Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία - 06/06/2010
Έντυπη Έκδοση
Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Κυριακή 6 Ιουνίου 2010
Η κατρακύλα του ευρωνομίσματος
Αναταραχή συνεχίζουν να προκαλούν οι αντιφατικές δηλώσεις γερμανών και γενικότερα ευρωπαίων αξιωματούχων.
Από «...το ευρώ δεν κινδυνεύει» του Τρισέ μέχρι το «...το μέλλον του ευρώ βρίσκεται σε κίνδυνο» της Μέρκελ, υπάρχει όχι απόσταση αλλά χάος. Αυτά, εν μέσω απειλών του Σαρκοζί ότι θα φύγει από το ευρώ εάν η Γερμανία δεν αναλάβει τις ευθύνες της και δηλώσεων του υπουργού Οικονομικών της Σουηδίας ότι πρέπει να αντισταθούμε στα «...σκυλιά των αγορών», μεταξύ των άλλων. Την εικόνα της αντιφατικής και ελλειμματικής ηγεσίας συμπληρώνει αυτή η περίφημη επιτροπή του Β. Ρομπάι, με τις «πρωτότυπες» εισηγήσεις για τιμωρίες, ποινές και αποκλεισμό από τα ευρωπαϊκά κέντρα αποφάσεων (!) εκείνων των χωρών που δεν πειθαρχούν για ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς και άλλα τέτοια.
Με όλα αυτά, δεν είναι κανείς να απορεί για την κατρακύλα του ευρώ. Ο πρώτος λόγος είναι πολιτικός, λοιπόν.
Ομως, αυτό δεν σημαίνει ότι λείπουν και οι πονηροί. Εχω την εντύπωση ότι οι θεατρινισμοί του Σαρκοζί περί απειλών φυγής από το ευρώ εξυπηρετούν τη Γαλλία που, όπως και η Γερμανία, ωφελείται από το φτηνό ευρώ μέσω των εξαγωγών. Υπολογίζεται ότι, εάν η ισοτιμία ευρώ/δολαρίου κατρακυλήσει στο 1,1, το αμερικανικό ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί κατά 0,3%. Από την άλλη πλευρά πάντως, η προσέλκυση νέων κεφαλαίων προς το δολάριο («flight to quality» ξανά), θα επιτρέψει στην Αμερική να επιχειρήσει ίσως κι άλλα πακέτα δημοσιονομικής και νομισματικής επέκτασης, για να τονώσει την εγχώρια οικονομία της, εφόσον χρειαστεί.
Βέβαια, υπάρχει και μια άλλη παράπλευρη (πονηρή) ωφέλεια. Η συζήτηση που οι ίδιοι οι γερμανοί αξιωματούχοι συντηρούν, μεταξύ των άλλων, για την πιθανότητα εξαναγκασμού της Ελλάδος να αναδιαρθρώσει και να επαναδιαπραγματευθεί το χρέος της, εξυπηρετεί τις μεγάλες χώρες της Ε.Ε., καθώς η φυγή κεφαλαίων από τον ευρωπαϊκό νότο κατευθύνεται, μεταξύ των άλλων, σε πιο ισχυρά τραπεζικά συστήματα. Βέβαια, πες-πες εναντίον της Ελλάδος, στο τέλος η τελευταία θα κινδυνέψει με σοβαρές απώλειες συναλλάγματος και στον τομέα του τουρισμού. Γι' αυτό και σύσσωμες οι γερμανικές πολιτικές δυνάμεις κάλεσαν τους γερμανούς πολίτες να κάνουν διακοπές στην Ελλάδα. Τραγελαφικά πράγματα, δηλαδή.
Εν τω μεταξύ, οι κατηγορίες εναντίον της Ελλάδος συνεχίζονται. Πέρα από την πιθανότητα χρεοκοπίας, οι Ελληνες κατηγορούνται ότι είναι ράθυμοι, κι ας δουλεύουν -όσοι δουλεύουν- 400 ώρες τον χρόνο παραπάνω από τον μέσο Ευρωπαίο. Οσον αφορά την κατηγορία για μαγείρεμα στοιχείων του προϋπολογισμού, θα ήθελα να ξέρω ποια χώρα δεν έχει προβεί σε «σχετικές ενέργειες». Ούτε καν η Βρετανία, με τη γνωστή παράδοση χρηστής δημόσιας διοίκησης, δεν έχει ξεφύγει. Σε κάθε περίπτωση, τα στοιχεία για τις υποχρεώσεις του ελληνικού Δημοσίου ήταν πάντα γνωστά, αφού οι χώρες της ευρωζώνης κατείχαν τρία τέταρτα των ελληνικών ομολόγων. Ανακαλύφθηκε όψιμα ότι η Ελλάδα είναι ανεύθυνη. (Ναι, ανεύθυνη και εγκληματική η κατάσταση στα δημοσιονομικά της χώρας, αλλά όχι και μοναδική... διεθνώς όταν ολόκληρη Wall Street φαίνεται τώρα ότι ήταν «διεφθαρμένη από την κορυφή ως τα νύχια»). Και καλά, οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι παραπλανήθηκαν... Οι λεγόμενες αγορές δεν έβλεπαν ότι το ληξιάριο του ελληνικού χρέους είναι βουνό την περίοδο 2010-2014;
Για να επανέλθουμε όμως στο ευρώ. Πώς να μην αμφιβάλλουν οι λεγόμενοι επενδυτές όταν, με τη φωτεινή εξαίρεση της διευκολυντικής παρέμβασης Τρισέ -φαίνεται ήδη η ΕΚΤ να έχει αγοράσει 30 δισ. ευρώ περίπου κρατικά ομόλογα- διάφοροι «αναλυτές» και αξιωματούχοι περισπούδαστα δηλώνουν ότι πρέπει να παταχθούν τα ελλείμματα, ενώ οι οικονομίες πνίγονται από το χαμηλό ΑΕΠ. Οι αγορές καταλαβαίνουν ότι με την εμμονή στην προκυκλική πολιτική καταπολέμησης της ύφεσης με ύφεση, η κατάσταση δεν πρόκειται να βελτιωθεί και τουναντίον οι κίνδυνοι ανέρχονται, πολύ περισσότερο όταν δεν υπάρχει διασώστης της εσχάτης ώρας. Κλασικό παράδειγμα αυτό που συνέβη στην Ισπανία με τη διάσωση της ισπανικής περιφερειακής τράπεζας αλλά και τη συγχώνευση τεσσάρων μικρών τραπεζών. Εντάξει, η Ελλάδα ήταν ανεύθυνη, αλλά τελικά είναι αδύνατο να δικαιολογήσει κανείς πλέον ολόκληρο το ευρωπαϊκό πρόβλημα... κατηγορώντας τη διαφθορά στην Ελλάδα και τη μόλυνση που η τελευταία επιφέρει παντού...
Τέλος, να μην ξεχνάμε, το ευρώ έφτασε μέχρι 1,60 δολ. και είχε ανάλογη εξέλιξη και με όλα τα άλλα νομίσματα. Αυτό, μεταξύ των άλλων, είχε ως αποτέλεσμα πολλές εισαγωγές να γίνουν σχετικά «φθηνές» στην Ελλάδα, ενώ να δυσκολεύονται όλο και περισσότερο οι ελληνικές εξαγωγές σε ευρώ. Αυτό τραυμάτισε μια ήδη αδύναμη ή έστω μικρή ελληνική παραγωγή, ενώ από την άλλη έκανε τις υπηρεσίες μας, στις οποίες βασιζόμαστε, ακριβές, ιδίως σε σχέση με εκείνες γειτονικών χωρών όπως η Τουρκία. Η αφθονία πιστώσεων λόγω ευρώ ενέτεινε τη δαπάνη και ως εκ τούτου τις εισαγωγές (!), με αποτέλεσμα να φτάσει το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών στο -14% του ΑΕΠ.
Πάντως, όλα αυτά καταδεικνύουν και επαναφέρουν τη σημασία της σωστής, της ρεαλιστικής συναλλαγματικής ισοτιμίας ενός νομίσματος για την ανταγωνιστικότητα και, επομένως, και για τη δημοσιονομική υγεία. Ακόμη και μια επιθυμητή πιστωτική επέκταση όπως αυτή που βιώσαμε τα τελευταία έτη -και που μας οδήγησε σε ευημερία- μπορεί τελικώς να αποδειχθεί σταθερά, υγιής και μακροχρόνια ωφέλιμη για την οικονομία μόνον εφόσον η συναλλαγματική ισοτιμία δεν εμποδίζει τις εξαγωγές και δεν «ενθαρρύνει» φθηνές εισαγωγές.
