Έντυπη Έκδοση

Η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΩΝ ΙΑΠΩΝΩΝ ΕΞΩΡΑΪΖΕΙ ΤΑ ΡΕΠΟΡΤΑΖ...

Το χαρακίρι των ΜΜΕ

Τα ΜΜΕ είναι συνήθως ο καθρέφτης της κοινωνίας κάθε χώρας, που αντανακλά την εποχή, τα γεγονότα και τις συμπεριφορές των ανθρώπων. Ετσι και στην Ιαπωνία, τα ΜΜΕ αντικατοπτρίζουν τη νοοτροπία λαού και αρχών. Ο Γιοΐτσι Νισιμούρα, αρχισυντάκτης της δεύτερης μεγαλύτερης σε κυκλοφορία εφημερίδας στην Ιαπωνία (8 εκατ. φύλλα ημερησίως) «Ασάχι Σιμπούν», δεν δίνει την εντύπωση ισχυρού άνδρα. Τελευταίως, μάλιστα, δείχνει κουρασμένος, απογοητευμένος και, κυρίως, αμήχανος.

Ενώ στη Δύση οι δημοσιογράφοι ασχολούνται επίμονα με την αποκάλυψη σκανδάλων, συνωμοσιών ή υποθέσεων διαφθοράς, οι Ιάπωνες συνάδελφοί τους βασίζονταν κατά κύριο λόγο σε επίσημες δηλώσεις και ανακοινωθέντα, λειτουργώντας περισσότερο ως χρονικογράφοι. Μέχρι τώρα...

Για τα δεδομένα της χώρας δεν αποτελεί «είδηση» πως η μεγαλύτερη μερίδα του ιαπωνικού Τύπου και των τηλεοπτικών καναλιών διατηρεί γραφεία δίπλα, συχνά και μέσα, στα διάφορα ιδρύματα για τα οποία αναμεταδίδουν πληροφορίες. Αρκούνται στα ψήγματα ενημέρωσης, κυβερνητικής κυρίως προέλευσης, και στους δημοσιογραφικούς κανόνες συγκαταλέγεται μεν η συσώρρευση πληροφοριών, αλλά όχι και η ολοκληρωτική δημοσίευσή τους.

Ερευνητική δημοσιογραφία υφίσταται μεν, αλλά δεν φαίνεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο. Θεωρείται μάλλον ένα είδος «πάρεργου» για όσα λαμβάνουν χώρα στις παρυφές της ιαπωνικής καθημερινότητας. «Μπουρασαγκάρι» αποκαλείται στα ιαπωνικά η... ακροβατική προσέγγιση των Ιαπώνων δημοσιογράφων στις επίσημες πηγές τους και σημαίνει «κρέμασμα και ταλάντωση από κάτι». Μετά, όμως, τη Φουκουσίμα, αυτή η «προσκόλληση» πήρε άλλες ερμηνείες -οι ρεπόρτερ της χώρας έμειναν να «κρέμονται στον αέρα», αφού οι επικεφαλής των πυρηνικών εγκαταστάσεων, και ειδικά οι αρχές, έχασαν τον έλεγχο. Στις καθημερινές συνεντεύξεις Τύπου στα κεντρικά της TEPCO ο τόνος των δημοσιογράφων εκφράζει σαφώς τον εκνευρισμό τους, λόγω αδυναμίας της εταιρείας να τους παράσχει στοιχεία χρήσιμα στη διαμόρφωση έγκριτων άρθρων. Για τον Νισιμούρα ήταν ανακούφιση ότι η ανακοίνωση ψευδών στοιχείων καταμέτρησης της ραδιενέργειας έγινε Κυριακή, οπότε δεν χρειάστηκε να εκδώσει απογευματινό φύλλο με το συγκεκριμένο πρωτοσέλιδο -και την αναθεώρησή του.

Οι τέσσερις μεγαλύτερες ημερήσιες εφημερίδες της χώρας, το τηλεοπτικό ίδρυμα ΝΗΚ και οι περισσότεροι εμπορικοί τηλεοπτικοί σταθμοί αποτελούν κατά κύριο λόγο ευσυνείδητα τμήματα του ιαπωνικού κατεστημένου. Σ' αυτό συνάδει και η νοοτροπία του ασιατικού νησιωτικού κράτους, ο πληθυσμός του οποίου τα εμπιστεύεται, παρά τη μεγάλη διάδοση που έχουν κι εκεί οι επικοινωνιακοί ανταγωνιστές των παραδοσιακών ΜΜΕ, Google, facebook και twitter.

Αποστειρωμένη γλώσσα

Βεβαίως, τα επακόλουθα του τσουνάμι είναι μια καλή ευκαιρία για τον ιαπωνικό Τύπο να θέσει καίρια ερωτήματα για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας -ίσως και να δρομολογήσει δημόσιο διάλογο εστιάζοντας σε θέματα ασφάλειας των πυρηνικών σταθμών. Γενικώς, όμως, για να γίνει κατανοητή η στάση των ιαπωνικών ΜΜΕ, πρέπει να εξετάσει κανείς και τη γλώσσα. Στα ιαπωνικά υφίσταται η τάση εξωραϊσμού των αφόρητων αληθειών προκειμένου ν' αποφευχθούν οι συναισθηματικά συγκρουσιακές καταστάσεις. Αυτό μπορεί στην καθημερινή ζωή να δίνει εντύπωση κάποιας ευγένειας, στο χώρο του Τύπου όμως εξυπηρετεί κι άλλο ρόλο - την αποφυγή δημιουργίας κλίματος πανικού.

Μια διέξοδο από το όλο κλίμα σοβαροφάνειας αποτελούν οι σατιρικές εκπομπές της τηλεόρασης, όπως η «Μπακούσο Μονομάνε», όπου ηθοποιοί διακωμωδούν πολιτικούς ή καλλιτέχνες. Ωστόσο και εκεί η Φουκουσίμα «τούς έκοψε το γέλιο». Τα κανάλια προσπαθούν να διαχέουν αισιοδοξία, εστιάζοντας π.χ. στα πρόσωπα των θυμάτων με επιμονή που προκαλεί συγκίνηση μέχρι δακρύων. «Η τηλεόρασή μας "καταναλώνει" τη Φουκουσίμα σαν σαπουνόπερα», καταγγέλλει ο Μαμόρου Σακαμότο. Ο τηλεοπτικός κριτικός είναι μια «εξαίρεση» της ιαπωνικής δημοσιογραφίας και ζει για ν' ανασκαλεύει και ν' αποκαλύπτει. Κατά καιρούς στο στόχαστρό του βρίσκεται η (ύποπτα) «αρμονική σύμπραξη» πυρηνικής βιομηχανίας, επιστημονικής κοινότητας, ΜΜΕ και αρχών και τα κείμενά του δημοσιεύονται στον περιοδικό Τύπο, κυρίως, και σε ιστότοπους του Διαδικτύου. «Με τα συμβάντα στη Φουκουσίμα ήταν μοιραίο η ιαπωνική δημοσιογραφία ν' αποτύχει στο ρόλο της», λέει χαρακτηριστικά, «εκτός των άλλων λόγω πολιτισμού -αφού οι Ιάπωνες ανατρέφονται έτσι, ώστε να κινούνται διακριτικά, χωρίς να τραβούν την προσοχή».

Η Φουκουσίμα, όμως, δεν είναι κάτι που παραβλέπεται ή αποκρύβεται -αντιθέτως ως θέμα διογκούται όσο περνούν οι μέρες. Τα ΜΜΕ της χώρας δεν μπορούν να κάνουν τον εφιάλτη να λησμονηθεί, αλλά μπορούν να δημιουργήσουν ελπίδες για τα περαιτέρω. Κι αυτή είναι η τελευταία τους προσπάθεια, όποια και αν είναι αυτά τα περαιτέρω...

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Πυρηνικά
Φυσικές καταστροφές & ακραία καιρικά φαινόμενα
Ιαπωνία
Σχετικά θέματα: Ιαπωνία
Στο έλεος «ανεξάρτητων» ελεγκτών βρίσκεται η ευρωπαϊκή πυρηνική ασφάλεια
Με άζωτο ξορκίζουν τις εκρήξεις
Παιχνίδια με τα όρια στα τρόφιμα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
Ρωσία
Ο Γκαγκάριν επιστρέφει στο Διάστημα
Ιαπωνία
Στο έλεος «ανεξάρτητων» ελεγκτών βρίσκεται η ευρωπαϊκή πυρηνική ασφάλεια
Με άζωτο ξορκίζουν τις εκρήξεις
Το χαρακίρι των ΜΜΕ
Παιχνίδια με τα όρια στα τρόφιμα
Ακτή Ελεφαντοστού
Ακτή στο αίμα
Λιβύη
Λαμπεντούζα - ναυάγιο: φόβοι για 250 αγνοούμενους μετανάστες
Οργισμένοι με το ΝΑΤΟ
Ε.Ε.
Χρηματοδότηση για τις περιοχές Natura
SOS από τους ψαράδες
Η Ευρωβουλή έδωσε... άσυλο στην Ελλάδα
Γαλλία
Η πράσινη ενέργεια στο Παρίσι θα «αναδυθεί» από τους... υπονόμους
Γαλλία: ο «διαθρησκευτικός διάλογος» διχάζει την κυβέρνηση
Άλλες ειδήσεις
Οχι σε «παρένθετη» ιθαγένεια
Η Τουρκία βάζει ακόμη νάρκες
Σύζυγος Μλάντιτς: Νεκρός ο Ράτκο
«Τηλεβόας» για πληγές-τραύματα
3D or not 3D...