Έντυπη Έκδοση

Εργα των Ν. Πουσέν και Σ. Τουόμπλι σε κοινή έκθεση στο Λονδίνο

Γαλλική καθαρότητα και αμερικανικός γρίφος

Ενα πολύ αταίριαστο ζευγάρι ζωγράφων κάνει μέχρι τις 25 Σεπτεμβρίου επιτακτική την εξόρμηση των φιλότεχνων Λονδρέζων στην Dulwich Picture Gallery, δέκα λεπτά με το τρένο από το σταθμό Victoria, μισή ώρα με λεωφορείο αν είσαι άτυχος και πέσεις, όπως εγώ, πάνω στην επισκευή του τοπικού συρμού.

«Η ανατροφή του Δία» του Νικολά Πουσέν (1636-37) «Η ανατροφή του Δία» του Νικολά Πουσέν (1636-37) Η παλαιότερη δημόσια πινακοθήκη της Αγγλίας, που ιδρύθηκε το 1811 και ακόμα στεγάζεται στο ίδιο, πνιγμένο στο πράσινο και επιβλητικό κτίριο, ειδικά σχεδιασμένο για μουσείο από τον σερ Τζον Σόαν, γιορτάζει τα 200 χρόνια της. Δεν αρκείται, όμως, στη συλλογή της, μια από τις σπουδαιότερες παγκοσμίως με έργα Ευρωπαίων ζωγράφων από το 1600 έως το 1700.

Για πρώτη φορά

Αστέρι των γενεθλίων της είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα, αν και παρακινδυνευμένη στη σύλληψή της έκθεση. Διότι κάτω από τον τίτλο «Arcadian painters» ενώνονται για πρώτη φορά δύο καλλιτέχνες που τους χωρίζουν, με τις αντίστοιχες αισθητικές επιπτώσεις, τρεις αιώνες. Ο Γάλλος Νικολά Πουσέν (1594-1665) και ο Αμερικανός Σάι Τουόμπλι (1928-2011). Το γεγονός, μάλιστα, ότι ο δεύτερος πέθανε στις 5 Ιουλίου, ένα μήνα μετά τα εγκαίνια, της έδωσε ακόμα μεγαλύτερη δημοσιότητα.

«Θα μου άρεσε να έχω υπάρξει ο Πουσέν, εάν είχα αυτή τη δυνατότητα κάποια άλλη εποχή», έχει πει ο Τουόμπλι. Η φράση αυτή από μόνη της δεν θα έφτανε στον επιμελητή της έκθεσης Νίκολας Κάλιναν, που είναι υπεύθυνος στην Tate Modern για τη διεθνή μοντέρνα τέχνη και έχει ήδη οργανώσει εκεί, το 2008, μια ρετροσπεκτίβα του Αμερικανού εξπρεσιονιστή.

Ούτε θα του αρκούσε το γεγονός ότι η Dulwich Gallery έχει στην κατοχή της μια από τις σημαντικότερες αγγλικές συλλογές έργων του Πουσέν. Δεν συνενώνεις έτσι τεχνητά δύο ζωγράφους, πόσο μάλλον όταν ο ένας, ο Γάλλος, είναι κλασικός, καθαρός, λογικός και φωτεινός και ο άλλος, ο Αμερικανός, διαπρέπει σε γριφώδεις «μουντζούρες».

Υπάρχουν, όμως, στοιχεία που τους ενώνουν ακατάλυτα, έστω και επιφανειακά: η σχέση ζωής που είχαν με τη Ρώμη και την κλασική, ελληνική και ρωμαϊκή αρχαιότητα. Και οι δύο, γύρω στα 30 τους χρόνια, εγκαταστάθηκαν στην ιταλική πρωτεύουσα και πέρασαν σ' αυτή το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους -εκεί τάφηκε, μάλιστα, ο Τουόμπλι. Αφιερώθηκαν και οι δύο ολόψυχα στη μελέτη και ανανέωση, για χάρη των συγχρόνων τους, θεμάτων που ανήκαν στην αρχαιότητα. Μύθοι, ιστορικά γεγονότα και, φυσικά, η ιδεαλιστική εικονοποιία της Αρκαδίας τούς ενέπνευσαν αριστουργήματα, πολλές φορές με τον ίδιο τίτλο, που η Dulwich Gallery ευφυώς τοποθετεί δίπλα δίπλα. Εστω για να καταλήξεις στο ίδιο συμπέρασμα με τον αυστηρό Τζόναθαν Τζόουνς, που έγραψε στην «Γκάρντιαν»: «Αν αγαπάς τον Πουσέν, οι πίνακες του Τουόμπλι θα σου φανούν γελειωδώς κακότεχνοι. Αν αγαπάς τον Τουόμπλι, ο Γάλλος θα σου φανεί ξενέρωτος».

Στην ενότητα της έκθεσης με τίτλο «Arcadia and the Pastoral», οι δυο «Βοσκοί της Αρκαδίας» του Πουσέν ανακαλύπτουν μέσα στην ερημιά έναν τάφο, πάνω στον οποίο είναι γραμμένο «Et in Arcadia Ego». Κι εγώ, ο Θάνατος, ήμουν στην Αρκαδία. Και το πιο ειδυλλιακό τοπίο περιέχει τη θνητότητα. Πιο πέρα, οι λέξεις «death» και «morte» διακρίνονται ανάμεσα στον μπερδεμένο γκράφιτι πίνακα του Τουόμπλι, που λέγεται «Arcadia». Και ακόμα πιο πέρα, ο Αμερικανός διηγείται με τον δικό του τρόπο μια ιστορία για το βοσκό-βασιλιά της Αρκαδίας, γιο του Απόλλωνα και της νύμφης Κυρήνης. «Aristaeus Mourning the Loss of his Bees». Ο Αρισταίος θρηνεί τις μέλισσές του. Αν ξέρεις την ιστορία, ο πίνακας δεν σου φαίνεται πιο εύκολος, νιώθεις απλώς πιο πλούσιος. Οι νύμφες τού είχαν διδάξει πώς να εκτρέφει μέλισσες. Οταν, όμως, προκαλεί το θάνατο της Ευρυδίκης τη μέρα του γάμου της με τον Ορφέα, αυτές τον εκδικούνται σκοτώνοντας το μελίσσι του.

Αλλοι μύθοι ξεδιπλώνονται στην ενότητα «Venus and Eros». Ο Πουσέν διαλέγει μια ρομαντική ερωτική ιστορία από τις σταυροφορίες («Rinaldo and Armida»), ενώ ο Τουόμπλι, επιμένοντας ελληνικά, θυμάται στο «Ηρώ και Λέανδρος» τον τραγικό εραστή που πνίγεται ενώ διασχίζει κολυμπώντας, όπως κάθε βράδυ, τον Ελλήσποντο, από την ασιατική στην ευρωπαϊκή πλευρά, για να συναντήσει την αγαπημένη του, ιέρεια της Αφροδίτης.

Θριαμβευτής

Ο Αμερικανός, κακά τα ψέματα, είναι ο θριαμβευτής της έκθεσης, κάνοντας τον Πουσέν να φαίνεται εικονογραφικός και βαρετός. Ιδίως ένας Ελληνας επισκέπτης μπορεί να μείνει επί ώρες μπροστά στους πίνακές του «Apollo» και «Pan» - και οι δυο έργα του 1975. Στον πρώτο, ο Τουόμπλι κάτω από το όνομα του Θεού καταγράφει όλα τα προσωπεία του: Μουσηγέτης, Φοίβος, Σμινθαίος, Θεοξένιος, Σπόνδιος... Οσο για τον Πάνα του, αυτός, τουλάχιστον, αξιώθηκε ένα κολάζ απλό, με έντονα χρώματα και γι' αυτό απόλυτα δυνατό. Δυο δέντρα που αγκαλιάζονται και δυο λέξεις: Pan και panic. Γιατί ο μισός άνθρωπος και μισός τράγος, που βασίλευε στα δάση της Αρκαδίας, ενέπνεε το φόβο. Οχι, πάντως, στο ζωγράφο από το Νότο της Αμερικής που βρήκε την πραγματική πατρίδα του στη Μεσόγειο. Και λάτρεψε, όπως δεν παραλείπει ο επιμελητής να αναφέρει σε περίοπτη θέση, Καβάφη και Σεφέρη. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Εικαστικά
Σχετικά θέματα: Εικαστικά
Από τη Λακωνία στη Ν. Υόρκη
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Λογοτεχνία
Ενα best-seller για το καλοκαίρι
Συνέντευξη:Στίβεν Αντωνάκος
«Δεν μπλέκω τις πολιτικές πεποιθήσεις με την τέχνη»
Μουσική
Το MTV 30άρισε
Μπλουζ ροκ μέθεξη
Οπλισμένος με σόουλ
Γνωρίζονταν πριν γνωριστούν
Αρχαίο Θέατρο Μαρώνειας
Ιλιάδα στη Μαρώνεια
Κριτική Θεάτρου
Ρομαντική περιδιάβαση στην τραγωδία
Συνέντευξη:Τσαρλς Λόιντ
«Σαν την κατσαρή ουρά ενός σκύλου»
Εικαστικά
Από τη Λακωνία στη Ν. Υόρκη
Γαλλική καθαρότητα και αμερικανικός γρίφος
Συνέντευξη:Νιλ Λαμπιούτ
«Η ζωή είναι σκληρότερη απ' το θέατρο»
Κομικ(ς)οδρόμιο
Το Μολυσματικό Σύνδρομο του Shintaro Kago
Σοβιετικοί ήρωες στα υπερηρωικά αμερικανικά κόμικς
Άλλες ειδήσεις
Νέες κυκλοφορίες