Έντυπη Έκδοση

Βιβλίο

ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ ΓΚΟΥΤΙΕΡΕΣ

ΠΕΔΡΟ ΧΟΥΑΝ ΓΚΟΥΤΙΕΡΕΣ

«Μελαγχολία των λιονταριών»

(εκδ. Μεταίχμιο)

ΤΟΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΑΝ «Κουβανό απόγονο του Τσαρλς Μπουκόφσκι» και το ελληνικό κοινό που τον γνώρισε μέσα από τα βιβλία του όπως «Βρόμικη τριλογία της Αβάνας», «Ο βασιλιάς της Αβάνας», «Ο έρωτας νοστάλγησε την Κούβα», τον αγάπησε ή τον μίσησε φανατικά. «Οι αναγνώστες μου πρέπει να είναι όπως κι εγώ. Λίγο ατίθασοι, λίγο τρελοί, όχι αστοί, όχι δεξιοί, όχι αντιδραστικοί. Ανθρωποι που κάτι ρισκάρουν και δεν φοβούνται τη ζωή», έχει δηλώσει ο Πέδρο Χουάν Γκουτιέρες, που επιστρέφει με κάτι διαφορετικό. Μικρές ιστορίες, γλυκόπικρες, ειρωνικές, γκροτέσκες, έντονα ποιητικές συγκροτούν τη «Μελαγχολία των λιονταριών», που αποκαλύπτει τα ευρύτερα ενδιαφέροντά του και την τεχνική του στη μινιμαλιστική γραφή (Εκδόσεις Μεταίχμιο, μετάφραση-επίμετρο: Κλεοπάτρα Ελαιοτριβιάρη).

Ενας άντρας που δηλητηριάζει συστηματικά τη σύζυγό του, ένας ηλικιωμένος γιατρός που ειδικεύεται σε εκτρώσεις και παρθενοραφές, λιοντάρια του τσίρκου που βυθίζονται σε μελαγχολία και κατάθλιψη και πολλοί άλλοι πρωταγωνιστές, γάτες και ποντίκια, άγγελοι και τραβεστί, αυτόχειρες, φυλακισμένοι και φαντάσματα συνθέτουν το ιδιαίτερο σύμπαν του Γκουτιέρες. Μοιάζουν να είναι οι διαφορετικές εκδοχές του «είναι» του συγγραφέα, που συνθέτουν μια σπονδυλωτή παραβολή για τις περιπέτειες της ψυχής.

Οπως έχει δηλώσει ο ίδιος, πρώτη φορά ένιωσε την επιθυμία να γίνει συγγραφέας στα 17 του, όταν διάβασε το «Πρόγευμα στο Τίφανις» του Τρούμαν Καπότε. Ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία επί 26 χρόνια, γεγονός που του επέτρεψε να γνωρίσει κάθε είδους ανθρώπους, διάβασε αμερικανούς συγγραφείς, λάτρεψε τον Κάφκα και τον Κορτάσαρ.

Το δημοσιογραφικό παρελθόν του και η αγάπη του για τη λογοτεχνία αντικατοπτρίζονται στα διηγήματα της «Μελαγχολίας των λιονταριών», που πρωτοεκδόθηκαν στην Κούβα το 2000. «Διαβάζει αρειμανίως τα πάντα», επισημαίνει στο επίμετρο η μεταφράστριά του, που είχε την ευκαιρία να γνωρίσει τον Γκουτιέρες από κοντά. «Για παράδειγμα, ξεφυλλίζοντας κάποιο παλιό τεύχος του "National Geographic", βλέποντας μόνο μια φωτογραφία, μπορεί να γεννηθεί ένα ποίημα. Ετσι, το διήγημα με τίτλο "Υπερβολική αδρεναλίνη" προέκυψε από τον πραγματική είδηση του εγκλωβισμού ενός εργάτη στα ορυχεία του Μίνας δε Ματαάμπρε, ο οποίος έμεινε θαμμένος στα ερείπια επί 24 ώρες ύστερα από κατολίσθηση και όταν κατάφεραν να τον απεγκλωβίσουν, τα μαλλιά του είχαν ασπρίσει εντελώς».

«Ο "γιατρός" στα "Ευγενή επαγγέλματα" είναι πραγματικό πρόσωπο και διατηρούσε ιατρείο έξω από κάποια επαρχιακή πόλη της Κούβας. Οι καρχαρίες στο ομώνυμο διήγημα όντως ανέβαιναν τον ποταμό Σαν Χουάν, οι εκβολές του οποίου βρίσκονται στο Ματάνσας, την πόλη όπου ο συγγραφέας γεννήθηκε και μεγάλωσε, για να τραφούν με τα υπολείμματα από το σφαγείο. Στον ίδιο ποταμό ο Γκουτιέρες έμαθε καγιάκ -χωρίς συναπαντήματα με καρχαρίες, ευτυχώς».

Ακόμα κι όταν το άρωμα της Αβάνας δεν είναι έντονο ο Γκουτιέρες ξέρει με τις ανατροπές, τις αλληγορίες και τον ρυθμό του κειμένου να κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Σαν να τον καλεί να συμπληρώσει, με τη φαντασία και τις εμπειρίες του, τις μινιμαλιστικές ιστορίες που γράφει. Αλλωστε όπως πολύ επιτυχημένα το έθεσε ο Περουβιανός Φερνάντο Ιγουασάκι (μας το θυμίζει η Κλ. Ελαιοτριβιάρη): «(...) το μυθιστόρημα μπορεί να είναι με το αιματάκι του, αλλά το διήγημα πρέπει να είναι καλοψημένο (...). Το μυθιστόρημα, αφού το ανοίξεις, διατηρείται μια χαρά στο ψυγείο, το διήγημα όμως πρέπει να καταναλωθεί αμέσως(...). Το μυθιστόρημα σε χορταίνει, το διήγημα σου ανοίγει την όρεξη».

«ΑΠΟΛΥΟΜΑΙ» ΞΑΝΑ

ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΑΣΔΑΓΛΗΣ

«Απολύομαι και τρελαίνομαι»

(Εκδ. Καστανιώτη)

ΚΑΘΕ βιβλίο έχει τη δική του ιστορία και το «Απολύομαι και τρελαίνομαι» του Χριστόφορου Κάσδαγλη δεν αποτελεί εξαίρεση- ίσα ίσα, η ιστορία του είναι συναρπαστική. Κι είναι ο ίδιος ο δημιουργός του που έπιασε να την αφηγηθεί, για να την τοποθετήσει ως επίμετρο στη νέα, τέταρτη κι οριστική έκδοση του «κλασικού» αυτού εγχειριδίου περί στρατιωτικής ζωής εν Ελλάδι στη σύγχρονη εποχή (Εκδ. Καστανιώτη).

Εργο αυτοβιογραφικό, γραμμένο με το ψευδώνυμο Χρήστος Καστανάς, κατά τη διάρκεια της ζόρικης θητείας του Κάσδαγλη στο Πυροβολικό στο τέλος της δεκαετίας του '80, το «Απολύομαι...» πρωτοδημοσιεύτηκε σε συνέχειες στο περιοδικό «Παρά Πέντε», κάθισε στο εδώλιο του κατηγορουμένου, μετεξελίχθηκε σε εβδομαδιαία στήλη στην «Ε» («Φαντάρε, πού πας;») κι έγινε από σλόγκαν μέχρι τραγούδι και από μικρού μήκους ταινία μέχρι ραδιοφωνική εκπομπή.

Ολα ξεκίνησαν από την ανάγκη του Κάσδαγλη, λίγο πριν καταταγεί, να βρει έναν τρόπο βιοπορισμού, έναν τρόπο ψυχολογικής επιβίωσης, κυρίως, που θ' αντιστάθμιζε το «έρεβος και τον χαμένο χρόνο της θητείας». Πού να το φανταζόταν ότι θα παρουσιαζόταν στο στρατό ως τραπεζικός αλλά θα έβγαινε από εκεί ως δημοσιογράφος και συγγραφέας. Και πού να φανταζόταν ότι τα ενθουσιώδη για το χρονικό του σχόλια κάποιων φαντάρων, εξοδούχων απ' το Πεντάγωνο, θα προκαλούσαν την... ιερή αγανάκτηση του ταξιτζή που τους μετέφερε, πρώην μόνιμου υπαξιωματικού της Πολεμικής Αεροπορίας. Κι όμως, ο τελευταίος, πεπεισμένος ότι ο Κάσδαγλης/Καστανάς καλεί με τα γραπτά του τις ένοπλες δυνάμεις σε ανταρσία, προκάλεσε τελικά μια «δίκη-παρωδία», με αίσιο ευτυχώς τέλος για τον συγγραφέα.

Στα χρόνια που μεσολάβησαν, βέβαια, άλλαξαν πολλά. Η θητεία μειώθηκε στους εννέα μήνες, οι άδειες και οι αναβολές δίνονται πια με μεγάλη ευκολία -ας όψεται η ιδιωτικοποίηση του συσσιτίου και η φύλαξη των στρατοπέδων με κάμερες- ενώ κι η καθημερινότητα των στρατευμένων ανατράπηκε πλήρως με την ευρύτατη χρήση των κινητών. Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Κάσδαγλης, «ο σκληρός πυρήνας του στρατιωτικού μηχανισμού, το DNA του, η ψυχολογία του, εκείνη η μοναδική μυρωδιά του στρατώνα, παραμένουν στο κύτταρό τους αμετάβλητα». Ισως γι' αυτό και το βιβλίο του «μιλάει» ακόμα στις καρδιές των φαντάρων, προσφέροντάς τους διέξοδο και παρηγοριά.

«ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ» ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΕΡΝΑΝΤΟ ΠΕΣΟΑ

ΦΕΡΝΑΝΤΟ ΠΕΣΟΑ

«Ο οδοιπόρος»

(εκδ. «Νεφέλη»)

ΓΡΑΜΜΕΝΟ σχεδόν έναν ολόκληρο αιώνα πριν, το 1917, και δημοσιευμένο μόλις το 2009 το διήγημα «Ο οδοιπόρος» του Φερνάντο Πεσόα κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Νεφέλη» με σχέδια Πάολο Γκέτσι. Ετσι ανανεώνεται ο μύθος του λογοτεχνικού πλούτου που περιέχει το περίφημο πεσοανικό μπαούλο, με τις χιλιάδες χειρόγραφες σελίδες τις οποίες επιχειρούν να αποκρυπτογραφήσουν οι μελετητές και τα δεκάδες ετερώνυμα που συνθέτουν την ταυτότητά του.

Στον «Οδοιπόρο» ο πιο δυνατός και ταυτόχρονα ο πιο μυστηριώδης πορτογάλος ποιητής αναπαράγει την απλότητα ενός κλασικού παραμυθιού, τηρεί όλους τους κανόνες του είδους, όπου δεν λείπουν ούτε οι πριγκίπισσες, ούτε τα μαγικά δαχτυλίδια, ούτε οι σκοτεινοί λαβύρινθοι. «Στους αντίποδες του "Αναρχικού τραπεζίτη", όπου η προτεραιότητα δίνεται στον άνθρωπο ως κοινωνικό ον, εδώ τον κύριο ρολο έχει το μεταφυσικό ον» σημειώνει η Μαρία Παπαδήμα, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, η οποία υπογράφει τη μετάφραση και το επίμετρο. «Την ορθολογιστική επιχειρηματολογία αντικαθιστά η διαισθητική σκέψη, το λόγο η δράση, αλλά μια δράση αλληγορική, που ακολουθεί τον πολυδαίδαλο και ταυτόχρονα σαγηνευτικό δρόμο μιας μυητικής διαδικασίας».

Στο διήγημα του Πεσόα ο άπειρος έφηβός του, που ζει ανέμελα στο πατρικό του σπίτι, ξεκινά με την προτροπή του αινιγματικού Αντρα με τα Μαύρα ένα ταξίδι μύησης. Στο δρόμο του θα γνωρίσει την ταραχή του έρωτα, την οδύνη του αποχωρισμού, την ευγένεια της δόξας, τη μεγαλοπρέπεια της εξουσίας, την αταραξία της σοφίας, τη γαλήνη του θανάτου και τέλος την ίδια του την προσωπικότητα.

Ωστόσο, ελάχιστα γνωρίζουμε για την προσωπικότητα του Πεσόα και τη ζωή του: Γεννήθηκε στη Λισαβόνα το 1888, μετακινήθηκε στο Ντέρμπαν της Αφρικής, έλαβε αγγλική παιδεία, επέστρεψε στη Λισαβόνα και εργάστηκε ως αλληλογράφος σε εμπορικούς οίκους. Εζησε μοναχικά και δημοσίευσε ελάχιστο μέρος του τεράστιου, εν πολλοίς ανολοκλήρωτου έργου του. Υπέγραφε δε όχι μόνο με το όνομά του αλλά και με ετερώνυμα: μέχρι σήμερα 72 έχουν καταγραφεί.

Να πώς τον έχει περιγράψει ο Οκτάβιο Πας: «Αγγλομανής, μύωψ, ευγενής, αλλοπαρμένος, μαυροντυμένος, απόμακρος και οκείος, κοσμοπολίτης που κηρύσσει τον εθνικισμό, επίσημος ερευνητής των ασήμαντων πραγμάτων, άνθρωπος με χιούμορ που δεν χαμογελάει ποτέ και που μας παγώνει το αίμα, εφευρέτης άλλων ποιητών και εξολοθρευτής του εαυτού του, συγγραφέας ενός παράδοξου λόγου διαυγούς σαν το νερό και σαν κι αυτό απύθμενου (...)».

Το βιβλίο κυκλοφορεί και σε ειδική έκδοση περιορισμένων αντιτύπων με τέσσερις εκτυπώσεις σχεδίων.

ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ

* ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ αφιερωμένη στον κορυφαίο αμερικανό διηγηματογράφο Ρέιμοντ Κάρβερ και την επιρροή του στην παγκόσμια λογοτεχνία οργανώνεται στην Ελληνοαμερικανική Ενωση, την Τρίτη στις 8 μ.μ., με αφορμή την κυκλοφορία της συλλογής «Αρχάριοι» (μετ. Γ. Τζώρτζη, εκδ. Μεταίχμιο) και με ομιλητές τους Κ. Ακρίβο, Χρ. Οικονόμου, Τ. Γουδέλη και Θ. Βαλτινό. Συντονίζει ο Γ. Μπασκόζος.

* «Η ΔΥΝΑΜΗ της απώλειας και οι μεταμορφώσεις της οδύνης: η δημιουργία ως αντίδοτο στις κρίσεις», είναι το θέμα της διάλεξης που δίνει την Τετάρτη στις 7 μ.μ. στο Μέγαρο Μουσικής η καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πάντειο και συγγραφέας Φωτεινή Τσαλίκογλου.

* ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ του Μένη Κουμανταρέα «Ξεχασμένη φρουρά (Τα κρυφά χαρτιά του συγγραφέα)» (εκδ. Καστανιώτη) παρουσιάζει την Τετάρτη, 8.30 μ.μ. στο Passport του Πειραιά (Καραϊσκου 119) ο Θάνος Φωσκαρίνης. Με τον συγγραφέα θα μιλήσει ο Γιώργος Χρονάς.

* ΝΕΟΣ ΚΥΚΛΟΣ σεμιναρίων δημιουργικής γραφής ξεκινάει στο Μουσείο Ηρακλειδών στο Θησείο, με εμψυχώτρια την πεζογράφο Λένα Διβάνη (από 9/3 έως 27/4, έναντι 320 ευρώ). Για περισσότερες πληροφορίες 210-3461981.

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΜΑΞ ΦΟΝ ΣΙΝΤΟΦ

«Μάθημα για ηθοποιούς»

(μετ. Ρ. Τσιτούρη,

εκδ. Ποταμός)

Υπάρχουν ηθοποιοί που πιστεύουν στην απόλυτη ταύτιση με τον ήρωα που υποδύονται. Ο αγαπημένος, ωστόσο, πρωταγωνιστής του Μπέργκμαν δεν ανήκει στους παραπάνω. «Η απόλυτη ταύτιση» ισχυρίζεται, «συνεπάγεται την απώλεια του καλλιτεχνικού έργου, πιθανότατα και την απώλεια της κοινής λογικής». Η έκδοση περιλαμβάνει το master class που παρέδωσε ο Σίντοφ στο πανεπιστήμιο της Αβινιόν το καλοκαίρι του 2005, μαζί μ' έναν επιλεκτικό κατάλογο των ταινιών και των θεατρικών παραστάσεων της καριέρας του.

«ΟΔΟΣ ΠΑΝΟΣ»

Αφιέρωμα στον Εντγκαρ Αλαν Πόε (τ.151)

«Μια ζωή μαθαίνω για τον Πόε» γράφει ο Γ. Χρονάς για τον ιδιοφυή αμερικανό δημιουργό (1809-1848): «Και κάθε φορά πέφτω απ' τα σύννεφα. Ο,τι με τρομάζει σ' αυτόν με δυναμώνει. Με κάνει να παρατηρώ την κίνηση του αίματος μέσα στις φλέβες, του ιδρώτος, τα δάκρυα, τα έπιπλα, τη σκόνη, τα πουλιά, τα ψάρια στα νερά. Με συγκινεί η φράση του Ντοστογέφκσι γι' αυτόν -ότι αν δεν υπήρχε έπρεπε να ανακαλυφθεί...». Για το αινιγματικό σύμπαν του Πόε γράφουν μεταξύ άλλων και οι Γ. Μίχαλος, Α. Μποσκοΐτης, Α. Στεργιόπουλος και Κ. Μπούρας.

ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ

«Η κρίση της προφητείας»

(εκδ. Ικαρος)

Ποια πνευματική παράδοση μας κληροδοτήθηκε από την Ορθόδοξη Εκκλησία και τι σημασία έχει αυτή για τους νεοέλληνες; Πόσο έχει αλλοτριωθεί το λαϊκό θρησκευτικό βίωμα; Τι συνιστά ο Ελληνισμός; Ο τόμος περιλαμβάνει δεκάξι κείμενα γύρω από παραπάνω ερωτήματα, που πρωτοδημοσιεύτηκαν μεταξύ 1964 και 1967 σ' εφημερίδες και περιοδικά και χωρίζονται σε τρεις ενότητες:

Η κρίση της προφητείας,

Η αίρεση, Η ορθοδοξία

χτες και σήμερα.

ΜΑΡΕΚ ΧΟΥΑΣΚΟ

«Εκείνοι που πυρπόλησαν το ρύζι»

(μετ. Δ. Χουλιαράκης, εκδ. Μελάνι)

Το κύκνειο άσμα του πολωνού συγγραφέα και ταξιδευτή που έγινε θρύλος εν ζωή (1934-1969) εξαιτίας της ρέμπελης ιδιοσυγκρασίας του και της αντισυμβατικής συμπεριφοράς του. Ενα πικρό μυθιστόρημα για τη σκοτεινή όψη του αμερικανικού ονείρου, τοποθετημένο στα χρόνια του πολέμου του Βιετνάμ, από την οπτική γωνία ενός ανατολικοευρωπαίου πιλότου, τυχοδιώκτη στην ηλιόλουστη Καλιφόρνια, χωρίς φίλους, χωρίς οικογένεια, περιστοιχισμένου από τα μέλη μιας επαρχιακής αερολέσχης.

ΕΛΕΟΝΩΡΑ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ

«Καλό αίμα, κακό αίμα»

(εκδ. Εστία)

Μια νουβέλα («Η μαμά μου κι εγώ») και δεκαεπτά διηγήματα με ήρωες ποιητικές υπάρξεις που λαχταρούν μια λύτρωση και αντιστέκονται στην εξομοίωση και τον αφανισμό μέσα από πράξεις υπέρβασης. Το τρίτο λογοτεχνικό εγχείρημα της γνωστής ηθοποιού, βραβευμένης για τις ερμηνείες της στο «1922» του Κούνδουρου και στο «Ενας ήσυχος θάνατος» της Λιάππα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Ατζέντα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Μουσική
«Στην Αμερική ζούμε έναν νέο ρατσισμο»
«Στην αρχή δεν την άντεχα»
Ομάδα Voina
Η κολεκτίβα της πρόκλησης
Ντοκιμαντέρ
Με τόλμη πίσω από την κάμερα
Τα τούνελ της ελευθερίας
Οικολόγοι «τρομοκράτες»
Ξένος παντού
Κινηματογράφος
Ο Σοφοκλής στον Λίβανο
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
«Το φράγμα σπάει με μια σταγόνα»
Θέατρο
Ο θηλυκός κόσμος του Τένεσι Ουίλιαμς
Οπερα
Το μπελκάντο της ίντριγκας
Εθιμα
Οι φωτιές της αποκριάς
Εικαστικά
Τα αγαπημένα του Μόραλη
Οι Ρομανόφ στο Παρίσι
Λογοτεχνία
Παράπλευρες απώλειες
Πίσω από τις γραμμές
Η όπερα του χάλυβα
Η Ελληνική οικογένεια στο ντιβάνι