Έντυπη Έκδοση

Το πεδίο της ανωμαλίας

Μισέλ Φουκώ

Οι μη κανονικοί

μτφρ.: Σωτήρης Σιαμανδούρας

εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας, σ. 665 ευρώ 34

Στα σεμινάριά του ο Φουκώ, όπως και στα βιβλία του, αρεσκόταν στο να εκθέτει τη γραμματεία του, τις αναγνωστικές του μεθόδους, τις τεχνικές των φιλόδοξων γενεαλογήσεών του. Ετσι και σ' αυτές τις παραδόσεις του με τον τίτλο «Οι μη κανονικοί» επιχειρεί, μέσα από την εκτενή παρουσίαση μιας σειράς γνωματεύσεων και αφηγήσεων, να αναπαραστήσει αυτό το «πεδίο της ανωμαλίας». Ο Λουδοβίκος ο ΙΣΤ' και η Μαρία Αντουανέτα, αυτό το τερατικό ζευγάρι, μαζί με μια παρέα εγκληματιών, όπως η γυναίκα του Σελεστά και η Ανριέτ Κορνιέ, αλλά και αυτός ο Κινγκ Κονγκ και οι κοντορεβιθούληδες, θα γίνουν αυτό το «καταραμένο απόθεμα» της μη κανονικότητας, αυτοί οι ανώμαλοι που είναι πάντα πέραν του λόγου. Ψυχιατρικές πραγματογνωμοσύνες, που έρχονται όχι για να διαγράψουν τον ορίζοντα μιας άλλης σκηνής, να στοχαστούν δηλαδή πάνω στην εκκεντρικότητα του υποκειμένου τους, αλλά για να αναδιπλασιάσουν, όπως λέει ο Φουκώ, τα στοιχεία αυτής της ίδιας της παραβατικότητας, να μεγεθύνουν το διαθέσιμο είδωλό της, το αξιόποινο ίχνος της. Ο λόγος έτσι μιας τεχνικότητας που αναδεικνύει αυτή την αληθή θέση τού κανόνα, την κατασκευασμένη του φύση αλλά και αυτή την πολιτική της κανονικοποίησής του. Σ' αυτή την εργασία της αρχαιολόγησής του ο Φουκώ θα εντοπίσει και τις τρεις μορφές της ανωμαλίας, έτσι όπως αυτές εμφανίζονται από τον 17ο έως και τα τέλη του 19ου αιώνα, τον άνθρωπο-τέρας, το αδιόρθωτο άτομο και το αυνανιζόμενο παιδί. Ο Λουδοβίκος ο ΙΣΤ' έτσι όπως και η Μαρία Αντουανέτα θα είναι αυτό το «μεγάλο γενικό μοντέλο» του τέρατος, αυτοί που είναι πέραν του κοινωνικού συμβολαίου, οι περιπτώσεις που προκαλούν αμηχανία σε κάθε σκέψη, σε κάθε απόφαση, αυτή η εξαίρεση όλων των νόμων, η εκλειπτική όλων των ποινών. Στον ασυμμόρφωτο άνθρωπο έχουμε το υποκείμενο που αντιδρά σ' αυτό το κανονιστικό σύστημα της οικογένειας, της εκπαίδευσης και της κοινωνίας γενικότερα. Το σώμα, πάντα αυτό, που δεν το αγγίζουν οι «τεχνικές της εκγύμνασης». Ενα παράσιτο που πάνω στο ανησυχαστικό του ίχνος θα εφαρμοστεί ένα ολόκληρο σύστημα από τεχνικές πειθάρχησης. Ενώ το αυνανιζόμενο σώμα θα γίνει αυτό το ακραίο ίχνος μιας σωματοποίησης που θα φέρει πάνω της όλα τα ίχνη του αρνητικού, ένα κυριολεκτικά ρημαγμένο σώμα, το σύμπτωμα αυτού του ίδιου του θανάτου του.

Τρεις διακριτές μορφές, που διαμοιράζουν όμως τα γνωρίσματα τους σ' αυτό το «πεδίο της ανωμαλίας», στο πεδίο εν τέλει του σεξουαλικού. Είναι αυτή η αντικειμενοποιημένη σάρκα, μια ύπαρξη που αποσπάται και αφιερώνεται εξ ολοκλήρου στις εκτροπές της. Αυτό το «σώμα της λαγνείας», που γίνεται τώρα ένα ακραίο, «ψυχιατρικοποιήσιμο αντικείμενο». Είναι εδώ που ο Φουκώ θα εντοπίσει τη λειτουργία ενός λόγου, που θα εκφέρεται όμως όχι στην ελευθερία της ομολογίας του αλλά στον κανόνα της σιωπής του, στο περίκλειστο πλαίσιο της μετάνοιάς του. Ο Φουκώ θα μιλήσει για την ένταση αυτής της σκηνής, γι' αυτόν τον σπασμό του σώματος, για τα τινάγματά του, για τις λιποθυμίες και τις κραυγές του. Ενας σπασμός που θα περάσει σταδιακά από τον εκκλησιαστικό στον ψυχιατρικό έλεγχο, και θα γίνει αυτό το άνισο ίχνος της τρέλας. Είναι για τον Φουκώ μάλιστα αυτή ακριβώς η στιγμή όπου η ψυχιατρική θα αρχίσει να οργανώνεται ως αυτή η «τεχνολογία της ανωμαλίας», μια τεχνολογία που θα εντοπίζει και θα κανονικοποιεί όλη αυτή την εξαιρετικότητα του άλλου.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Υπό κοινό πρίσμα
Αγάπης πάλη
Η γραφή του ποιητή Τσαρλς Σίμικ
Το εξωπραγματικό στη γραφή του Μαργαρίτη Σαμαρά
Βιβλιοθήκη μυστηρίου
Τρεις τρόποι για το κοπιαστικό κυνήγι της αλήθειας
Καρποφορία και όρια της καντιανής ηθικής
Από την ιστορική παθολογία της ελληνικής κοινωνίας στη βία του καπιταλισμού
Η συνεχής αποκάλυψη του Κώστα Μουρσελά
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Υπό κοινό πρίσμα
Αγάπης πάλη
Η γραφή του ποιητή Τσαρλς Σίμικ
Το πεδίο της ανωμαλίας
Το εξωπραγματικό στη γραφή του Μαργαρίτη Σαμαρά
Βιβλιοθήκη μυστηρίου
Τρεις τρόποι για το κοπιαστικό κυνήγι της αλήθειας
Καρποφορία και όρια της καντιανής ηθικής
Από την ιστορική παθολογία της ελληνικής κοινωνίας στη βία του καπιταλισμού
Η συνεχής αποκάλυψη του Κώστα Μουρσελά
Η τρίτη ανάγνωση
Καπνοτόπια
Γιώργος Δαρδανός
Θαυμαστά βιβλία και οι πρώτοι Κύκλοι επιμόρφωσης (εκδόσεις Gutenberg, Τυπωθήτω)
Διήγημα
Το σπίτι της κυρίας Προυστ
Μουσική
Εν τη ρίμα του λόγου / Ρεμπέτικο
Από τις 4:00 στις 6:00
Τραγούδια με ψυχή...
Από τις γυναίκες που ξεχώρισαν στο ροκ
Άλλες ειδήσεις
Πολεμώντας με τα φαντάσματα της δικτατορίας
Με την ψευδαίσθηση της πολλαπλής χρήσης
«ΠΑΡΑ ΠΡΟΣΤΑΤΑΣ ΝΑ 'ΧΩΜΕΝ»