Έντυπη Έκδοση

Ο σκηνοθέτης Νιλ Λαμπιούτ μιλά στην «Ε» για το «Σκοτεινό σπίτι» του, που παρουσιάζεται στο Sani Festival

«Η ζωή είναι σκληρότερη απ' το θέατρο»

Δύσκολα μπορώ να σκεφτώ χαρακτήρες πιο αντιπαθητικούς από τους αντιήρωες της δραματουργίας του 48χρονου Αμερικανού αστέρα Νιλ Λαμπιούτ, του οποίου τα «σκοτεινά» θεατρικά («Bash», «Fat Pig», «The Mercy Seat») πρωτίστως σοκάρουν.

«Το γράψιμο δεν πρέπει να είναι εύκολη υπόθεση. Αν είναι, τότε δεν το κάνεις καλά», λέει ο Νιλ Λαμπιούτ «Το γράψιμο δεν πρέπει να είναι εύκολη υπόθεση. Αν είναι, τότε δεν το κάνεις καλά», λέει ο Νιλ Λαμπιούτ Γεμάτα αποκλίσεις, «φωτίζουν» τα πορτρέτα δολοφόνων μωρών, παιδεραστών και γενικώς διαταραγμένων ανθρώπων. Χαρακτηριστικότατο παράδειγμα το «Σκοτεινό σπίτι», που «ανοίγει» τη νέα ενότητα του Sani Festival στη Χαλκιδική, με τίτλο «Avant Garde Theatre», στις 11 και 12 του μήνα. Η σκηνοθεσία είναι του Χρήστου Λύγκα.

«Ηρωές» του, δύο σεξουαλικά κακοποιημένα, από «φίλο» της οικογένειας, αδέλφια. Τους συναντάμε ενήλικες πια στο προαύλιο της νευρολογικής κλινικής όπου έχει εισαχθεί ο μικρότερος, ο Ντρου, επιτυχημένος κατά τα φαινόμενα δικηγόρος. Ο μεγαλύτερος αδελφός Τέρι τον επισκέπτεται για να επιβεβαιώσει ότι στην παιδική του ηλικία έπεσε κι αυτός θύμα σεξουαλικής κακοποίησης. Διάλογοι γοργοί, σκληρές αποκαλύψεις.

«Εχω μέσα μου απελπισία και ελπίδα», έχει δηλώσει ο ίδιος ο Λαμπιούτ, γιος ενός οδηγού φορτηγού και μιας ρεσεψιονίστ σε κλινική, που σε τρυφερή ηλικία έπεσε θύμα κακοποίησης. Κι ενώ συστηματικά παχαίνει -τον ίδιο δεν τον απασχολεί καθόλου η εικόνα του-, γράφει απομονωμένος ασταμάτητα. Από τα πρώτα του γραπτά χαιρετίστηκε ως ο νέος Ντέιβιντ Μάμετ.

Αυτό το παιδί με το σωρό ψυχολογικά προβλήματα στις πλάτες, το '93 με το έργο του «In The Company of Men» («Μεταξύ ανδρών»), που μετέφερε και στο σινεμά, έγινε εν μια νυκτί γνωστός. Εκτοτε έχει σκηνοθετήσει μόνο σταρ στη μεγάλη οθόνη, από την Γκουίνεθ Πάλτροου («Possessions») και τη Ρενέ Ζιλβέγκερ («Nurse Betty») μέχρι τον Νίκολας Κέιτζ («Το μυστικό του σκιάχτρου») και τη Ρέιτσελ Βάις («Η τέχνη της αποπλάνησης»).

Η επικοινωνία μας ξεκίνησε μέσω Ιντερνετ. Αν και γενικώς «εξαφανισμένος» από τους πάντες το τελευταίο διάστημα, τελικά ο Νιλ Λαμπιούτ απάντησε στις ερωτήσεις που αφορούν μόνο το θέατρο. Αλλωστε, όπως μου έγραψε απ' το blackberry του, ακόμη και τη δολοφονία του Μπιν Λάντεν την είδε ως ένα «θεατρικό γεγονός». «Μιλώντας για ύβρη, θα έλεγα ότι ο ίδιος ο Οιδίποδας δεν μπορεί να παραβγεί τον Μπιν Λάντεν!».

- Εχετε εξομολογηθεί, κύριε Λαμπιούτ, ότι στα παιδικά σας χρόνια πέσατε θύμα κακοποίησης. Πρώτη ύλη του «Σκοτεινού σπιτιού» είναι προσωπικά σας βιώματα. Δεν ήταν δύσκολο να τα «διαχειριστείτε» ξανά γράφοντας ένα έργο;

«Τι πιστεύετε; Φυσικά και ήταν! Γενικά διαφυλάσσω την ιδιωτική ζωή μου και δεν χρησιμοποιώ στα έργα μου υλικό από αυτή ούτε από τη ζωή ανθρώπων του περιβάλλοντός μου. Δεν ενδιαφέρομαι ως δραματουργός ούτε για εμένα τον ίδιο ούτε για κανέναν άλλο. Προτιμώ φανταστικούς χαρακτήρες με στοιχεία αληθινών ανθρώπων. Ετσι κι αλλιώς, δεν χρησιμοποιώ "ειδικές εμπειρίες" στο "Σκοτεινό σπίτι", απλώς θίγω ένα θέμα για το οποίο έχω πικρή πείρα ο ίδιος. Ετσι κι αλλιώς, το γράψιμο δεν πρέπει να είναι μια εύκολη ιστορία. Αν είναι εύκολη δουλειά, τότε δεν την κάνεις καλά».

- Μεταξύ των δύο κακοποιημένων αδελφών του έργου, εκ των οποίων ο ένας έχει την «πρόσοψη» του πετυχημένου καριερίστα και οικογενειάρχη και ο άλλος είναι ο τυπικός looser, ποιος είναι πιο «κατεστραμμένος»;

«Πιστεύω ότι και οι δύο αδελφοί έχουν εκτεθεί και ατομικά ο καθένας αλλά και μέσα στην αδελφική τους σχέση με καταστροφικό τρόπο. Ακόμη και κατά τη διάρκεια που εκτυλίσσεται το έργο. Θεωρώ ότι ο Ντρου τελικά, έστω για μια στιγμή, ανακαλύπτει το αληθινό είναι. Είναι πολύ σκληρό. Μπορεί να είναι ένα άσχημο ανθρώπινο "πορτρέτο" αλλά εγώ ακόμα τον νοιάζομαι. Θα ήθελα το ίδιο να κάνουν και οι θεατές».

- Την εκδίκηση, που είναι κεντρικός μοχλός του θεατρικού έργου, τη βλέπετε ως μια μορφή κάθαρσης;

«Θεωρούμε ότι η εκδίκηση είναι καθαρτήρια, ενώ συχνά είναι απλώς τρομακτική και μας αφήνει στο τέλος ανικανοποίητους. Δεν λένε τυχαία τη φράση "σκάψε δυο τάφους". Εύχομαι το έργο μου να είναι καθαρτήριο με τον τρόπο του. Αλλά στην πραγματικότητα είναι μόνον μια θλιβερή αναπαράσταση ατόφιας ζωής. Η ζωή είναι πολύ σκληρότερη απ' το θέατρο».

- Γιατί στα θεατρικά σας η βία και η κακοποίηση είναι πάντα το κέντρο της πλοκής;

«Δημιουργώ σύγκρουση στο χαρτί γιατί είναι ένα "μέσο" που απαιτεί το ίδιο το θέατρο. Αλλά και για έναν ακόμη λόγο: γιατί οι άνθρωποι στον πυρήνα τους είναι καλοί, παρ' όλο που αυτό δεν τους εμποδίζει να τα "σκατώνουν" κάθε τόσο».

- Τι απαντάτε σε όσους σας κατηγορούν για μισανθρωπισμό;

«Οντως, με έχουν κατηγορήσει για μισανθρωπισμό. Θεωρώ όμως ότι οι ταμπέλες είναι κουτσομπολιό. Εύκολα τις κολλάς, όμως συχνά είναι λανθασμένες».

- Το «Bash: Latter-Day» είναι μια σπονδυλωτή μεταγραφή αρχαίων ελληνικών τραγωδιών. Πώς δουλέψατε πάνω στον αρχαίο μύθο; Σε ποιο βαθμό τα έργα σας συνομιλούν ή αντλούν υλικό από το αρχαίο τραγικό;

«Μ' αρέσει να επεκτείνω το πεδίο των αρχαίων τραγικών. Οι τραγικοί έχουν συναρπαστικές ιστορίες και χαρακτήρες, τους οποίους ακόμη και σήμερα συστηματικά "κλέβουμε". Εχουν τόσες "αποχρώσεις" οι τραγωδίες. Εχουν και την ύβρη και την κάθαρση. Το σημαντικό είναι ότι τα πάντα είναι διατυπωμένα από τους τραγικούς με μέτρο και οικονομία. Πραγματικά θαυμάζω την αφήγησή τους, την οποία, ομολογώ, πολύ συχνά την έχω χρησιμοποιήσει σαν εφαλτήριο των έργων μου».

- Πώς θέλετε το έργο σας να επηρεάσει, να «εμπλέξει» το κοινό;

«Εγώ ένας παραμυθάς μονάχα είμαι. Θέλω να προσφέρω στον κόσμο νέες εμπειρίες -ή νέες βερσιόν παλιών εμπειριών. Μ' αρέσει να κάνω τον κόσμο να γελάει, αλλά μ' αρέσει και να τον προκαλώ. Θέλω να προκαλώ αλλά όχι απλώς να είμαι προκλητικός. Θέλω να τον αποτρέπω να σκέφτεται το θέατρο σαν μια παλιομοδίτικη μορφή ψυχαγωγίας».

- Πώς ξεκίνησε η περιπέτεια της συγγραφής;

«Οσο θυμάμαι τη ζωή μου, διαβάζω και γράφω. Εύχομαι αυτό να συνεχιστεί. Χρησιμοποιήσατε μια πολύ σημαντική λέξη στην ερώτηση. Τη λέξη περιπέτεια. Η συγγραφή έχει μετεξελιχθεί σε αληθινή περιπέτεια για μένα. Είμαι ευτυχής που μπορώ να λέω ότι ακόμη γράφω γιατί είμαι ερωτευμένος με τη συγγραφή».

- Τι πρέπει κατά τη γνώμη σας να διαπραγματεύεται το σύγχρονο θέατρο;

«Τα πάντα. Οτιδήποτε θέλει. Δεν υπάρχει απαγορευτικό θέμα για τη θεατρική σκηνή. Για την ακρίβεια, η σκηνή είναι το τελευταίο μέρος όπου μπορούμε να μιλάμε δημόσια για όλα τα ζητήματα που απαρτίζουν τη ζωή».*

info:Το «Σκοτεινό σπίτι», που έχει ήδη παρουσιαστεί και σε σκηνές της Αθήνας, έχει μεταφράσει η Χριστίνα Μπάμπου-Παγκουρέλη. Εικαστικά: Γιάννης Μετζικώφ. Φωτισμοί: Κατερίνα Μαραγκουδάκη. Video art: Βάνα Κωσταγιόλα. Μουσική: Γιώργος Κουμεντάκης. Παίζουν οι: Θοδωρής Οικονομίδης, Γιώργος Χριστοδούλου και Μαρία Προϊστάκη.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Λογοτεχνία
Ενα best-seller για το καλοκαίρι
Συνέντευξη:Στίβεν Αντωνάκος
«Δεν μπλέκω τις πολιτικές πεποιθήσεις με την τέχνη»
Μουσική
Το MTV 30άρισε
Μπλουζ ροκ μέθεξη
Οπλισμένος με σόουλ
Γνωρίζονταν πριν γνωριστούν
Αρχαίο Θέατρο Μαρώνειας
Ιλιάδα στη Μαρώνεια
Κριτική Θεάτρου
Ρομαντική περιδιάβαση στην τραγωδία
Συνέντευξη:Τσαρλς Λόιντ
«Σαν την κατσαρή ουρά ενός σκύλου»
Εικαστικά
Από τη Λακωνία στη Ν. Υόρκη
Γαλλική καθαρότητα και αμερικανικός γρίφος
Συνέντευξη:Νιλ Λαμπιούτ
«Η ζωή είναι σκληρότερη απ' το θέατρο»
Κομικ(ς)οδρόμιο
Το Μολυσματικό Σύνδρομο του Shintaro Kago
Σοβιετικοί ήρωες στα υπερηρωικά αμερικανικά κόμικς
Άλλες ειδήσεις
Νέες κυκλοφορίες