Έντυπη Έκδοση

Κι αυτό θα περάσει

Βοστόνη- Πριν από έναν χρόνο ο Μπους μάς εγκατέλειψε αφήνοντας πίσω του μια Αμερική που θυμίζει πληγωμένο ζώο, έναν πλανήτη τραυματισμένο από την αλαζονεία του. Φυσικά ένα πληγωμένο ζώο δεν το εγκαταλείπεις, και αυτό το εμπέδωσε αμέσως ο Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος από την ημέρα που ορκίστηκε 38ος πρόεδρος των ΗΠΑ σήκωσε τα μανίκια κι έπιασε δουλειά.

 Κι έκανε πολλή δουλειά τον χρόνο που πέρασε, τόσο στην Αμερική όσο και στον υπόλοιπο κόσμο, χρησιμοποιώντας νέα εργαλεία για τις διεθνείς κρίσεις, μιας και το κακό δεν συμμαζεύεται εύκολα, ούτε υπάρχει άνεση χρόνου. Κάνει πολύ προσεκτικά βήματα, κυρίως για την οικονομική κρίση, που έχει γονατίσει εκατομμύρια αμερικανικά σπίτια, και για ένα υποτυπώδες εθνικό σύστημα υγείας, που αν στην Ευρώπη θεωρείται δεδομένο, για πολλούς στην Αμερική εκλαμβάνεται ως μέτρο του διαβόλου, αφού το θεωρούν προθάλαμο του σοσιαλισμού.

Αν θέλει να δει κανείς ποια είναι σήμερα η μετά-τον-Μπους Αμερική, αν θέλει να δει τη χώρα στην καθημερινότητά της, δεν θα μείνει στις μεγαλουπόλεις Νέα Υόρκη, Βοστόνη, Σικάγο, Λος Αντζελες. Θα πάει στην ενδοχώρα. Θα πάει σε κωμοπόλεις για να γνωρίσει από κοντά τον μέσο Αμερικανό, εκείνον που δεν διαβάζει New York Times, New Yorker, New York Review of Books ή Atlantic Monthly. Σ' αυτές τις μικρές πόλεις, κεντρική σκηνή έργων μεγάλων αμερικανών συγγραφέων και δραματουργών, όπως οι Ο' Νιλ, Φόκνερ, Σάλιντζερ, Σαρόγιαν, Κάρβερ και άλλοι, «συγκρούονται τα άκρα», όπως είπε ο Απνταϊκ, και «κυριαρχεί η αμφιλογία. Κάτι πολύπλοκο και σφοδρό λαμβάνει χώρα στις μικρές προτεσταντικές πόλεις». Εδώ χτυπά η καρδιά του αμερικανισμού. Εδώ ο επισκέπτης θα πιάσει κουβέντα με μαγαζάτορες, ταξιτζήδες, οδηγούς λεωφορείων, ανθρώπους του μόχθου. Ετσι αποφάσισα ένα ταξίδι που κάλυπτε μικρές πόλεις στις Πολιτείες της Αλαμπάμα, της Νέας Υόρκης και της Μασαχουσέτης.

Στην πτήση από την Ατλάντα της Τζόρτζια προς το Μομπίλ της Αλαμπάμα η χαμογελαστή αεροσυνοδός -πάντοτε χαμογελαστές οι αμερικανίδες αεροσυνοδοί, όχι μόνο γιατί έτσι έχουν εκπαιδευτεί, αλλά φαίνεται να το λέει η καρδιά τους- μάς λέει πως μεταξύ των επιβατών βρίσκονται και τέσσερις στρατιώτες που μόλις επέστρεψαν από το Ιράκ. Τους αποκαλεί ήρωες και μας καλεί να χειροκροτήσουμε μαζί της και να τους υποδεχτούμε στο «Sweet Home Alabama», τραγουδώντας το ομώνυμο τραγούδι του περίφημου ροκά της δεκαετίας του '70 Lynyrd Skynyrd. Ετσι έδεσε η σούπα της επιστροφής και τα φανταράκια ήταν περήφανα. Το δυνατό χειροκρότημα που έπεσε από τους επιβάτες υποθέτω ότι ήταν για το ότι επέστρεψαν σώοι και ακέραιοι και όχι σε body bag, από εκείνες που φτάνουν νύχτα μέσω Γερμανίας, πάντα μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Αν κι εδώ, στις νότιες Πολιτείες της Αμερικής, το χειροκρότημα θα μπορούσε να δεχτεί πολλές ερμηνείες...

* * *

Στην Αλαμπάμα σχεδόν κανείς δεν εκφράζεται με καλά λόγια για τον νέο πρόεδρο. Είμαστε βαθιά στον συντηρητικό Νότο, όπου είναι πολύ ισχυροί οι δεσμοί του τριγώνου «πατρίς - θρησκεία - οικογένεια» με τους νεοκόν (νεο-συντηρητικούς) και το σύνδρομο του μιλιταρισμού. Ομως, όπως παντού άλλωστε, δεν λείπουν τα φωτισμένα μυαλά, που ανήκουν στους συγγραφείς, τους καλλιτέχνες, τους μουσικούς, τα ανήσυχα νιάτα, ακόμη και σε μερίδα του επιχειρηματικού κόσμου που εκδίδει το διμηνιαίο δελτίο Downtown Alliance News, όργανο της Downtown Mobile Alliance. Εκεί, μεταξύ άλλων, βλέπω εκθέσεις ζωγραφικής, λογοτεχνικές βραδιές, μουσικές εκδηλώσεις τζαζ και μπλουζ, κονσέρτα κλασικής μουσικής, διαπιστώνοντας ότι παρόλο το συντηρητισμό της η πόλη διαθέτει μικρές οάσεις αυθεντικής φρεσκάδας. Στην τοπική free press Lagniappe διαβάζω για το συνέδριο των συγγραφέων της πόλης του Μομπίλ με θέμα «Πώς θα μεταφέρουν ένα βιβλίο σε ταινία». Πρόκειται για μια ανοιχτή συζήτηση με κεντρικό πρόσωπο τον μομπιλιώτη συγγραφέα Γουότ Κι, του οποίου το βιβλίο Alabama Moon έγινε ταινία και τον χειμώνα θα προβάλεται στους κινηματογράφους. Τι συνέβη; Κάποιος παραγωγός διάβασε το βιβλίο, του άρεσε, μίλησε με τον Κι, ανέθεσαν σε κάποιον να γράψει το σενάριο και από κει και πέρα όλα πήραν τον δρόμο τους, που είναι ο δρόμος (και το όνειρο) κάθε συγγραφέα: να γίνει ταινία το βιβλίο τους. Που σημαίνει οκταψήφια επιταγή από το Χόλιγουντ και υψηλές πωλήσεις του βιβλίου.

Στην πόλη Λέναξ, στα δυτικά της Μασαχουσέτης, την Κυριακή που βρέθηκα εκεί είχαν την εκδήλωση «2009 Lenox Art Walk»: περίπατος σε δεκατρείς γκαλερί της πόλης, όπου εξέθεταν έργα τους ντόπιοι καλλιτέχνες. Μου έκανε εντύπωση το να υπάρχουν δεκατρείς γκαλερί σε μια πόλη των 5.000 κατοίκων. Στο βιβλιοπωλείο «The Bookstore» ο ιδιοκτήτης του Μάθιου Τόνενμπαουν, πρώην πωλητής στο ιστορικό βιλιοπωλείο της Νέας Υόρκης «Gotham» (έκλεισε προ δεκαετίας), έπειτα από παραίνεση φίλου του κυκλοφόρησε σε βιβλίο μια ομιλία που είχε κάνει σε πανεπιστήμιο για τον βίο και την πολιτεία του στο «Gotham». Το βιβλιαράκι αυτό είχε πωλήσει 10.000 αντίτυπα και ο Μάθιου ήταν πανευτυχής. Ας σημειωθεί ότι στο «Gotham» σύχναζε η αφρόκρεμα του λογοτεχνικού και εκδοτικού σιναφιού της Νέας Υόρκης και ότι ο 50χρόνος Μάθιου είχε γνωρίσει μερικούς από τους σημαντικότερους νεοϋορκέζους συγγραφείς, από Τρούμαν Καπότε, Νόρμαν Μέιλερ και Γκορ Βιλντάλ έως Φίλιπ Ροθ, Πολ Οστερ και άλλους, για τον καθένα εκ των οποίων κάτι θυμάται. Το βιβλιοπωλείο του Μάθιου, όπου γίνονται αναγνώσεις και παρουσιάσεις συγγραφέων, διαθέτει χώρο για να παίζουν τα παιδιά, ενώ η κάρτα του γράφει «Στην υπηρεσία του κοινού από την περασμένη Τρίτη»... Στο σουπερμάρκετ της πόλης μού τράβηξε το ενδιαφέρον μια ταμπελίτσα δίπλα σε βαζάκι με χρήματα, στο ταμείο: «Βοηθήστε μια οικογένεια του Λέναξ να προμηθευτεί τρόφιμα»: πωλούσαν ντόπιο μέλι και για κάθε βαζάκι που αγόραζε ο πελάτης, το μαγαζί προσέφερε ένα δολάριο στο ταμείο απόρων του Λέναξ. Σε περίοδο οικονομικής κρίσης, είναι κι αυτός ένας τρόπος αλληλεγγύης προς τους στερημένους.

Στο Νιου Παλτζ της Νέας Υόρκης, μια πόλη των 6.000 κατοίκων, το κεντρικό βιβλιοπωλείο που ήξερα από τη δεκαετία του '80, έκλεισε και στη θέση του ξεφύτρωσε ταχυφαγείο, αλλά έναν δρόμο πιο κάτω και απέναντι το ένα από το άλλο άνοιξαν, όχι ένα, αλλά δύο βιβλιοπωλεία. Το ένα, το «Inquiring Minds», θυμίζει παλαιού στυλ βιβλιοπωλείο με τα ξύλινα ράφια του, ψηλοτάβανο, χαλιά παντού, γλάστρες ολόγυρα και δωρεάν καφέ ακόμη και για όσους απλώς ξεφυλλίζουν βιβλία, πολλά βιβλία ποίησης, πολλά λογοτεχνικά περιοδικά και μαξιλάρια για να ξαπλώνουν τα σκυλιά των πελατών. Το άλλο, το «Barner Books», που είναι παλαιοβιβλιοπωλείο, έχει μόνο μεταχειρισμένα βιβλία, παλιές εκδόσεις σε πολύ καλές τιμές, πολλά περιοδικά του '60, του '70 και του '80 και σπάνιες ποιητικές εκδόσεις. Το διαχερίζεται μια κολεκτίβα, απομεινάρι του Γούντστοκ, που δεν ενδιαφέρεται πολύ για το κέρδος, αλλά απλώς για τη «διακίνηση της ελεύθερης έκφρασης», που τόσο ταλαιπωρήθηκε την οκταετία Μπους. Η δε τοπική free press New Paltz Wallkill πάντα βρίσκει χώρο για να προβάλει ντόπιους συγγραφείς και ποιητές με κριτικές και παρουσιάσεις βιβλίων, καθώς και με δημοσιεύσεις ποιημάτων.«Παίζει» Ελλάδα

Τις μέρες που κράτησε αυτή η περιδιάβαση στην ενδοχώρα της Αμερικής μερικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης βρήκαν χρόνο και «έπαιξαν» Ελλάδα: μακροσκελής νεκρολογία του Ευγένιου Σπαθάρη στην Boston Globe, ανταπόκριση του Ρόιτερς στη New York Times για διαδήλωση των Μουσουλμάνων στην Αθήνα, πάλι στην ίδια εφημερίδα άρθρο του Μπεν Σισάριο για τον Ρομπέρτο Μπενίνι με φωτογραφία του από παράσταση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, ένα καινούριο βιβλίο που φέρνει στο φως για πρώτη φορά την αλληλογραφία Ε.Μ. Φόρστερ με τον Καβάφη και ένα άλλο της Κάθι Γκιρ, το Knossos and the Prophets of Modernism (University of Chicago Press) για την Κνωσό και τους Μινωίτες, που τελικά δεν ήταν και τόσο ειρηνόφιλοι όσο νομίζαμε, αν και είχαν επηρεάσει μέσω των ευρημάτων του σερ Αρθουρ Εβανς τον Σίγκμουντ Φρόυντ, τον Τζέιμς Τζόις και τον Πάμπλο Πικάσο. Τέλος, το καλωδιακό MSNBC ένα βράδυ αργά έκανε τρομερή πλάκα στον Σάκη Ρουβά και στη Γιουροβίζιον...

Μετά την περιδιάβαση σ' αυτές τις τρεις μικρές πόλεις και ύστερα από συζητήσεις με ανθρώπους που εργάζονται σε βιβλιοπωλεία, καφέ, μουσεία και βενζινάδικα, μένω με την εντύπωση ότι ο μέσος Αμερικανός της ενδοχώρας πλήττεται από την οικονομική κρίση. Ομως, πάντα ευγνώμων για τις ευκαιρίες, ξερακιανός και χαραγμένος από ένα σφρίγος αισιοδοξίας και με μια νηφάλια ορμή, δεν σκιάζεται: όντας εκ φύσεως εργατικός και κοιτάζοντας με πίστη το μέλλον, αντιμετωπίζει τα πάντα με μια θετική ενέργεια του στυλ «κι αυτό θα περάσει».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Προδημοσίευση
Φωτιές και στάχτες
Εγώ, η αδελφή μου και η μαμά, ένα
Κριτική βιβλίου
Μεταξύ παρόντος και παρελθόντος
Για τους φιλαναγνώστες ιστορικών βιβλίων
Στα ερμητικά μονοπάτια
Οβίδιος: Ενας ποιητής του ...καιρού μας
Οι ιάπωνες καμικάζι
Ενα κορίτσι και ο κόσμος
Λεπτομέρειες και τάσεις του διαγωνισμού θεάτρου
Βιβλία για τον κινηματογράφο
Συνέντευξη: Αλαίν ντε Μποττόν
Φιλοσοφώντας στα καθημερινά προβλήματα του ανθρώπου
Βερολίνο
9 Νοεμβρίου 1989-2009 - 20 χρόνια από την πτώση του Τείχους
Από τις 4:00 στις 6:00
Τραγούδια για υπαρκτά πρόσωπα
Ο Jimi Hendrix της ακουστικής κιθάρας
Θέατρο
Μαγειρικοί μονόλογοι
Άλλες ειδήσεις
Κι αυτό θα περάσει
Η ύπαρξη μόνη...