Έντυπη Έκδοση

Το μυθιστόρημα μιας εξέγερσης

Ο Μα Γιαν έζησε τα επεισόδια στην πλατεία Τιεν Αν Μεν. Είκοσι χρόνια μετά, τιμά τους ήρωές τους πλάθοντας τους δικούς του

Ο Τάι Γουέι βρίσκεται σε κώμα σε ένα νοσοκομείο του Πεκίνου. Το σώμα του είναι παραλυμένο, κάθε ζωτική του λειτουργία βρίσκεται σε καταστολή. Ομως το μυαλό του μεταπτυχιακού φοιτητή της βιολογίας είναι ζωντανό, καταλαβαίνει τη μητέρα του και τους αστυνομικούς που τον φυλάνε, μετά τη σφαίρα που τον βρήκε στο κεφάλι, όταν τα τανκ του κινεζικού στρατού εισέβαλαν στην πλατεία Τιεν Αν Μεν. Και μέσα στη θολούρα από τα φάρμακα κάνει μια αναδρομή στο παρελθόν του από την εποχή της Πολιτιστικής Επανάστασης του Μάο ώς το ξέσπασμα του φοιτητικού κινήματος το '89.

Προσπαθώντας να αναλύσει γιατί οι Κινέζοι φοβούνται τόσο να μιλήσουν για τη σφαγή των φοιτητών, ο συγγραφέας Μα Γιαν, εξόριστος στο Λονδίνο, έγραψε, είκοσι χρόνια μετά, το μυθιστόρημα «Πεκίνο σε κώμα», που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πάπυρος σε μετάφραση Μαριάννας Μπεμπετίδη.

Στιγματισμένος ως συγγραφέας για «μικροαστική παρεκτροπή» και «πνευματική μόλυνση», από την πρώτη του ακόμα συλλογή διηγημάτων για το Θιβέτ, που εκδόθηκε το '86, ο Μα Γιαν ήταν ένας από τους ελάχιστους Κινέζους που βρέθηκαν δίπλα στους φοιτητές στο κίνημα του '89. «Ημουν εκεί», διηγείται ο ίδιος, «στις πρόχειρα στημένες σκηνές τους, τραγουδούσα μαζί τους τη "Διεθνή"».

Ο ήρωάς του, ο Τάι Βέι, είναι ένα από τα επτά περίπου χιλιάδες θύματα που εικάζεται ότι υπήρξαν στη στρατιωτική επιχείρηση εκκαθάρισης της πλατείας από τους διαμαρτυρόμενους φοιτητές. Θα μπορούσε να είναι ο φοιτητής που στάθηκε άοπλος με ανοιχτά χέρια μπροστά στο τανκ σε εκείνη την αλησμόνητη εικόνα από την άγρια καταστολή του κινήματος.

Ετσι κείτεται ανήμπορος στο κρεβάτι και μέσα από απανωτά φλασμπάκ ανακαλεί την ιστορία του που είναι αλληλένδετη με την ιστορία της Κίνας. Γιος «δεξιού οπορτουνιστή», ενός βιολιστή που έμεινε για χρόνια στα στρατόπεδα αναμόρφωσης, ο Τάι Βέι μεγαλώνει στην πιο ελπιδοφόρα εποχή για τη χώρα του.

Ο Μάο έχει πεθάνει, η Συμμορία των Τεσσάρων έχει εξολοθρευτεί, ο Ντεγκ Ξιάο Πινγκ υπόσχεται ριζοσπαστικές αλλαγές και οι νέοι αναπνέουν λίγη ελευθερία. Την ίδια εποχή ο Τάι Βέι αρχίζει να σπουδάζει στο πανεπιστήμιο του Πεκίνου και μαζί με τους συντρόφους του ζούνε μια μποέμικη φοιτητική ζωή. Παράλληλα όμως με τα μεθύσια και τους έρωτες, αναζητάνε και τα απαγορευμένα βιβλία των δυτικών φιλοσόφων και πολιτικών στοχαστών.

Κάπως έτσι αρχίζουν να ονειρεύονται μια άλλη Κίνα. Οχι την ελεγχόμενη «οικονομία της αγοράς» που υπόσχεται το Κόμμα, μαζί με τα ψυγεία και τα αυτοκίνητα, αλλά την ελευθερία έκφρασης και τον έλεγχο της διαφθοράς των κυβερνώντων, που θα οδηγήσει στην ειρηνική κατάληψη της πλατείας Τιεν Αν Μεν. Μια κατάληψη που θα τελειώσει με ένα λουτρό αίματος.

Να μείνει στη μνήμη

«Αυτό που με σόκαρε πιο πολύ μετά την καταστολή του κινήματος», λέει στις συνεντεύξεις του ο Μα Γιαν, «είναι ότι οι ίδιοι που πρόσφεραν φαγητό και εφόδια στους φοιτητές, μετά την εισβολή του στρατού, τους κατέδιδαν ανενδοίαστα στην αστυνομία. Ενιωσα μια ευθύνη να γράψω για το πώς μια χώρα ζει κάτω από τόσο φόβο». Κάπως έτσι, η κατάσταση του Τάι Βέι είναι η κατάσταση της ίδιας της Κίνας.

Ενας οργανισμός που οι λειτουργίες του βρίσκονται σε διαρκή καταστολή. Αλλά αυτό που ενδιαφέρει περισσότερο τον Μα Γιαν είναι ότι η σφαγή της Τιεν Αν Μεν μοιάζει να έχει απαλειφθεί από την συλλογική συνείδηση. Είκοσι χρόνια μετά, η Κίνα μοιάζει να έχει ξεχάσει τα θύματα. «Ομως εγώ πιστεύω», υποστηρίζει ο Μα Γιαν, «ότι η δύναμη της λογοτεχνίας είναι μεγαλύτερη από την εξουσία της τυραννίας».

Για τον ίδιο «υπάρχει μια συνεχής πάλη ανάμεσα στις δικτατορίες που θέλουν να λογοκρίνουν την ιστορία και τους συγγραφείς που θέλουν να διαδώσουν τα γεγονότα».

Αυτό ακριβώς προσπαθεί να κάνει και στο μυθιστόρημά του, να θυμίσει γεγονότα που η εξουσία, τόσο αγαπητή πια στη Δύση, θέλει να εξαλείψει, «σαν να μην υπήρξαν ποτέ». Γι' αυτό και έγραψε το «Πεκίνο σε κώμα». «Θέλησα να περιγράψω όλα αυτά τα γεγονότα», σημειώνει «Και ύστερα να τα καρφώσω σαν καρφιά σε ένα κομμάτι ξύλο, ώστε κανείς να μην μπορεί να τα ξεχάσει ποτέ». *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Ανθρωποι-ναυάγια
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Απαγόρευση καπνίσματος
Τι καπνό φουμάρουν οι ξένοι
Στα άδυτα του Μουσείου
«Είμαι τυχερός που ζω με τα αγάλματα»
«Εχουμε 300 κάμερες»
«Κάναμε πολλές πρόβες πυρκαγιάς»
«Του χρόνου να έρθετε και στην ανασκαφή»
Φεστιβάλ Αθηνών
Μουσικό ψηφιδωτό στο «Σχολείο»
Καλοκαιρινές συναυλίες
Ποντάρουν στους βετεράνους
Συνέντευξη: Μανού Κατσέ
Δύναμη κρούσης
Μουσική
Η Ορχήστρα των Χρωμάτων γιορτάζει
Μάικλ Τζάκσον
Μαύρο τέλος
Χορός
Μπουνιουέλ αλά ιαπωνικά
Ελευθερία στο «Κλουβί»
Κινηματογράφος
Είχε την ταινία στην τσέπη
Σινέ έθνικ
Αντρες με τα όπλα τους!
Θέατρο
Η βασίλισσα «Φαίδρα»
Προστασία πολιτιστικής κληρονομιάς
Αρχαία θέατρα, νέα αυλαία
Αρχιτεκτονική
Το ερείπιο απέκτησε ζωή
Βιβλίο
Το μυθιστόρημα μιας εξέγερσης
Ανθρωποι-ναυάγια
Εικαστικά
Γκαλερί το Αιγαίο
Το ζευγάρι που άλλαξε την τέχνη
Εκθεση
Me Tarzan