Έντυπη Έκδοση

Η «Ε» ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΣΚΛΑΒΟΠΑΖΑΡΟ ΤΩΝ ΑΝΑΞΙΟΠΑΘΟΥΝΤΩΝ, ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΔΡΟΜΟΛΟΓΙΟ ΤΩΝ ΔΟΥΛΕΜΠΟΡΩΝ, ΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ, ΤΙΣ ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΣΤΕΚΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΙΤΕΙΑΣ

Το εμπόριο ζητιάνων στα χέρια του οργανωμένου εγκλήματος

Σε έναν στενό δρόμο στο κέντρο της Αθήνας, μεταξύ των οδών Μάγερ και Ακομινάτου, υπάρχει ένα ισόγειο που μοιάζει με μαγαζί, αλλά δεν είναι. Τα τζάμια του είναι καλυμμένα με μεγάλα λευκά χαρτιά και οι πόρτες ανοίγουν δύο φορές την ημέρα. Μία τα χαράματα κι άλλη μία γύρω στο σούρουπο. Μια σιδερένια επικλινής επιφάνεια ενώνει το πεζοδρόμιο με το κεφαλόσκαλο. Η ράμπα αυτή είναι μεταφερόμενη, κάποιος τη στήνει και κάποιος την ξεστήνει.

Οδός Πανεπιστημίου, αριθμός μηδέν Οδός Πανεπιστημίου, αριθμός μηδέν Είναι η ράμπα απ' όπου κάθε πρωί καμιά εικοσαριά αναπηρικά καροτσάκια και άλλα τόσα ζευγάρια πατερίτσες της συμφοράς βγαίνουν για δουλειά. Φορτώνονται σε δύο σακατεμένα βαν με μελαψούς οδηγούς και γυρίζουν την Αθήνα και τον Πειραιά. Μαζί με τα σιδερένια καρότσια και τις ξύλινες πατερίτσες φορτώνονται άνθρωποι. Αλλοι χωρίς πόδια, άλλοι χωρίς χέρια, άλλοι τυφλοί, άλλοι κωφάλαλοι. Τα βαν γυροφέρνουν και κάθε τρεις και λίγο σταματούν. Οι οδηγοί τους, κι άλλος ένας, αρτιμελής αυτός, που κάθεται δίπλα τους ή πίσω μαζί με το «εμπόρευμα», ξεφορτώνει και παρκάρει τα καροτσάκια μαζί με τον ανάπηρο σε συγκεκριμένο πόστο. Φροντίζει, ώστε να μοιάζει με συγγενή. Αυτή η δουλειά γίνεται από τις πεντέμισι τα ξημερώματα μέχρι τις έξι και κάτι. Αλλά το σημαντικότερο είναι ότι γίνεται εδώ και περίπου δύο δεκαετίες.

Το εμπόριο ζητιάνων στην Ελλάδα δεν είναι πολύ διαφορετικό από ό,τι είναι στην Αυστρία, στην Ιταλία, το Βέλγιο, την Ολλανδία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Οταν, όλα αυτά τα χρόνια, εξελίσσεται η γεωπολιτική πολυπλοκότητα που όλοι γνωρίζουμε και μαζί της η συνακόλουθη κορύφωση του διαβαλκανικού οργανωμένου εγκλήματος, τότε κάποιες σκηνές σε πεζοδρόμια μεγάλων ελληνικών πόλεων εξηγούνται.

Ο δρόμος της ντροπής

Στις αρχές της δεκαετίας του '90 ο δρόμος που ένωνε τη Δρέσδη της Ανατολικής Γερμανίας με την Πράγα ήταν ο περίφημος «Silnice Hanby» (Δρόμος της Ντροπής). Περνούσε μέσα από τη βόρεια Βοημία και από την περιοχή όπου βρισκόταν η έδρα της τσεχοσλοβακικής βαριάς βιομηχανίας. Σ' αυτόν το γνωστό αυτοκινητόδρομο Ε55 έκαναν τα πρώτα τους βήματα τα κυκλώματα του trafficking γυναικών. Νεαρές Τσέχες εκδίδονταν μέσα σε παρκαρισμένα αυτοκίνητα Δυτικογερμανών αλλά και Ανατολικών για λίγα χρήματα, που δεν ξεπερνούσαν την αξία ενός μεσημεριανού γεύματος. Ηταν ο πρώτος δρόμος που προσέλκυσε το ενδιαφέρον των μελετητών του οργανωμένου εγκλήματος, υπό την ευρωπαϊκή εκδοχή του. Για την ιστορία, ο ευρωπαϊκός αυτοκινητόδρομος Ε55 περνά από τη Γερμανία στην Τσεχία, από εκεί στην Αυστρία και στην Ιταλία, μέσω Μπρίντιζι περνά στην Ηγουμενίτσα, μετά στην Πρέβεζα και από το Ρίο στην Πάτρα και τον Πύργο και καταλήγει στην Καλαμάτα. Από τότε και έπειτα οι δρόμοι του οργανωμένου εγκλήματος άρχισαν να μπερδεύονται τόσο όσο ένα γιγαντιαίο μάλλινο κουβάρι.

Το εμπόριο ζητιάνων στην Ελλάδα είναι μια δραστηριότητα ιδιαίτερα σκληρή, που σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να προδοθεί από την εικόνα του ανθρώπου που με το πλαστικό ποτηράκι στο χέρι κάθεται με τις ώρες έξω από τα χαρτογραφημένα ως δυνάμει στέκια φιλανθρωπίας.

Πριν από περίπου έναν χρόνο στην οδό Κ. Καραμανλή της Θεσσαλονίκης ένας αστυνομικός περνούσε από ένα πεζοδρόμιο όπου επαιτούσε ένας άνθρωπος από τη Βουλγαρία. Αντί να κινήσει ο αστυνομικός το χέρι του προς τον επαίτη, το κίνησε ο δεύτερος, για να του βάλει ένα σημείωμα στο χέρι. Ούτε λίγο ούτε πολύ, έλεγε ότι τον είχαν αγοράσει στη Βουλγαρία και τον είχαν φέρει στην Ελλάδα και διά της βίας ζητιάνευε καθημερινά. Στην πορεία της κουβέντας αποκάλυψε, μέσω διερμηνέως, ότι αν καθημερινά δεν μάζευε 50 ευρώ, τον ξυλοκοπούσαν και τον απειλούσαν ότι θα τον σκοτώσουν. Κοιμόταν σε μια παρατημένη οικοδομή με συρμάτινη πόρτα και λουκέτο. Ηταν μόνος στον κόσμο και κανείς δεν θα ενδιαφερόταν γι' αυτόν. Εγινε επιχείρηση και συνελήφθησαν δύο Βούλγαροι.

Εμπόριο Ρουμάνων και Βούλγαρων

Είναι μια καθημερινότητα, σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας, Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Αλεξανδρούπολη, Βέροια, Βόλος, Λάρισα, Γιάννινα, Πάτρα, Καλαμάτα και σε πολλές άλλες. Δύο χρόνια πριν, και πάλι Απρίλιος ήταν, καθώς πριν από το Πάσχα και από τα Χριστούγεννα καταγράφεται υπερδραστηριότητα των κυκλωμάτων που εισάγουν και εκμεταλλεύονται επαίτες, πιάστηκαν δύο Ρουμάνοι. Ταξίδευαν σε περιοχές όπου ζούσαν Ρουμάνοι Ρομά και εντόπιζαν ανάπηρους και ανηλίκους, είτε αρτιμελείς είτε με εμφανείς δυσμορφίες. Επειθαν τους ίδιους και τις οικογένειές τους πως ήδη είχαν κανονίσει τη φιλοξενία των ανάπηρων σε ιδρύματα και δουλειά για τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Και μάλιστα νόμιμη.

Τους έφερναν με το λεωφορείο, γραμμή Βουκουρέστι-Αθήνα, και τους εγκαθιστούσαν σε τρία διαμερίσματα στο κέντρο, από περίπου είκοσι άτομα στο καθένα. Κάθε πρωί μια μικρή στρατιά ψυχών μεταφέρονταν σε διάφορα σημεία, συνολικά 44 ενήλικοι άνθρωποι, 7 ανήλικοι και 6 βρέφη. Τα βράδια δεν τους μάζευαν με αυτοκίνητα, επέστρεφαν απ' όπου κι αν βρίσκονταν, από την Ομόνοια, μέχρι το Ψυχικό και τη Γλυφάδα, το Σταθμό Λαρίσης και τον Κορυδαλλό, άλλοι με λεωφορεία και άλλοι με τα πόδια να σέρνονται, σαν κουρασμένοι ανθρακωρύχοι.

Αλλωστε, το κύκλωμα αυτό τους ανάγκαζε να κάνουν: να σκάβουν όλη μέρα στις ψυχές των περαστικών να βρουν τη θαμμένη φιλανθρωπία...

Επαιτεία σε τέσσερα επίπεδα

Η στρατολόγηση και η εισαγωγή επαιτών στην περιοχή των Βαλκανίων, όπως έχει χαρτογραφηθεί τόσο από τις Αρχές, την Τοπική Αυτοδιοίκηση, εθελοντικές οργανώσεις αλλά και από διεθνείς φορείς που παρατηρούν το φαινόμενο, όπως η ECPAT -οργάνωση για τη προστασία του εμπορίου παιδιών με έδρα την Ταϊλάνδη και παραρτήματα σχεδόν σε ολόκληρο τον κόσμο- είναι έργο κυρίως ρουμανικών και βουλγαρικών κυκλωμάτων. Τα επίπεδα της εκμετάλλευσης είναι τέσσερα:

* Η οικογενειακή επαιτεία. Σ' αυτό το επίπεδο δεν εμπλέκεται το οργανωμένο έγκλημα. Πριν από περίπου έξι μήνες, ένας άντρας που προσφέρει εθελοντικά τις υπηρεσίες του σε κοινωνική υπηρεσία δήμου στα νότια του Λεκανοπεδίου, είδε σε πλατεία της περιοχής του να βγαίνουν από ένα παλιό «Λάντα» δύο γυναίκες, εκ των οποίων η μία κρατούσε ένα μωρό στην αγκαλιά της. Αφού έφυγε ο άντρας που οδηγούσε το «Λάντα» τις άφησε κι έφυγε, πλησίασε με τρόπο τις δύο γυναίκες και, με το πρόσχημα ότι ψάχνει μια φτωχή οικογένεια να δώσει ρούχα για ένα μωρό, που ο ίδιος δεν χρειάζεται πια, άρχισε να μαθαίνει διάφορα πράγματα. Ηταν από την περιοχή Λούνκα, κοντά στα ρουμανο-βουλγαρικά σύνορα.

Η γυναίκα που κρατούσε το μωρό ήταν η κόρη της άλλης γυναίκας και αυτός που τις είχε αφήσει με το άσπρο «Λάντα» ήταν ο άντρας της δεύτερης, πατέρας της νεότερης και παππούς του παιδιού. Ο πατέρας του παιδιού είχε σκοτωθεί σε τροχαίο έξω από τον Λαγκαδά στη Θεσσαλονίκη. Λόγω της περιοχής, αλλά κυρίως λόγω του ότι οι δύο γυναίκες επαιτούσαν σε μια πλατεία απέναντι από μεγάλο κατάστημα με παιδικά και βρεφικά είδη, σε καλές μέρες ίσως και να έβγαζαν από 50 μέχρι 70 ευρώ.

* Συγγενική επαιτεία. Εδώ αρχίζει να αχνοφαίνεται μια πρώτη μορφή οργάνωσης. Συγγενείς φέρνουν στην Ελλάδα άλλους συγγενείς τους, με πολλές φορές απροσδιόριστου βαθμού συγγένεια. Για παράδειγμα, πριν από ένα χρόνο συνελήφθη, στη Βόρεια Ελλάδα, ένας νεαρός άντρας από τη Βουλγαρία, που δήλωνε 19 ετών, με την κατηγορία ότι εξανάγκαζε σε επαιτεία έναν άντρα. Είπε ότι δεν τον ανάγκαζε, γιατί ήταν ο πατέρας του που είχε πολλά προβλήματα υγείας και δεν υπήρχε άλλος τρόπος να επιβιώσουν και οι δύο. Μόνο που ο επαίτης είπε στην αστυνομία ότι ήταν 28 ετών. Κάτι δεν είχε πάει καλά στη συνεννόηση.

* Επαιτεία ανά περιοχή. Εχει παρατηρηθεί ότι μικρές ομάδες, που τις ενώνουν χαρακτηριστικά γεωγραφικής εντοπιότητας, οργανώνονται και ουσιαστικά μεταναστεύουν προς τις κεντρικές ελληνικές πόλεις, χωρίς πολλές φορές να γνωρίζονται μεταξύ τους. Τέτοιες ομάδες έχουν, όπως έχει καταγραφεί, γνωστές αφετηρίες περιοχές κοντά στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα: Τοπόλοβο, Ζλάτογκραντ, Κάρτζαλι, Μαντάν είναι οι κυριότερες που έχουν καταγράψει εθελοντικές ανθρωπιστικές οργανώσεις που ερευνούν το θέμα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

* Οργανωμένες ομάδες. Σ' αυτό το επίπεδο παρατηρείται η κλασική μορφή οργανωμένου εγκλήματος στη δράση της εμπορίας επαιτών. Ο νόμος 3875/2010, με τον οποίο και η ελληνική νομοθεσία εναρμονίζεται με τη Σύμβαση του Παλέρμο, χαρακτηρίζει τη δράση αυτή «εργασιακή εκμετάλλευση». Ουσιαστικά, πρόκειται για μία από τις χειρότερες μορφές σύγχρονης δουλείας, που λέγεται «στρατολόγηση αναπήρων». Πρόκειται για ανθρώπους τους οποίους τα κυκλώματα θεωρούν απολύτως ελεγχόμενους. Τραυματισμένους από τροχαία, από τις εμφύλιες συρράξεις στα Βαλκάνια, από εκρήξεις βομβών και χειροβομβίδων, ακόμη και από τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ στη Σερβία το 1999. Αλλοι μπορούν και περπατούν, άλλοι καθηλωμένοι σε καροτσάκια, παίρνουν σαφείς εντολές για το τι πρέπει να κάνουν. Και κυρίως πόσα πρέπει να βγάλουν.

Τα πόστα

Τα πόστα της αναγκαστικής επαιτείας έχουν το δικό τους άγραφο μάρκετινγκ. Και είναι πανάρχαιο. Οπου, δηλαδή, μπορεί να περνά η συμπόνια και η φιλανθρωπία, όπου μπορεί να βρίσκονται άνθρωποι που είναι δυνατόν να συγκινηθούν.

* Εξω από νοσοκομεία. Πριν από μερικούς μήνες, ο άνθρωπος που εκμεταλλευόταν έναν ανάπηρο επαίτη στην πίσω πλευρά του «Ευαγγελισμού», όπως μας περιέγραψε άνθρωπος που διατηρεί φούρνο στην περιοχή, είδε ότι στο συγκεκριμένο πόστο έσπρωξε το καρότσι του ακόμη ένας. Τότε εκείνος βγήκε από το αυτοκίνητο και κλότσησε με τόση δύναμη το καρότσι του ανεπιθύμητου επαίτη, με αποτέλεσμα να γκρεμοτσακιστεί, κάνοντας ακόμη και τον πρώτο επαίτη να βάλει τις φωνές στο αφεντικό του. Ενα τέτοιο στέκι, έξω από μεγάλο νοσοκομείο, μπορεί να αποφέρει μέχρι και εκατό ευρώ την ημέρα.

* Οι σταθμοί του μετρό: Εξω από αυτούς, καθώς η εταιρεία φύλαξης του μετρό απομακρύνει τους επαίτες. Πρόκειται για στέκια που, λόγω της βιασύνης των ανθρώπων, δεν αποφέρουν σημαντικά κέρδη αλλά είναι σχεδόν σίγουρα. Περίπου 30-40 ευρώ την ημέρα.

* Πολυκαταστήματα: Τα στέκια αυτά δεν είναι τόσο σίγουρα, καθώς και εκεί υπάρχουν και λειτουργούν ιδιωτικές εταιρείες φύλαξης. Γενικά, τα κυκλώματα προτιμούν ν' αφήνουν τους εκμεταλλευόμενους -ανάπηρους ή όχι- επαίτες κοντά στα πάρκινγκ όπου αφήνουν τα αυτοκίνητά τους οι πελάτες, καθώς ξέρουν ότι έχουν περισσότερες πιθανότητες να συγκινήσουν έναν άνθρωπο που φεύγει γεμάτος σακούλες με ψώνια.

Το μεροκάματο και η ταμπελίτσα

* Χαλκοκονδύλη και 3ης Σεπτεμβρίου, ένας νεαρός άντρας επιδεικνύει στους μποτιλιαρισμένους οδηγούς το κομμένο αριστερό του χέρι. Κάποιοι τσαντίζονται. Κάποιοι του δίνουν μερικά κέρματα. Φοράει ένα πουκάμισο του οποίου δεν διακρίνεις το χρώμα, έχει βρώμικα ξανθά μαλλιά, κολλημένα στο κρανίο. Κι ένα μουστάκι με το κίτρινο της νικοτίνης να βγάζει μάτι. Ηταν σχετικά εύκολη υπόθεση να πει την ιστορία του. Αρκούσε ένα σάντουιτς, έτσι για να σπάσει τον πάγο.

Τον λένε Κοσμίν, στα ελληνικά μάλλον είναι Κοσμάς. Αν άκουσα καλά, είναι από μια περιοχή Ράμνιτσου, βόρεια από το Βουκουρέστι. Δούλευε σε συνεργείο αυτοκινήτων κι έχασε το χέρι του όταν έσπασε ο γρύλος που κρατούσε στον αέρα την πίσω πλευρά ενός αυτοκινήτου του οποίου έφτιαχνε τα φρένα. Δεν τον έπαιρνε κανείς σε δουλειά, μέχρι που ήρθε ένας συγχωριανός του και του είπε ότι είχε κανονίσει στην Ελλάδα να βρει μεροκάματο, και μάλιστα νόμιμο. Μένει μαζί με άλλους, δεν έλεγε πού...

«Με πόσους άλλους;». «Δεκαπέντε». Σ' εκείνη τη γωνία βγάζει από 25 μέχρι 30 ευρώ την ημέρα. Τα 10 τα δίνει για τον καθημερινό ύπνο, τα τρία για μπάνιο με κρύο νερό, άλλα δέκα στο αφεντικό και άλλα τρία για το φαγητό, που και αυτό το αφεντικό το έχει αναλάβει. Που σημαίνει ότι αν έχει βγάλει 30, θα του μείνουν 4 ευρώ...

* Σε ένα φανάρι της λ. Βουλιαγμένης, κάπου μετά τη Γλυφάδα, κάθε πρωί υπάρχει ένας νεαρός άντρας που περπατά γρήγορα μέσα στα σταματημένα αυτοκίνητα και αφήνει πάνω στους καθαριστήρες ένα πακέτο χαρτομάντιλα με ένα τυπωμένο αυτοκόλλητο. «Εχω μια κόρη που πάσχει από λευχαιμία. Δεν έχω δουλειά. Δεν έχω λεφτά να πάρω φάρμακα» κ.λπ. Κολλημένη δίπλα στο σημείωμα είναι η φωτογραφία ενός βρέφους. Περπατά ανάμεσα στ' αυτοκίνητα με τέτοιο ρυθμό που φαίνεται να έχει υπολογίσει ακόμα και το τελευταίο δευτερόλεπτο που διαρκεί η εναλλαγή του «κόκκινου» με το «πράσινο». Μία από τις προηγούμενες μέρες, σταμάτησα το αυτοκίνητο στο πεζοδρόμιο και τον παρατηρούσα. Μέχρι που έκανα απόπειρα να τον ρωτήσω: «Πού τα τυπώνεις αυτά;». Αγριοκοίταξε κι άρχισε να βρίζει, έτοιμος ακόμη και για καβγά. Ο περιπτεράς κατάλαβε και με φώναξε: «Ελα να δεις κάθε απόγευμα κατά τις επτά, που έρχεται ένας με ένα φορτηγάκι και τον παίρνει. Είναι άλλοι δέκα μέσα. Τι ψάχνεις, βιομηχανία». *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Οργανωμένο έγκλημα
Ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα
Σχετικά θέματα: Επαιτεία
Τους αφαιρούσαν τα τεχνητά μέλη για να μην το σκάσουν
Για το ίδιο θέμα
Τους αφαιρούσαν τα τεχνητά μέλη για να μην το σκάσουν
Άλλα θέματα στην κατηγορία Ελλάδα της έντυπης έκδοσης
Δασικοί χάρτες
Ξεπαγώνουν τα πρόστιμα για 200.000 αυθαίρετα
«Χαρακτηρίζονται δασικές, περιοχές που κατοικούνται από το 17ο αιώνα»
Κερατέα
«Νέκρωσε η αγορά λόγω χωματερής»
Διαχείριση απορριμάτων
Επίτροπος Περιβάλλοντος: Εσχατη λύση οι ΧΥΤΑ
Μπλόκο από το Ελεγκτικό Συνέδριο στα 4 εργοστάσια επεξεργασίας απορριμμάτων
Επαιτεία
Το εμπόριο ζητιάνων στα χέρια του οργανωμένου εγκλήματος
Τους αφαιρούσαν τα τεχνητά μέλη για να μην το σκάσουν
Ύδρευση
Σε 10 μέρες έτοιμος και ο δεύτερος αγωγός
Οδικό δίκτυο
Αγωγές για τις κατολισθήσεις στα Τέμπη
Πρόγραμμα «Βοήθεια στο σπίτι»
Κονδύλι 100 εκατ. για τη «Βοήθεια στο σπίτι»
Δικαστικό ρεπορτάζ
Στις 15 Απριλίου δικάζεται ο Γκλέτσος
Ελεύθεροι τρεις
Εκπαίδευση
Αλλού οι φοιτητές, αλλού τα κονδύλια
Υγεία
Κανονικά, από χθες, το ΕΚΑΒ
ΠΑΣΟΚ Θεσσαλονίκης κατά κυβέρνησης για «Παπαγεωργίου»
Δικαίωση για διοικητές νοσοκομείων
Απρόθυμοι για διάλογο οι γιατροί
Διαφθορά στην Υγεία
Βρήκαν συνταγή για 3,5 εκατ. ευρώ
7η Απριλίου: Παγκόσμια Ημέρα Υγείας
Μάχη κατά των μικροβίων
Σε θετική τροχιά η αντιμετώπιση του καπνίσματος
Διεθνής εκστρατεία για την κολπική μαρμαρυγή
Δελφικά Παραγγέλματα
Ελπίδα για 200 εκατ. γυναίκες με οστεοπόρωση
9η Ημερίδα Ευρωκλινικής Παίδων
Άλλες ειδήσεις
Δήμος και ΕΛ.ΑΣ. γκρέμισαν σπίτια μεταναστών
«Οχι, στη μεταφορά του Αρχαιολογικού Μουσείου Πειραιά»
Ανταλλαγή εισιτηρίων και στο Μετρό Συντάγματος
Εκδήλωση για τη ρύπανση στον Ευβοϊκό
Εκλεψαν ΤΝΤ από το Ναυτικό