Έντυπη Έκδοση

Ευθύμιος Σιδεράκης

Ο φωτογράφος του κόσμου

Μέσα στις αμμοθύελλες, όταν καταλαγιάζει ο κουρνιαχτός της σκόνης, ανάμεσα σε παράξενους αντικατοπτρισμούς στις οάσεις των ερήμων η πολυχρωμία ατλαζένιων υφασμάτων, φορεμένων σε σώματα αντρών και γυναικών, μας οδηγεί με πασίδηλο τρόπο στην πεποίθηση πως, ναι, τελικά ο αέρας είναι το στοιχείο που προσιδιάζει περισσότερο στον άνθρωπο.

Τέτοιους παράξενους ανθρώπους, στο μεταίχμιο της ύπαρξης ανάμεσα στον κόσμο μας και σ' ένα άλλον υπερβατικό, φωτογραφίζει ο Ευθύμιος Σιδεράκης.

Οι φωτογραφίσεις γίνονται άλλοτε στον τόπο όπου διαβιούν αυτοί οι χαρισματικοί άνθρωποι (που έχουν στο βλέμμα τους το εκδιωγμένο πνεύμα της δύσης και αναρριπίζουν διαρκώς τη φλόγα του να μείνει ζωντανή για τότε που η ύλη θα θρυμματιστεί) και άλλες φορές ο Σιδεράκης επιλέγει να συναντήσει τους ανθρώπους με τον φωτογραφικό φακό του σε καρκινικές νεοπλασίες του καπιταλισμού πάνω στο σώμα της Γαίας. Η ομορφιά των ανθρώπων της ερήμου σε αντιδιαστολή με την ασχήμια της κεφαλαιακής πόλης είναι ένας ολοζώντανος τροχιοδεικτικός μηχανισμός για τα απολωλότα πλήθη των ανθρώπων της δυτικής σύγχυσης. Η εξωπραγματική τους ομορφιά σ' ένα άσχημο φόντο αποκτά διαστάσεις αγγελικές.

Ο πολιτισμικός πλουραλισμός του σεβασμού στην ετερότητα είναι εδώ ανάμεσα στις φωτογραφίες, τις ευεπίφορες για μια αλλαγή στο καθεστωτικό πρότυπο της παγκοσμιοποίησης. Οι εικονιζόμενοι άνθρωποι στα φωτογραφικά πορτρέτα είναι στολισμένοι με τα πιο όμορφα χρωματιστά μαντίλια, τουρμπάνια, φερετζέδες. Τα υφάσματα που φοράνε είναι η σημαία τους, ο συμβολισμός της γης στην οποία γεννήθηκαν. Ο Σιδεράκης στα φόντα των απαθανατισμένων προσώπων διαλέγει εκείνα τα περιβάλλοντα που ενισχύουν περισσότερο την πολιτισμική ταυτότητα του εκάστοτε προσώπου. Καθώς ξανακοιτάζω τις φωτογραφίες, αισθάνομαι τη ζωντάνια και τους αέρηδες να διαπερνάνε κάθε πόρο και κάθε κύτταρο που συνθέτει την ύπαρξη αυτών των τελευταίων ανέντακτων προσώπων.Η πρώτη φωτογραφία που είδα από τη μεγάλη συλλογή του φωτογράφου ήταν η φωτογραφία μιας Τσιγγάνας. Τα χαλασμένα δόντια της ήταν ένα ίχνος πως δεν υπάρχουν νόμοι για υγεία στους καταυλισμούς των φυλών τους. Οι καταυλισμοί των Τσιγγάνων είναι μια ετεροτοπία εκτός του νόμου του οργανωμένου κράτους.

Ξέρω πως οι εκπρόσωποι των λαών που φωτογραφίζει ο Σιδεράκης είναι στην πλειονότητα τους πολύμοχθοι λαοί. Συνάμα όμως, βλέπω εκστατικά τα πρόσωπα των ανθρώπων τους να λάμπουν μέσα σε υγιή ή στραπατσαρισμένα χαμόγελα. Είναι το πνεύμα που υπερισχύει της σάρκας. Είναι ο ήλιος της ερήμου, που λάμπει πιο δυνατός, δίνει στα πρόσωπα τους το απαράμιλλο εκτυφλωτικό φως του ισημερινού.

Σε αρκετές άλλες φωτογραφίες του Σιδεράκη δεσπόζουν αγέρωχα οι άντρες και οι γυναίκες της Καρπάθου. Ακόμη και μέσα στο φόντο της οικοδομικής και μεγάλης οικολογικής καταστροφής που συντελείται στα νησιά σήμερα, φαίνονται όλοι οι άνθρωποι πανέμορφοι. Εμφορούνται από το θρασομάνημα της φύσης στους μεγάλους αδόμητους χώρους. Τα πρόσωπα των νησιωτών της Καρπάθου μοιάζουν με άνυδρη γη. Η τραχύτητά τους θυμίζει τα βράχια του νησιού τους. Τα μαντίλια των νησιωτών, τα φορέματα και τα περιλαίμιά τους θυμίζουν την πολυχρωμία του ανοιγμένου άνθους.

Επανέρχομαι στους Τσιγγάνους. Πώς άλλωστε θα μπορούσα διαφορετικά, αφού η πίστη τους και οι τελετουργίες τους είναι από τις πιο πλούσιες στα Βαλκάνια. Στο άλμπουμ που έχει φτιάξει ο Σιδεράκης υπάρχουν κυρίως γυναίκες Τσιγγάνες και λιγότερο άντρες. Ανάμεσα στις γυναίκες υπάρχουν τόσο, ηλικιακά, μικρές όσο και μεγάλες. Τα βλέμματά τους είναι πονηρά και πανέμορφα. Αιχμαλωτίζουν το δικό σου βλέμμα. Νεράιδες που τους έκλεψαν τα εδάφη και τώρα περιφέρονται σαν θίασος χορευτικός και σκορπάνε με το ταμπεραμέντο τους ομορφιά στο μούχρωμα των γκρίζων πόλεών μας. Ακόμη και τα παιδιά μοιάζει να ξέρουν από τα γεννοφάσκια τους, λες και η γνώση αυτή έχει περάσει στην κυτταρική τους μνήμη, την τέχνη της γητειάς. Οι άνδρες έχουν πρόσωπα περισσότερο θρυμματισμένα από τις ρυτίδες. Το πολύπειρο βλέμμα τους δεν σ' αφήνει να δεις τι φυλάσσουν μέσα στην ψυχή τους με τόση προσοχή. Μόνο να εικάσεις πράγματα μπορείς, για την όμορφη ευθύτητα της πονηριά τους. Είναι περήφανοι γι' αυτή την πανουργία τους. Επιγενόμενη της σκληρότητας με την οποία ο συμβατικός κόσμος τούς αντιμετωπίζει και που δεν ντρέπεται μέχρι και να τους αποσκορακίζει.

Σε μια άλλη φωτογραφία του Σιδεράκη μπορεί κανείς να θαυμάσει μια όμορφη γυναίκα από την Τυνησία. Με το μπλε ατλαζένιο μαντίλι της, φεγγαροπρόσωπη, με το πρόσωπό της να γίνεται ολοστρόγγυλο με την πλησμονή των καμπυλών. Προφανώς όταν αυτή η κοπέλα χαμογελάει όλη η ωραιότητά της θα συσπάται σε ένα χαμόγελο μοναδικής ενορχήστρωσης αυτών ακριβώς των καμπυλών.

Στις γυναίκες τις ερήμου, που φωτογραφίζει ο Σιδεράκης, υπάρχει κάτι ενδόμυχο στο βλέμμα τους. Υποφώσκει γλυκά. Το αντιλαμβάνεσαι. Μοιάζει με επικράτηση του πνεύματος στη σάρκα. Αν τα μάτια είναι οι καθρέφτες των ψυχών, αυτές οι θελξικάρδιες γυναίκες κουβαλάνε μαζί τους την ευλογία του Θεού.

Οι άνθρωποι του Σιδεράκη κοιτάνε ευθεία στον φακό και μέσα απ' αυτόν. Λες και το ξέρουν ότι μάτια θα τους παρατηρούν με θαυμασμό. Θέλουν να στείλουν μηνύματα ύπαρξης αγάπης ή ελέους στα πέρατα της Γης. Οι λαοί αυτοί φυλλορροούν πολιτισμικά και εδαφικά. Χάνουν τα συλλογικά τους έθιμα, τα σύνορα των εθνών τους συρρικνώνονται μπροστά στον εκβαρβαρισμό τους από τους πολιτισμούς της Δύσης. Δεν γνωρίζω προς τα πού να στρέψω τα βέλη μου. Δυτικές δυνάμεις δημιουργούν εντάσεις ανάμεσα στα πλούσια σε κοιτάσματα πετρελαίου κράτη ή πόλεις. Εμφύλιοι πόλεμοι ξεσπάνε και πληθυσμοί ανθρώπων αλληλοεξοντώνονται. Η γενοκτονία στο Νταρφούρ συνεχίζεται. Είναι λαοί που το βλέμμα των ανθρώπων τους μοιάζει να μας κοιτάει από χιλιάδες χρόνια πίσω και να μας ζητάει με μυριόστομη προσευχή να τους αφήσουμε ήσυχους.

Κοιτάζω ακόμη μια φωτογραφία του Σιδεράκη με μια ηλικιωμένη Περουβιανή. Προσπαθώ και δεν μπορώ να καταλάβω τι ακριβώς θέλει να μου δείξει. Το πρόσωπο της είναι κοκαλωμένο σε μια έκφραση αναζήτησης της απάντησης για την έκπτωση του κόσμου. Την ξαναβλέπεις και βλέπεις άλλα απονενοημένα ερωτήματα να αναφύονται το καθένα μέσα από τις εγχάρακτες στο πρόσωπό της γραμμές. Γραμμές γραμμένες με αναπάντητα «γιατί». Αναρωτιέται για την αύξηση των θυμάτων του κόσμου και αναρωτιέται για τον λόγο που μόνον οι θύτες έχουν κεκτημένο το δικαίωμα της επιβίωσης σ' αυτό τον κόσμο. Η ζωή των τελευταίων, αναφανδόν βαμπιρική, είναι μια ζωή εις βάρος των άλλων, της πλατιάς μάζας των λαών. Τα βαμπίρ απομυζούν το αίμα των θυμάτων τους μέχρι τελευταίας ρανίδας του. Ξαναγυρίζω στην Περουβιανή και διακρίνω το βλέμμα της βουρκωμένο, σαν η φωτογραφία ν' αλλάζει συμφώνως προς τον βαθμό συμπόνιας μου.

Το εμπόριο δεν έχει δικαίωμα να παρεισφρέει σε περιοχές όπου το πνεύμα, με τις προσευχές που μέλπει στους Θεούς, κρατά ακόμη όρθιο τον κόσμο. Εφτασε και μέσα στο Αγιον Ορος, που μια βόλτα και μόνο σε κάνει να νιώθεις περισσότερο Χριστιανός από τους μοναχούς. (Εννοείται και θέλω να ελπίζω πως μιλώ για τη μειοψηφία των καλόγερων.) Ο άλλοτε ασκητικός τόπος έχει γεμίσει με κινητά τηλέφωνα τελευταίας τεχνολογίας και τζιπ 4x4, για να μην κουράζονται οι χαίροντες άκρας υγείας μοναχοί. Εγώ που είμαι ρομαντικός, φανταζόμουν ότι το βάδισμα και ο μόχθος είναι ένα σκαλοπάτι για ν' αγιάσεις. Στοχαζόμουν την επικοινωνία με τον Θεό διά της προσευχής αρκετή για όποιες ανάγκες τέτοιου τύπου είχαν οι μοναχοί. Μιλώ τη γλώσσα της αλήθειας και αυτή πονάει.

Το ίδιο συμβαίνει και στο Θιβέτ. Στα καθολικά μοναστήρια. Παντού. Η αγιότητα έφυγε από τους χώρους όπου φυλασσόταν. Μοιράστηκε στους δρόμους των στυμμένων (από τη λέξη στύψιμο) εργατών. Εκεί να ψάξεις να τη βρεις, αγαπητέ αναγνώστη. Ο μόχθος του φτωχού είναι στις μέρες μας ο αίρων τις αμαρτίες του κόσμου. *

maksid@otenet.gr

http://maksid-blog.blogspot.com/

http://www.flickr.com/photos/8153468@ΝΟ4

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Λογοτεχνία
Ποιοι είναι αυτοί;
Η ζωή και το έργο
Σημειώματα εν εξελίξει 3.
Η κόμισσα του Αμάλφι
Η φιλοσοφία της θρησκείας στους Χέγκελ και Μαρξ
Καθηγητής Παπαδιαμάντης
Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Οι παγίδες της απόκρυψης
Οι χρόνοι του σώματος
Ευριπίδης και διαστροφή
Η θεοποίηση της αλήθειας
Σελίδες βουτηγμένες στην άμμο και τη φαντασία
Πρόταση για κάτι νέο στην εξωτερική πολιτική
Λογοτεχνία
Ποιοι είναι αυτοί;
Η ζωή και το έργο
Σημειώματα εν εξελίξει 3.
Η κόμισσα του Αμάλφι
Η φιλοσοφία της θρησκείας στους Χέγκελ και Μαρξ
Ο φωτογράφος του κόσμου
Καθηγητής Παπαδιαμάντης
Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο
Συνέντευξη:Μορίς Ατιά-Τζελίλ Οκέρ
Δύο συγγραφείς μιλούν για το έργο τους και για το αστυνομικό είδος
Από τις 4:00 στις 6:00
Σαμψών και Δαλιδά, μια επίκαιρη ιστορία
Ενας μυστικός μουσικός ήρωας