Έντυπη Έκδοση

Αρβανίτικα του Μοριά

Μιας δεκαετίας, αρχής γενομένης το 1980, άοκνες και συστηματικές προσπάθειες με επιτόπιες έρευνες, καταγραφές και απομαγνητοφωνήσεις, στις σημαντικότερες εστίες αρβανιτοφωνίας του Μοριά, πλην της Αχαΐας.

Ενας σύγχρονος, ονειροπόλος περιηγητής που αποτύπωνε τοπωνύμια χωριών μιας κοινωνίας συνεκτικής, ομόθυμης και ομόρρυθμης, επώνυμα κατοίκων, δοξασίες, αφηγήσεις, τραγούδια και μοιρολόγια. Το χρονικό μιας πορείας διαφύλαξης του γλωσσοκοινωνικού γίγνεσθαι των αρβανιτόφωνων χωριών της Πελοποννήσου πριν μεταλλαχθούν και αφομοιωθούν ολοκληρωτικά από την περιρρέουσα και συμβιούσα ελληνική κοινωνία.

«Η αρβανιτιά στο Μοριά», δίτομο έργο, εκδόσεις Πατάκη, με εκτενή αρβανιτοελληνικά γλωσσάρια και δίσκο πυκνής εγγραφής με αρβανίτικα πεζά και τραγούδια του βιβλίου. Δημιουργός ο Τίτος Γιοχάλας, πρώην διευθυντής ερευνών στο Κέντρο Ερεύνης Επιστημονικών Ορων και Νεολογισμών της Ακαδημίας Αθηνών· έχουν προηγηθεί το Εληνοαρβανίτικο Λεξικό του Μάρκου Μπότσαρη, ο Σκεντέρμπεης, ο Βηλαράς, η Ανδρος, η Εύβοια, το δίτομο «Υδρα, λησμονημένη γλώσσα» κ.ά.

Ο διακεκριμένος ερευνητής θεωρεί το έργο του «ένα είδος έσχατης διάσωσης, παρουσίασης και μελέτης στοιχείων που δεν αφορούν μόνο τους Αρβανίτες και τα αρβανίτικα αλλά έμμεσα και τον ελληνικό κόσμο που συμβιώνει, παίζοντας ενεργό ρόλο στη σύντηξη και στην αφομοίωση, δίνοντας αλλά και παίρνοντας. Τα αρβανίτικα του Μοριά ξεδιπλώνουν έναν κόσμο που ζει έντονα και που αγωνίζεται, αφήνοντας μέσα από τη γλώσσα του το χρονικό της ιστορικής του διαδρομής και πορείας».

Για την κατάταξη του υλικού σε λήμματα, ο συγγραφέας χρησιμοποίησε την ίδια αρχή που τήρησε και στην έκδοση ανάλογων γλωσσάριων τόσο στην Ανδρο όσο και στην Εύβοια. «Η διαδικασία στηρίζεται στον πλησιέστερο τύπο προς τη γραφόμενη σημερινή αλβανική και ακολουθούν οι διαλεκτικότερες και απομακρυνόμενες από αυτόν λέξεις».

Ιστορία αποχωρισμού

Την Κυριακή, στο πλαίσιο της Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου στη Θεσσαλονίκη, πραγματοποιείται η επίσημη πρεμιέρα του ντοκιμαντέρ «Πού πας, αδελφέ: Μια ιστορία αποχωρισμού» το οποίο βασίζεται σε μια ιδέα του, καταγόμενου από την Ορντού, Τούρκου ερευνητή Ibrahim Dizman, την οποία ανέλαβε να υλοποιήσει ο εκδότης Omer Asan (φωτογρ.), συγγραφέας του βιβλίου «Ο πολιτισμός του Πόντου». Σκοπός του ντοκιμαντέρ είναι, ενενήντα χρόνια μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών, να παρακολουθήσουμε τις συνέπειες των «τραυμάτων» που άφησε ο μεγάλος ξεριζωμός, μέσα από ένα ντοκιμαντέρ που θα κινείται πάνω στο τρίπτυχο «αποχωρισμός - φιλία - νοσταλγία». Τα γυρίσματα ξεκίνησαν στις 15 Σεπτεμβρίου, με συνεντεύξεις προσφύγων από την Ελλάδα που εγκαταστάθηκαν στην Ορντού (Κοτύωρα του Πόντου) και συνεχίστηκαν στα περίχωρα της Θεσσαλονίκης και της Κατερίνης, με συνεντεύξεις Ποντίων που κατάγονται από την Ορντού. Το ντοκιμαντέρ θα παρουσιαστεί την Παρασκευή, ώρα 7.30, Πνευματικό Κέντρο, το Σάββατο ώρα 7.00 μ.μ. στο Επιμελητήριο του Κιλκίς και την Τεταρτη, ώρα 8.00 μ.μ. στον Ποντιακό Σύλλογο, στη Μεταμόρφωση Αττικής, Κώστα Βάρναλη 12.

*Τουλάχιστον το ομολογούν: «Θα τα φάμε όλοι μαζί. Θα τα πιούμε όλοι μαζί». Το γλέντι της Δημοτικής Κίνησης «Ανω-Κάτω στο Καλαμάκι» θα πραγματοποιηθεί, αύριο, ώρα 8.30 μ.μ. στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου, Λ. Ιωνίας 96, στο Ανω Καλαμάκι. Τα φαγητά και τα γλυκά θα είναι σπιτίσια. Το κρασί και τα ποτά, επιλεγμένα. Οπως μας λένε οι διοργανωτές «θα χαρούμε λοιπόν με φαγητό, ποτό, μουσική και καλή παρέα». Το γλέντι είναι για την οικονομική ενίσχυση της Κίνησης. «Ταμπλ ντοτ» δεν υπάρχει. Ο καθένας και η καθεμία δίνει ό,τι θέλει και ό,τι μπορεί. Και βέβαια, στο γλέντι μιας Κίνησης που υποστηρίζει το κίνημα «δεν πληρώνω», οι «τσαμπατζήδες» είναι ευπρόσδεκτοι.

«Αποτυπώματα» νέων

«Η μεγαλύτερη αναπηρία είναι η αναπηρία της ψυχής. Αυτή που σε ωθεί στη σιωπή και στο σκοτάδι. Αυτή που σε εγκλωβίζει στη δική σου πραγματικότητα με μοναδικό όραμα το "εγώ", ποτέ το "εμείς", ως σύνολο. Ομως η απομόνωση είναι η απόλυτη απουσία από την ίδια τη ζωή». Αυτά τονίζει η Αθηνά Κρητικού - Γεννηματά, πρόεδρος του Συνδέσμου Κοινωνικής Ευθύνης (τηλ.: 211-8009876) για παιδιά και νέους, η οποία μας προσκαλεί αύριο, ώρα 7.00 μ.μ. στο Μουσείο Βορρέ (πάροδος διαδόχου Κωνσταντίνου 1 Παιανία) στα εγκαίνια της έκθεσης «Αποτυπώματα» 2011, τηλ.: 210-6642520. Στην έκθεση, που θα διαρκέσει έως τις 13 Μαΐου, παρουσιάζονται δημιουργίες παιδιών και νέων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες σε συνεργασία με μαθητές γενικής εκπαίδευσης. 1.600 νέοι από 64 ειδικά σχολεία, κοινωνικούς φορείς και σχολεία γενικής εκπαίδευσης ζωγράφισαν μαζί, στη φωτογραφία έργο μαθητών από τον «Αγιο Ιωσήφ». Ολα τα έσοδα της πώλησης των έργων διατίθενται αποκλειστικά στα ειδικά σχολεία και τους κοινωνικούς φορείς που συμμετέχουν.

Αντιθέσεις

Δημήτρης Παπανικολάου

ηθοποιός

«Η τηλεόραση έγινε σαν μουσικό χαλί στην ταινία της ζωής μας»

«Κ»

Αντιγόνη Δρακουλάκη

«Οσα συμβαίνουν στις μέρες μας είναι πολύ πιο υπερβολικά από αυτό που παίζουμε στις σειρές»

«Βήμα»

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Στη στήλη
Ανθρώπινα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Ελλάδα της έντυπης έκδοσης
Διαχείριση απορριμάτων
Σκουπίδια - Ο παλιός είναι αλλιώς
Υγεία
Ο Λοβέρδος έλυσε πάλι τα προβλήματα!
Οι γιατροί σταματούν τον συντονισμό εφημεριών
Αναβλήθηκαν χημειοθεραπείες
Ελλείψεις στο Κέντρο Υγείας Σκιάθου
Χάνουν 54 συμβασιούχους πρώτης γραμμής
Κατέλαβαν την Υγειονομική Περιφέρεια Κρήτης
Δήμος Πύργου Ηλείας
Πώς τσέπωσαν 1,5 εκατ. € από το δήμο
Ευρωπαϊκή Κάρτα Νέων
Κουπόνι για φτηνή ψυχαγωγία
Παιδί
Τριάχρονο στο «Χαμόγελο»
Ο χειρισμός του παιδικού πένθους
Ο «κινητός» εχθρός μας
Αρτοποιία
«Απειλείται το ψωμί σας»
Εκπαίδευση
Μηνυτήριες αναφορές πανεπιστημιακών κατά υπουργείου
Πυρά ΑΠΘ κατά Πανάρετου
Δικαστικό ρεπορτάζ
Αθώος ο Σεϊσίδης, υπόλογη η ΕΛ.ΑΣ.
Επιστολή-τραγέλαφος κρίθηκε επιβαρυντική για τον εμπρησμό στη MARFIN
Υπόδικος, για εκβίαση τραγουδιστή
Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας
Στη Βουλή, δημοσίευμα της «Κ.Ε.»
7ο Αντιαπαγορευτικό Φεστιβάλ
Διήμερο φεστιβάλ στο Ρουφ κατά των ναρκοπολιτικών
Θέματα ζώων
Ημίγυμνη διαμαρτυρία για το κούρεμα
Υπουργείο Περιβάλλοντος
21 δισ. ευρώ για κλιματισμό
Αγρότες
Ζητούν προστατευόμενη ονομασία για το σαντορινιό τοματάκι
28 εκατ. σε καπνοπαραγωγούς που έκαναν αναδιάρθρωση
Κριτική Ν.Δ. για τον ΕΛΓΑ
32η μαραθώνια πορεία ειρήνης
Κυκλοφοριακές ρυθμίσεις για την πορεία ειρήνης
Αστυνομικό ρεπορτάζ
Προσήγαγαν 4 για τη δολοφονία αστυνομικών
Πετροπόλεμος στα Χανιά
Σκούπα της ΕΛ.ΑΣ. στο κέντρο
Δεσμοφύλακας, για ηρωίνη σε κρατουμένους
Αερομεταφορές
24ωρη απεργία οι ελεγκτές την Τετάρτη
Ελληνική Στατιστική Αρχή
Δωρητές οργάνων μέσω απογραφής
Συνέντευξη: Γιώργος Κατρούγκαλος
Στόχος, η κινητοποίηση των λαών της Ευρώπης
Άλλες ειδήσεις
Νέα προσφυγή στο ΣτΕ
Πεζοδρομείται η Β. Ολγας