Έντυπη Έκδοση

«Ετσι κι αλλιώς είμαι απλώς περαστικός»

Αποσπάσματα από συνέντευξη την οποία έδωσε ο Αλβαρο Μούτις στον Φρανσίσκο Γκόλντμαν, στο BOMBmagazine (τεύχος 74, χειμώνας 2001, http://bombsite.com/issues/74/articles/2374):

Φρανσίσκο Γκόλντμαν: Κάτι πολύ σημαντικό στα μυθιστορήματά σου είναι η αίσθηση του τόπου. Είναι ξεκάθαρο ότι αγαπάς τον ωκεανό, την έρημο, τη ζούγκλα, κυρίως ως μέρη στα οποία μπορεί κανείς να ταξιδέψει. Τι σημαίνουν για σένα αυτά τα σκηνικά;

Αλβαρο Μούτις: Αυτό είναι κάτι που έχει να κάνει με την ίδια μου τη ζωή. Ταξίδευα με την οικογένειά μου από όταν ήμουν δύο χρόνων. Πήγαμε στις Βρυξέλλες. Ο πατέρας μου ήταν διπλωμάτης και μείναμε εκεί για εννέα χρόνια. Ταξιδέψαμε με πλοίο στην Κολομβία για διακοπές. Αυτά τα ταξίδια ήταν για μένα υπέροχα. Ηταν σαν παρατεταμένες διακοπές, γιατί όταν βρίσκεσαι πάνω σε ένα πλοίο, δεν είσαι υπεύθυνος για τίποτα. Το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να συνυπάρχεις με τη θάλασσα και τη ζωή της και να τα βλέπεις όλα να περνούν μπροστά από τα μάτια σου. Και πάλι, όταν δούλευα για τη Standard Oil, ως ο Κολομβιανός επικεφαλής δημοσίων σχέσεων για πέντε χρόνια, ταξίδευα με τάνκερ και είχα ενδιαφέρουσες εμπειρίες και συνάντησα πολύ περίεργους ανθρώπους, πολλοί από τους οποίους εμφανίζονται στις νουβέλες μου.

Ετσι μου άρεσε να ταξιδεύω και να μετακινούμαι. Και η αλήθεια είναι ότι, χωρίς να το επιδιώκω ιδιαίτερα, είχα πάντοτε δουλειές που με υποχρέωναν να αλλάζω τόπο. Για πάνω από 23 χρόνια δούλεψα για την Twentieth Century Fox και ύστερα για την Columbia Pictures ως διευθυντής πωλήσεων για το τηλεοπτικό τμήμα στη Λατινική Αμερική, πουλώντας κωμωδίες, αφιερώματα και τηλεταινίες. Και πήγαινα από πρωτεύουσα σε πρωτεύουσα: Γουατεμάλα, Ονδούρα, Νικαράγουα, Κόστα Ρίκα, Χιλή και πίσω μέσω Αργεντινής, Βραζιλίας, Βενεζουέλας, Πουέρτο Ρίκο και πάλι πίσω στο Λος Αντζελες. Ετσι η ζωή μου έγινε ένα μακρύ ταξίδι και συνάντησα χιλιάδες ανθρώπους, σε πολύ διαφορετικές καταστάσεις.

Και αυτό ήταν σαν μια συνέχεια αυτού που είχα ζήσει ως παιδί. Με αυτό τον τρόπο έχασα την αίσθηση ότι ανήκω σε μια συγκεκριμένη χώρα. Ξέρω ότι είμαι Κολομβιανός και ότι θα είμαι μέχρι να πεθάνω, και υπάρχουν τοπία στην Κολομβία που αγαπώ και που με συναρπάζουν και εμφανίζονται στην ποίησή μου, αλλά δεν νιώθω καμία δέσμευση απέναντι σε καμία χώρα, γιατί έτσι κι αλλιώς είμαι απλώς περαστικός.

Φ. Γ.: Η Φλάνερι Ο' Κόνορ είπε κάποτε ότι της ήταν αδύνατο να διαβάσει μια σελίδα από τον Κόνραντ χωρίς να νιώσει τη λαχτάρα να γράψει, αν και φυσικά δεν γράφει για πλοία στα βιβλία της. Είναι κοινότοπο να πούμε ότι έχεις επηρεαστεί από τον Κόνραντ επειδή και οι δύο γράφετε για πλοία. Τι εννοούμε όταν μιλάμε για επιρροές;

Α. Μ.: Εννοούμε τις πραγματικές επιρροές. Ξέρεις από ποιον έχω επηρεαστεί περισσότερο ως λογοτέχνης; Από τον Τσαρλς Ντίκενς. Ξέρεις γιατί; Μια πραγματική επιρροή είναι ένας συγγραφέας ο οποίος σου μεταδίδει μια ενέργεια και μια έντονη επιθυμία να γράψεις μια ιστορία, και δεν είναι ότι θέλεις να γράψεις σαν τον Ντίκενς, αλλά μάλλον ότι όταν διαβάζεις Ντίκενς, νιώθεις μια ενέργεια γεμάτη εφευρετικότητα που χρησιμοποιείς για το δικό σου σκοπό. Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται να γράψεις τον «Ολιβερ Τουίστ». Ο Ντίκενς έχει μια εντυπωσιακή φαντασία, που έχει να κάνει με καταστάσεις, χαρακτήρες, τόπους, γωνιές. Υπάρχουν γωνιές στον Ντόμπι του που ορκίζομαι ότι έχω βρεθεί.

Εχω διαβάσει όλον τον Κόνραντ. Τον θαυμάζω απεριόριστα, αλλά ποτέ δεν σκέφτηκα, στα επτά μυθιστορήματα που έχω γράψει, να γράψω κάτι που να θυμίζει έστω και λίγο Κόνραντ. Ετσι ο κόσμος μού λέει, σαν να μη χωράει αμφιβολία, ότι «Το Χιόνι του ναυάρχου» είναι σαν το «Η Καρδιά του σκότους», γιατί ένα πλοίο ταξιδεύει σε ένα ποτάμι. Ε, λοιπόν, εγώ ταξίδεψα σ' αυτό το ποτάμι, όχι σε ένα σαπιοκάραβο, αλλά σε ένα ωραίο πλοίο με μηχανικούς κι αυτό κατά τη διάρκεια 15 - 20 ημερών και ξέρω πώς είναι.

Ετσι βάζω τον Μακρόλ εκεί σκεπτόμενος όχι τον Κόνραντ, αλλά τον εαυτό μου. Αν κάποιος σαν τον Ντίκενς ή κάποιος εντελώς διαφορετικός, σαν τον Προυστ, που σου δίνει μια εντύπωση της εσωτερικής πλευράς της ζωής, σε βοηθάει όταν κάθεσαι μπροστά από τη γραφομηχανή και σου προσφέρει ένα είδος πυξίδας όσον αφορά τη γραφή σου, τότε μπορείς να χρησιμοποιήσεις αυτήν την επιρροή και να γράψεις ό,τι θέλεις.

Φ. Γ.: Μου είπες κάποτε μια ιστορία που νομίζω ότι είναι καταπληκτική, για τη φιλία σου με τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες. Κρατάει από τότε που έγραφε το «Εκατό χρόνια μοναξιά». Τη θυμάσαι;

Βιβλία του Αλβαρο Μούτις με ιδιόχειρες αφιερώσεις στο ζωγράφο Δημήτρη Γέρο Βιβλία του Αλβαρο Μούτις με ιδιόχειρες αφιερώσεις στο ζωγράφο Δημήτρη Γέρο Α. Μ.: Το εκπληκτικό με τον Γκάμπο είναι ότι ο Γκάμπο, όταν τον γνώρισα, ήταν 21 με 22, αλλά ήταν ήδη ένας ολοκληρωμένος συγγραφέας. Ο Γκάμπο δεν έχει ζήσει στιγμή της ζωής του χωρίς τη γραφομηχανή του. Η γραφή είναι το πεπρωμένο του. Αυτό που συνέβη ήταν ότι μου έλεγε για το βιβλίο, μου έλεγε πράγματα που σκεφτόταν, αλλά που τελικά δεν έβαλε στο βιβλίο. Κι εγώ έλεγα στους φίλους μας: «Ακούστε, ο Γκάμπο γράφει ένα μυθιστόρημα στο οποίο ένας άντρας κάνει αυτό κι αυτό κι αυτό». Κι ύστερα, όταν διάβασα το βιβλίο, ήταν ένα εντελώς διαφορετικό βιβλίο από αυτό για το οποίο μου είχε πει.

Φ. Γ.: Ποια είναι η γνώμη σου για το λεγόμενο μαγικό ρεαλισμό;

Α. Μ.: Αυτό που ισχύει είναι ότι αυτές τις λέξεις τις επινοούν οι κριτικοί, αν καταλαβαίνεις τι εννοώ. Αυθεντικός μαγικός ρεαλισμός είναι «Το χρονικό του μοναστηριού» του Ζοζέ Σαραμάγκου ή το έργο των Γερμανών ρομαντικών, όπως ο Ε.Τ.Α. Χόφμαν. Αλλά βασικά ο όρος μαγικός ρεαλισμός είναι ένας εύκολος τρόπος για τους κριτικούς στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη να ορίσουν τη λατινοαμερικανική λογοτεχνία. Τα βιβλία μου έχουν χαρακτηριστεί έτσι, ενώ στην ουσία δεν υπάρχει τίποτα το μαγικά ρεαλιστικό μέσα τους.

Ενα βιβλίο όπως το «Εκατό χρόνια μοναξιά» είναι ένα έργο που παρουσιάζει ένα εκπληκτικό σύμπαν, που αποτελείται από μαγεία και αλήθεια και φρίκη και θλίψη... Μπορεί κανείς να τα απλοποιήσει όλα αυτά και να τα ονομάσει μαγικό ρεαλισμό.

ΠΗΓΗ: BOMBmagazine 74/Winter 2001, LITERATURE

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Αφιέρωμα
Συγγραφείς/Συγγράμματα
Βιβλίο
Παρουσίαση βιβλίου
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Ο περιπλανώμενος
Ενας ευγενής και άκακος άνθρωπος
Πώς φωτογράφισα τον Αλβαρο Μούτις
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αρχαιολογία
Η Κάρλα έστειλε καράβια στην Τροία
Βιβλίο
Ο περιπλανώμενος
Ενας ευγενής και άκακος άνθρωπος
Πώς φωτογράφισα τον Αλβαρο Μούτις
«Ετσι κι αλλιώς είμαι απλώς περαστικός»
Θέατρο
«Δεν έχω φιλήσει κατουρημένες ποδιές»
Μουσική
Πολιτισμός ενάντια στη βαρβαρότητα
Μυθιστορήματα
Τους χώρισε ο υπερρεαλισμός, τους ένωσε ο Ερωτας
Ντοκιμαντέρ
Στο μυαλό του Μίκαελ Χάνεκε
Υγεία
Ο καλύτερος φίλος... για την υγεία σας!
Ο έλεγχος σώζει τα μάτια σας!
Πώς να αυξήσετε το μητρικό γάλα
Τι ελκύει τους άνδρες σε μία γυναίκα και τι τις γυναίκες σε έναν άνδρα;
Οι αντικαρκινικές ιδιότητες του... γάμου!
Εστίες μικροβίων οι γυναικείες τσάντες!