επίδραση που θα πρέπει να είχε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος στη συνείδηση των Ευρωπαίων ηγετών και των λαών τους.

Το πείραμα της ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης -από την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα ώς την Ευρωπαϊκή Ενωση- έχει συμβάλει με σημαντικούς τρόπους στην οικονομική και την κοινωνική ανάπτυξη των κρατών-μελών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βρίσκονται στην περιφέρεια της ευρωπαϊκής οικονομίας. Εντούτοις, ο τύπος εξευρωπαϊσμού (η διαδικασία της δημιουργίας ευρωπαϊκών κανόνων που επιβάλλονται στη συνέχεια στην εθνική πολιτική) που έχει σχεδιαστεί και εφαρμόζεται από την υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχ το 1992 λειτουργεί στη βάση μιας ιδιαίτερα συγκεντρωτικής δομής εξουσίας, που δεν λογοδοτεί πουθενά, που είναι αποξενωμένη από το όραμα μιας δημοκρατικής Ευρώπης, και έχει πλέον, όπως η τρέχουσα σφαιρική οικονομική κρίση τόσο ξεκάθαρα πιστοποιεί, καταστρεπτικά αποτελέσματα πάνω στη δυνατότητα των εθνικών κυβερνήσεων να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις συγκεκριμένες ανάγκες των οικονομιών και των κοινωνιών τους.

Επιπλέον, με δεδομένο τις απέραντες κοινωνικοοικονομικές και πολιτιστικές διαφορές που υπάρχουν εντός της Ε.Ε., ο εξευρωπαϊσμός ασκεί διαφορετικές πιέσεις στα κράτη-μέλη της Ε.Ε. και ο αντίκτυπος ποικίλλει αρκετά και σε διαφορετικούς βαθμούς. Οι προηγμένες αναπτυγμένες οικονομίες είναι όχι μόνο ικανές να διενεργήσουν μια ευκολότερη προσαρμογή στις πιέσεις του εξευρωπαϊσμού από τις περιφερειακές οικονομίες, αλλά έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν πολιτικές θεσμικές αντιδράσεις που μπορούν να μετατοπίσουν την πολιτική προς μια κατεύθυνση ευνοϊκή με τα δικά τους συμφέροντα.

Εν ολίγοις, η Ε.Ε. αντιμετωπίζει ένα σοβαρό δημοκρατικό έλλειμμα το οποίο είναι ευρέως αντιληπτό από μια σημαντική πλειοψηφία των Ευρωπαίων πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό, δεν πρέπει να εκπλήσσει το γεγονός ότι οι εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο περιβάλλονται από απάθεια. Οι πολίτες της Ευρώπης φαίνεται να γνωρίζουν ότι οι ευρωπαϊκές εκλογές είναι κατά ένα μεγάλο μέρος μια φάρσα, αλλά σε αντίθεση με τη Γιουροβίζιον, δεν προσφέρει την ελάχιστη διασκέδαση.

* Ο Χρόνης Πολυχρονίου δίδαξε για πολλά χρόνια σε πανεπιστήμια των ΗΠΑ και διετέλεσε πρόεδρος του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Λίνκολν και είναι νυν εταίρος στο διεθνές πρόγραμμα κριτικής παιδαγωγικής του Paulo Freire στο McGill University.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Ευρωεκλογές
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
Περιοδεία Ομπάμα στη Μέση Ανατολή
«Ισοσκελές το τρίγωνο Ισραήλ-ΗΠΑ-Παλαιστίνη»
Βελτιώνεται το προφίλ των ΗΠΑ
«Μακροχρόνιος πόλεμος κατά των απίστων»
Πτήση Air France AF447
Βελόνα στ' άχυρα το μαύρο κουτί
Βρετανία
Πέμπτη παραίτηση Βρετανού υπουργού
Γερμανία
Ιατρική ηρωίνη στους Γερμανούς εξαρτημένους
Γιουροβίζιον χωρίς διασκέδαση...
Ευρωεκλογές: μια φάρσα δίχως την πλάκα της Γιουροβίζιον
Εκθεση της Γκρινπίς
Στα παπούτσια μας το δάσος του Αμαζονίου
Ιταλία
Με ζηλεύουν γιατί είμαι ωραίος