Έντυπη Έκδοση

Ιστορία ενός διλήμματος

«Δεν τον λογαριάζω καν ως συγγραφέα. Γράφει ξανά και ξανά για το ίδιο θέμα σχεδόν σε κάθε βιβλίο του. Είναι σαν να κάθεται πάνω στο πρόσωπό σου και να μην σ' αφήνει να πάρεις ανάσα. Σε είκοσι χρόνια δεν θα τον διαβάζει κανείς...» Πού να 'ξερε η Κάρμεν Καλίλ, δημιουργός από τα χρόνια του 1970 του λονδρέζικου φεμινιστικού οίκου «Virago», τι αντίκτυπο θα είχαν αυτές οι απαξιωτικές δηλώσεις της για τον Φίλιπ Ροθ...

Με το που είδε το όνομά του όχι απλώς να παραμένει στη μακρά λίστα των υποψηφίων για το φετινό Man Booker, αλλά να το κατακτάει κιόλας, υποσκελίζοντας ομοτέχνους του όπως ο Φίλιπ Πούλμαν, η Αν Τάιλορ και η Μέριλιν Ρόμπινσον, η αυστραλέζικης καταγωγής εκδότρια και λογοτεχνική κριτικός έσπευσε να παραιτηθεί από την κριτική επιτροπή απονομής του βραβείου, βροντοφωνάζοντας με τον τρόπο της πως... ο βασιλιάς είναι γυμνός.

Τι ήταν να το πει; Ο διεθνής τύπος -έντυπος και ηλεκτρονικός- πλημμύρισε από εγκώμια για τον «μεγαλύτερο εν ζωή αμερικανό συγγραφέα», η κυρία Καλίλ μπήκε στο στόχαστρο όπως είχε μπει παλιότερα και η πρώην σύζυγος του Ροθ, η βρετανίδα ηθοποιός Κλερ Μπλουμ, για το αρνητικό πορτρέτο που του είχε επιφυλάξει με την αυτοβιογραφία της, και όλη η πορεία του μονίμως υποψήφιου για Νόμπελ πεζογράφου -αρχής γενομένης από τη συλλογή διηγημάτων «Αντίο Κολόμπους» που δημοσίευσε στα 26 του, το 1959, ώς την τελευταία του νουβέλα «Νέμεσις», που αναμένεται στο τέλος του μήνα από τις εκδόσεις «Πόλις» σε μετάφραση Κ. Σχινά- έγινε και πάλι αντικείμενο εμβριθών αναλύσεων, εκτινάσσοντας τη δημοτικότητά του στα ύψη.

Ναι, παραδέχονται και οι πιο φανατικοί του θαυμαστές: Αυτός ο γόνος μικροαστικής οικογένειας εβραίων μεταναστών στη Νέα Υόρκη, που έγινε από τη μια μέρα στην άλλη διάσημος εξιστορώντας τα πάθη ενός καταπιεσμένου από τη μάνα του νεαρού αυνάνα (βλ. «Το σύνδρομο του Πορτνόι»), μισόν αιώνα τώρα αντλεί το υλικό του από τις εμπειρίες, τις νευρώσεις, τις ανησυχίες του, προβάλλοντάς τες πάνω σε διαδοχικά είδωλά του. Και λοιπόν;

Ποιος άλλος δίνει τόσο σπαρταριστούς ήρωες, είτε μιλάει για το βάρος της εβραϊκής ταυτότητας, είτε για το αναζωογονητικό «μαρτύριο» του σεξ, είτε για την ασφυξία του γάμου; Ποιος άλλος «ομφαλοσκόπος» έδωσε αριστουργήματα όπως το «Παντρεύτηκα έναν κομμουνιστή», το «Αμερικανικό ειδύλλιο» ή το «Ανθρώπινο στίγμα», αγκαλιάζοντας από το τραυματικό φαινόμενο του μακαρθισμού ή το κύμα αμφισβήτησης που είχε σαρώσει τις ΗΠΑ το 1960 ώς τις παρενέργειες της στενόμυαλης πολιτικής ορθότητας; Και ποιος άλλος κατάφερε να διασχίζει μέσα σε τέτοια έκρηξη δημιουργικότητας την ωριμότητά του, δίνοντας νουβέλες-διαμάντια που εξευρευνούν τη σφαγή των γηρατειών και τη θνητότητα του ανθρώπου; Ο Ροθ ανήκει σ' εκείνη την πάστα των δημιουργών που έτσι και βρεθείς μια φορά υπό τη μαγγανεία του, τον ακολουθείς σε όλες τις περιπέτειές του.

Ενα μικρό διαμάντι κρύβεται και στις σελίδες του «Νέμεσις», του τριακοστού δεύτερου βιβλίου του, που έρχεται να σταθεί πλάι στον «Καθένα», την «Αγανάκτηση» και την «Ταπείνωση», στο μέτρο που και αυτό είναι απ' άκρη σ' άκρη διαποτισμένο από την απειλή του θανάτου. Βρισκόμαστε στα 1944, το εμβόλιο της πολιομυελίτιδας δεν έχει ανακαλυφθεί ακόμη και η εβραϊκή συνοικία Νιούαρκ, η ίδια συνοικία όπου μεγάλωσε κι ο Ροθ, εν μέσω ενός αποπνικτικού καλοκαιριού βιώνει έναν τρομακτικό εφιάλτη: Κάθε μέρα που περνά, η πολιομυελίτιδα πλήττει όλο και περισσότερα παιδιά, εγκλωβίζοντας κάποια σ' έναν ασφυκτικό μεταλλικό κορσέ υποβοηθητικό στην αναπνοή και κόβοντας απότομα σε κάποια άλλα το νήμα της ζωής τους...

Ποιος ευθύνεται για την επιδημία αυτή; Ποιος κουβαλά τον ιό και τον μεταδίδει; Πυροδοτημένη από το φόβο, η φαντασία των κατοίκων καλπάζει κι όλοι στο Νιούαρκ αναζητούν κάποιον αποδιοπομπαίο τράγο. Εν τω μεταξύ οι δημοτικές αρχές συνιστούν ψυχραιμία. Κι ένας 23χρονος γυμναστής, ο διευθυντής του τοπικού Κέντρου Νεότητας, Μπάκι Κάντορ, με την αυξημένη μυωπία που τον έχει κρατήσει μακριά από το μέτωπο του πολέμου και με την αυξημένη αίσθηση του καθήκοντος που του έχει εμφυσήσει η διαπαιδαγώγησή του, ταλανίζεται από το δίλημμα: ν' ακολουθήσει τη μέλλουσα γυναίκα του σε μια ειδυλλιακή κατασκήνωση μίλια μακριά από τη γειτονιά ή να παραμείνει στο πλευρό των μαθητών του κινδυνεύοντας να νοσήσει κι ο ίδιος;

Χωρισμένο σε τρία μεγάλα κεφάλαια, το «Νέμεσις» ζωντανεύει την εσωτερική μάχη που δίνει ο Κάντορ, τις ρωγμές που δέχεται η θρησκευτική του συνείδηση και τις συνέπειες του εξουθενωτικού αυτομαστιγώματός του για την έστω και πρόσκαιρη απουσία του από το Νιούαρκ τότε, όπως τα αφηγείται ένας παλιός του μαθητής που έτυχε να τον συναντήσει δεκαετίες μετά και ν' αφουγκραστεί τα όσα μεσολάβησαν από το δικό του στόμα. Αυτή τη φορά ο Ροθ μπαίνει στο πετσί ενός νέου άντρα γαλουχημένου με τα ιδανικά της ειλικρίνειας, της ρώμης, του θάρρους και της αυτοθυσίας που -αλίμονο- ηττάται κατά κράτος. Να 'ταν άραγε η μοίρα του καρπός μιας θείας δίκης ή μήπως υπήρξε απλώς θύμα της αυστηρότητας με την οποία έκρινε τον εαυτό του; Αν διέθετε περισσότερο χιούμορ, αν ήταν τόσο πνευματώδης όσο και συγκροτημένος, αν επιστράτευε πού και πού τη σάτιρα και την ειρωνεία, μήπως το μέλλον του θα ήταν διαφορετικό; Ενδεχομένως. Γεγονός είναι πως η ανθρώπινη περιπέτεια είναι αλυσοδεμένη με την έννοια του τυχαίου. 7

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Κλειδί η οικολογική ισότητα
Σερφ, μαριχουάνα και ψυχεδέλεια
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Δημόσιος λόγος
Οταν τα λόγια προσβάλλουν
Απαγορεύεται το Απαγορεύεται
Μουσική
Η ελεγεία της μοναξιάς
Το πείραμα του «Μεγάλου Ερωτικού»
Στην κρίση απαντούν με ιδέες
Τραγουδώντας την αραβική Άνοιξη
Θέατρο
Η περιφερόμενη ελίτ του θεάτρου
Ναυαγοί στην Πειραιώς
Κινηματογράφος
Το πάρτι που δεν τελείωσε
«Η αποικιοκρατία υπάρχει ακόμα»
Χτίζοντας το σταρ σίστεμ
Υπερπαραγωγή σκουπιδιών
Εκθεση
Αρχιτέκτονες εν δράσει
Οδός Αιόλου
Ο δρόμος έχει τη δική του ιστορία
Βιβλίο
Κλειδί η οικολογική ισότητα
Ιστορία ενός διλήμματος
Σερφ, μαριχουάνα και ψυχεδέλεια