Έντυπη Έκδοση

Η ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο

Είμαι από εκείνους που πιστεύουν πως το Τείχος του Βερολίνου καλώς βέβαια «καταργήθηκε», δεν έπρεπε όμως να γκρεμιστεί, κυρίως γιατί, προσωπικά, αγαπώ τις μάντρες, με εξαίρεση αυτές που έχουν γραμμένα επάνω τους διάφορα συνθήματα.

Το Τείχος έπρεπε να μείνει και για έναν ακόμα λόγο, να μπορεί κανείς να σκαρφαλώνει επάνω του, να κάθεται και να ρεμβάζει. Πάντα στην άλλη πλευρά μιας μάντρας υπάρχει κάτι άλλο για να δει κανείς. Οι μάντρες μπορούν να λειτουργήσουν και ως υποκατάστατα των πάλαι ποτέ κραταιών τειχών γύρω από διάφορες πόλεις. Από την άλλη πλευρά, ο Καβάφης, με το γνωστό ποίημά του, μας προειδοποίησε για τον κίνδυνο να βρεθεί κάποιος ξαφνικά εγκλωβισμένος, «χτισμένος» σε μια φυλακή με αόρατα τείχη - τα αόρατα τείχη είναι μια άλλη ιστορία... Ομως σ' αυτό το μυθιστόρημα του Τζον Λε Καρέ (εκδόσεις Γαλαξίας, 1965, σε μετάφραση της Λένας Δουκίδου) το Τείχος του Βερολίνου δεσπόζει, ορίζει την αρχή και το τέλος της ιστορίας, αποτελεί βασικό στοιχείο της γοητείας του έργου, μέσα στο μυαλό μας, όμως το βαθύτερο νόημά του έχει να κάνει με τα καβαφικά τείχη. Το Τείχος χώρισε τη Γερμανία στα δύο, μαζί με ολόκληρη την Ευρώπη· χώριζε καθεστώτα, ιδεολογίες και συμφέροντα παγκόσμιου βεληνεκούς, ήταν το σύμβολο της ψυχροπολεμικής εποχής, η παραβίασή του είχε συχνά αιματηρές συνέπειες, όμως τα τείχη που χώριζαν τους ανθρώπους εντός της μιας πλευράς ή της άλλης είναι σ' αυτό το μυθιστόρημα πολύ αγριότερα και χτίζονται για να διαχωρίσουν, όχι δύο διαφορετικές ιδεολογίες, αλλά δύο διαφορετικές ηθικές. Η θέση που θα πάρει κανείς εδώ, αποτελεί όχι γεωστρατηγική, αλλά εντελώς προσωπική επιλογή. Η τελική κίνηση μιας ιδιοφυούς ίντριγκας, που λειτουργεί πεντακάθαρα σαν μια παρτίδα σκάκι, εναπόκειται στον ήρωα του έργου, ο οποίος απορρόφησε όλη την ένταση και την απίστευτη κυνικότητα του σχεδίου, αλλά την ίδια στιγμή δεν του δίνεται κανένα περιθώριο. Η τελική του κίνηση γίνεται αφού η παρτίδα έχει τελειώσει και τα πιόνια έχουν μαζευτεί στο κουτί, μέχρι να ξαναβγούν σε κάποια άλλη φάση, όταν θα το αποφασίσουν οι σατανικοί εγκέφαλοι της ίντριγκας. Είναι ο μόνος χώρος όπου μπορεί να γίνει μια κίνηση εκτός σχεδίου, που πρόβλεψε όλες τις κινήσεις. Πέρα όμως από την ίδια την ίντριγκα, που καταφέρνει πάντα να σε σοκάρει όσες φορές και να τη διαβάσεις, είναι τα γύρω γύρω... Το Λονδίνο στις αρχές του '60 κουβαλάει ακόμη τα σημάδια ενός πολέμου, που αν το καλοσκεφτούμε είχε λήξει μόλις 15 χρόνια πριν! Η μαυρίλα στην ατμόσφαιρα υπήρχε ακόμη, όπως και τα βομβαρδισμένα τοπία. Η ζωή είχε πάρει ξανά τον φυσιολογικό της ρυθμό, όμως οι σκιές είναι βαριές και δυσκίνητες, ενισχυμένες από τον Ψυχρό Πόλεμο. Οσοι έμπαιναν τότε στις Μυστικές Υπηρεσίες ήταν άνθρωποι κυνηγημένοι από εμμονές και με τη μαυρίλα να ασκεί επάνω τους μια νοσηρή έλξη. Καμία σχέση με τον καλοπερασάκια Τζέιμς Μποντ, που τότε ξεκινούσε την κινηματογραφική του καριέρα. Ο συγγραφέας στήνει τα «γύρω γύρω» μ' έναν τρόπο που βυθίζει σιγά σιγά τον αναγνώστη μέσα σε μια παρατεταμένη λονδρέζικη συννεφιά, μια συννεφιά τελείως διαφορετική απ' όλες τις άλλες στον κόσμο.

Υστερα ήρθαν οι Μπιτλς.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Λογοτεχνία
Ποιοι είναι αυτοί;
Η ζωή και το έργο
Σημειώματα εν εξελίξει 3.
Η κόμισσα του Αμάλφι
Η φιλοσοφία της θρησκείας στους Χέγκελ και Μαρξ
Ο φωτογράφος του κόσμου
Καθηγητής Παπαδιαμάντης
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Οι παγίδες της απόκρυψης
Οι χρόνοι του σώματος
Ευριπίδης και διαστροφή
Η θεοποίηση της αλήθειας
Σελίδες βουτηγμένες στην άμμο και τη φαντασία
Πρόταση για κάτι νέο στην εξωτερική πολιτική
Λογοτεχνία
Ποιοι είναι αυτοί;
Η ζωή και το έργο
Σημειώματα εν εξελίξει 3.
Η κόμισσα του Αμάλφι
Η φιλοσοφία της θρησκείας στους Χέγκελ και Μαρξ
Ο φωτογράφος του κόσμου
Καθηγητής Παπαδιαμάντης
Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο
Συνέντευξη:Μορίς Ατιά-Τζελίλ Οκέρ
Δύο συγγραφείς μιλούν για το έργο τους και για το αστυνομικό είδος
Από τις 4:00 στις 6:00
Σαμψών και Δαλιδά, μια επίκαιρη ιστορία
Ενας μυστικός μουσικός ήρωας