Έντυπη Έκδοση

Οι παγίδες της απόκρυψης

Γιώργος Συμπάρδης

Υπόσχεση γάμου

εκδόσεις Μεταίχμιο, σ. 483, ευρώ 17,70

Αβυσσος η ψυχή του ανθρώπου, συνηθίζουμε να λέμε για περιπτώσεις απρόβλεπτης ή και ανεξήγητης συμπεριφοράς. Βλέπεις ένα καλόβουλο παιδί ή ένα νέο άντρα, παρόμοιο εξωτερικά με τους άλλους νέους άντρες, ή και έναν σοβαρό μεσήλικο και του αποδίδεις σκέψεις και επιθυμίες ανάλογες με το παρουσιαστικό του. Κι αυτό γιατί αυθόρμητα ταξινομείται σε κάποιον αντιπροσωπευτικό τύπο ανδρός. Πάνω σε αυτό το πλέγμα υποθέσεων, με βάση τους μέσους όρους, και αντίστοιχων συμπερασμάτων στήνονται οι σχέσεις των ανθρώπων, μεταξύ των άλλων και οι ερωτικές. Η επικρατούσα άποψη είναι ότι κάθε μορφή παρέκκλισης από την κανονικότητα πρέπει να εκδηλώνεται ανοικτά. Σήμερα, είναι αναγνωρίσιμες ως παραλλαγές του γενετήσιου ενστίκτου. Παλαιότερα τις αποκαλούσαν, χωρίς εξαίρεση, διαστροφές και κατά κανόνα αποκρύβονταν. Εκείνες, πάντως, τις εκτροπές του ενστίκτου που, παλαιότερα αλλά και σήμερα, παραβλέπουν, είναι όσες επιδέχονται απόκρυψη. Τελικά, όμως, είναι εκείνες που αποδεικνύονται οι πιο επίφοβες, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ερωτικές σχέσεις.

Σε έναν πολυπαθή, που κουβαλά μια παρόμοια εκτροπή ως επτασφράγιστο μυστικό, στηρίζεται το καινούριο μυθιστόρημα του Γιώργου Συμπάρδη. Είναι ένας σαραντάρης, με έντονα ψυχοσωματικά συμπτώματα, που αναχαιτίζουν τη σεξουαλική του δραστηριότητα, από τους πολλούς που κυκλοφορούν ανάμεσά μας. Ολους αυτούς που οι γυναίκες, στα τυχαία συναπαντήματα μαζί τους, δεν αντιλαμβάνονται την τρικυμία που κρύβουν μέσα τους, ούτε τη λαχτάρα που τους αρρωσταίνει. Το επίμονο ενδιαφέρον τους το εκλαμβάνουν συνήθως ως φλερτ φυσιολογικού άντρα. Κάποιες πιστεύουν στον έρωτά τους και μερικές από αυτές, οι πιο απονήρευτες, αποδέχονται μέχρι και πρόταση γάμου. Υπάρχουν και οι αναγκασμένες -καλή ώρα, οι μεγαλοκοπέλες- που καταλαβαίνουν το κουσούρι, αλλά κάνουν τα στραβά μάτια.

Τις παγίδες σε αυτά τα παιχνίδια της απόκρυψης πολιορκεί ο Συμπάρδης. Το ενδιαφέρον της αφήγησης βρίσκεται στον τρόπο που φανερώνει τον ψυχισμό των ηρώων του. Δεν καταφεύγει σε εσωτερικούς μονόλογους ούτε σε ψυχαναλυτικού τύπου αναδρομές. Περιγράφει πράξεις και συμπεριφορές που είναι τα αποδεικτικά στοιχεία όσων λιγότερο ή περισσότερο φυσιολογικών ορεγόμαστε. Το σασπένς της ιστορίας δεν βρίσκεται στην κατονομασία της όποιας παρέκκλισης, αλλά στο κρυφτούλι που όλοι παίζουν καθημερινά με τις επιθυμίες τους. Στο μυθιστορηματικό γαϊτανάκι, που στήνεται γύρω από τον κεντρικό ήρωα, εμπλέκονται δύο ηλικιωμένοι, τέσσερις γυναίκες και όλοι οι πρώτου βαθμού συγγενείς τους. Μητέρες, πατεράδες, σύζυγοι και παιδιά, ό,τι τελοσπάντων έχουν. Κανείς τους δεν είναι από την αρχή δεδομένος ως ήρωας. Κατά την ανέλιξη του μυθιστορήματος, οι περισσότεροι αποκαλύπτουν μια διαφορετική πλευρά από εκείνη της πρώτης εντύπωσης.

Κατ' αρχάς, ο πρωταγωνιστής, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί άχρηστος. Βρίσκεται, όμως, μακράν, του ωραίου «άχρηστου Δημήτρη», που ήταν το κύριο πρόσωπο στο προηγούμενο μυθιστόρημα του Συμπάρδη. Αυτός παρουσιάζεται σαν ένας μισοκακόμοιρος, από εκείνους που εκ συστήματος μηχανεύονται κόλπα για να προσεγγίσουν μια γυναίκα. Ο συγγραφέας έχει επιλέξει γι' αυτόν το όνομα Ζαχαρίας. Από μια άποψη, το λιπόσαρκο σουλούπι του, σε συνδυασμό με τις εύσωμες και καλοσχηματισμένες γυναίκες που του αρέσουν, θα μπορούσε να εκληφθεί σαν παραπομπή στο θρυλικό γελοιογραφικό σύμπλεγμα του Ζαχαρία με τη Χοντρή, σήμα κατατεθέν στο οπισθόφυλλο του άλλοτε ποτέ εβδομαδιαίου «Θησαυρού». Ο Ζαχαρίας, πάντως, του μυθιστορήματος ανταποκρίνεται στις υποσχέσεις του ονόματός του. Είναι όλο γλύκες με τις γυναίκες, αλλά, αδυνατώντας να τις γλυκάνει ερωτικώς, τους προσφέρει γλυκιές καραμελίτσες. Συν τω χρόνω, αυτός ο υποχωρητικός μισομερίδας προβάλλει σαν ένας άνθρωπος αράχνη, έτσι όπως οι γυναίκες κολλάνε στα δίχτυα που απλώνει. Την εικόνα της αράχνης υποβάλλει εντέχνως η μυθοπλασία, περιγράφοντας εν εκτάσει έναν ηλικιωμένο φίλο του Ζαχαρία, που πάσχει από αραχνοδακτυλία. Δηλαδή, παρουσιάζει ιδιότροπη επιμήκυνση των άνω και κάτω άκρων, ιδίως των δακτύλων, και αντίστοιχες ιδιοτροπίες στην ερωτική του συμπεριφορά.

Οι γυναίκες που πλάθει ο Συμπάρδης δείχνουν, αρχικά, συνηθισμένοι τύποι, σαν εκείνες που συναντάει κανείς καθημερινά, χωρίς να αντιλαμβάνεται τους πόθους που μπορεί να τις ταράσσουν. Οντας, όμως, γυναίκες, η απόκρυψη είναι μέρος της φύσης τους. Υστερα, δεν ανήκουν στις λεγόμενες διανοούμενες, που αναλύουν και ψιλοκοσκινίζουν τα ερωτικά τους. Αυτές αρκούνται, όπως και οι μανάδες τους, να τα κουβεντιάζουν μεταξύ τους. Είναι τρεις νοσοκόμες και μια απασχολούμενη στο οικογενειακό της μίνι μάρκετ, οι οποίες προσπαθούν να επιβιώσουν με τους άντρες που τους λαχαίνουν. Η μία νοσοκόμα είχε ξεκινήσει για γιατρός, τελικά όμως, αρκέστηκε στη θέση προϊσταμένης και σε έναν κτηνίατρο σύζυγο. Είναι ο τύπος που κάποτε αποκαλούσαν αντρογυναίκα, με συμπεριφορά αρσενικού ακόμη και στον έρωτα. Αυτή ποθεί τους δυναμικούς και επιτυχημένους άντρες, αλλά συμβιβάζεται με έναν, που αποκαλύπτεται μουλωχτός. Η δεύτερη νοσοκόμα είναι το κατ' εξοχήν θηλυκό, που ποθούν όλοι οι άνδρες, λιγότερο ή περισσότερο φυσιολογικοί, καθώς, επιπροσθέτως, το φαντασιώνουν υπάκουο και ενδοτικό. Οσο για τις δικές της φαντασιώσεις, ορμώμενες από τα παιδιόθεν ερεθίσματα με πονηρούς γέρους στον δρόμο, αυτές μένουν απόκρυφες. Αποβαίνουν, όμως, καθοριστικές της συμπεριφοράς της, άλλοτε αδικαιολόγητα αδιάφορης και άλλοτε παράξενα ενδοτικής. Η τρίτη νοσοκόμα είναι η ανεξάρτητη και ευφυής κοπέλα, που ξέμεινε και κατέληξε να αποδέχεται ταπεινωτικές συνευρέσεις και δη, χωρίς αντίδωρο. Είναι, όμως, η τέταρτη, με τις πιο παρεκκλίνουσες του φυσιολογικού ευαισθησίες, που θα ανοίξει σπίτι με τον Ζαχαρία.

Στον καταπιεσμένο ερωτισμό της τετράδας ο συγγραφέας αντιπαραθέτει τον τρόπο που διασκεδάζει μια παρέα από Βουλγάρες. Εδώ, περιγράφεται ένας ερωτισμός πιο πρωτόγονος. Ή, μήπως, πιο ελευθεριάζων; Αν δεν συναντιούνται αυτά τα δύο άκρα του φάσματος. Ως παράπλευρο σχόλιο στο περί ερωτισμού κεφάλαιο, ο συγγραφέας περιγράφει τον έρωτα ενός καθυστερημένου παιδιού. Σαν μια ακραία περίπτωση, που το γενετήσιο ένστικτο, χωρίς τις εγκεφαλικές περιπλοκές, δουλεύει ρολόι. Η ικανοποίησή του είναι τόσο απόλυτη, όσο και του εξηνταπεντάρη ταξιτζή, που καταφεύγει σε κάθε πιθανή και απίθανη δολιότητα για να καταφέρει την ωραία νεαρά. Στη δική του, όμως, περίπτωση, το καθοριστικό στοιχείο είναι ότι το εργαλείο του την κρίσιμη στιγμή τον βγάζει ασπροπρόσωπο. Στο μυθιστορηματικό σύμπαν η τρυφερότητα στην πιο ζηλευτή μορφή της βρίσκεται μόνο σε έναν γάμο που μετρά πολλές δεκαετίες. Κατά τα άλλα, υπάρχει τρυφερότητα στις σχέσεις προσώπων του ίδιου φύλου, δηλαδή ανάμεσα στις δύο νοσοκόμες και, κυρίως, ανάμεσα στους ηλικιωμένους άντρες και τον Ζαχαρία. Είναι μια τρυφερότητα από την οποία δεν λείπει το ερωτικό στοιχείο. Αυτή τη ρευστότητα των αισθημάτων και των σχέσεων κατορθώνει να αποτυπώσει το μυθιστόρημα του Συμπάρδη.

Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που διαφοροποιείται από τα τρέχοντα. Σύγχρονο, αλλά μακριά από την επικαιρότητα, που τελευταία απασχολεί καθ' υπερβολήν τους συγγραφείς. Μόλις που αναφέρεται η οικονομική κρίση, ούτε που ανακατεύονται μεγαλοεπιχειρηματίες, μαφιόζοι και άλλες εγκληματικές φυσιογνωμίες. Παρ' όλο που οι ήρωές του μπαινοβγαίνουν στο νοσοκομείο, αποφεύγει τα παραγεμίσματα με τις περιβόητες ατασθαλίες του νοσηλευτικού προσωπικού. Οσες σκηνές περιγράφει έχουν λειτουργικό χαρακτήρα. Ακόμη και οι τηλεοπτικές εκπομπές, που παρακολουθούν οι δύο γυναίκες. Μια τελευταία παρατήρηση είναι απαραίτητη σχετικά με τις περιοχές της Αθήνας, στις οποίες διαδραματίζεται το μυθιστόρημα. Οι ήρωες κινούνται με τον Ηλεκτρικό, από τους σταθμούς νοτίως της Ομόνοιας, που αντιστοιχούν στις κατοικίες τους, προς την Ομόνοια για πονηρούς σκοπούς και προς τον τερματικό της Κηφισιάς, όπου τοποθετείται το νοσοκομείο. Στη σημερινή, ισοπεδωμένη Αθήνα, συνοικίες όπως τα Πετράλωνα, ο Ταύρος, η Καλλιθέα ή το Μοσχάτο μπορούν να αντικατασταθούν με άλλες, παραπλήσιας πληθυσμιακής σύνθεσης, με παρόμοια στενόχωρα χτισμένες πολυκατοικίες, με παλαιούς κατοίκους ανάκατα με μετανάστες, με καχεκτικής βλάστησης πλατείες και λιγοστά εναπομείναντα καφενεία. Ο Συμπάρδης επιλέγει τις δικές του γειτονιές και, ως γνωστόν, ένας συγγραφέας στον τόπο που γνωρίζει, δίνει διαφορετική πνοή. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Οι χρόνοι του σώματος
Ευριπίδης και διαστροφή
Η θεοποίηση της αλήθειας
Σελίδες βουτηγμένες στην άμμο και τη φαντασία
Πρόταση για κάτι νέο στην εξωτερική πολιτική
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Οι παγίδες της απόκρυψης
Οι χρόνοι του σώματος
Ευριπίδης και διαστροφή
Η θεοποίηση της αλήθειας
Σελίδες βουτηγμένες στην άμμο και τη φαντασία
Πρόταση για κάτι νέο στην εξωτερική πολιτική
Λογοτεχνία
Ποιοι είναι αυτοί;
Η ζωή και το έργο
Σημειώματα εν εξελίξει 3.
Η κόμισσα του Αμάλφι
Η φιλοσοφία της θρησκείας στους Χέγκελ και Μαρξ
Ο φωτογράφος του κόσμου
Καθηγητής Παπαδιαμάντης
Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο
Συνέντευξη:Μορίς Ατιά-Τζελίλ Οκέρ
Δύο συγγραφείς μιλούν για το έργο τους και για το αστυνομικό είδος
Από τις 4:00 στις 6:00
Σαμψών και Δαλιδά, μια επίκαιρη ιστορία
Ενας μυστικός μουσικός ήρωας