Έντυπη Έκδοση

Μισίμα, Μορίτα, Πόε, Γιώργος Μακρής και άλλα πνεύματα

Αλύτρωτες ψυχές

Ο Γιούκιο Μισίμα αυτοκτόνησε στην Ιαπωνία το 1970 με χαρακίρι. Το ίδιο και ο αγαπημένος του μαθητής του ιδιωτικού του στρατού. Ο Μορίτα. Σε μια προσπάθειά τους να φέρουν τη χώρα τους μέσα από μια πραξικοπηματική πράξη στη λάμψη ενός ιδεατού αυτοκρατορικού παρελθόντος, απέτυχαν μ' ένα δοξαστικό κατ' αυτούς τέλος.

Με τη θεληματική θανάτωσή τους. Πράξη δηλωτική της μέχρι αυτοθυσίας αφοσίωσής τους στο ιδεώδες του Ιάπωνα αυτοκράτορα. Ενα παρελθόν που περισσότερο αντικαθρέφτιζε τον ρομαντικό ιμπεριαλισμό του Γιούκιο Μισίμα παρά μια εφικτή και ανακλητή πραγματικότητα. Ο Μισίμα, αφού έσκισε το στομάχι μέχρι τα έντερά του να χυθούν προς τα έξω σαν μια ψυχή που καταρρέει εν ζωή, αποκεφαλίστηκε με το σπαθί του και τη συνδρομή του μαθητή του Μορίτα. Ο Μορίτα έβγαλε τη στολή που κάλυπτε το πάνω μέρος του σώματός του και ναρκισσιστικά δεμένος με το αίμα του αποπειράθηκε να κάνει χαρακίρι. Δεν είχε το σθένος να βυθίσει το στιλέτο τόσο βαθιά όσο χρειαζόταν από τη μυσταγωγική τελετή θανάτου και τελικά η ζωή του παραδόθηκε με τον αποκεφαλισμό του. Ο Μισίμα, ένας από τους μεγαλύτερους παγκοσμίως συγγραφείς του εικοστού αιώνα, έφυγε έτσι από ένα ναρκισσιστικό σκίρτημα της ψυχής του. Μια μαθητεία σε παρωχημένες, περασμένες, ωραιοποιημένες ατραπούς ζωής που προσιδίαζαν σε έτερα πολιτισμικά περιβάλλοντα. Εθελξαν τον συγγραφέα και τον σύντροφό του όχι για την πεισιθάνατη φιλοσοφία τους αλλά για το τέλος της ζωής ενταγμένο απόλυτα σαν πράξη μέσα στη ζωή. Το τέλος τους ήταν μία ομοφυλοφιλική τελετή σίντζου. Θαμπώθηκε ο Μισίμα και ξέχασε το θάνατο της πράξης που επέλεξε να ενεργήσει.

Στις 28 Σεπτεμβρίου 1849 ο Εντγκαρ Αλαν Πόε έφτασε στη Βαλτιμόρη σ' ένα ταξίδι που είχε ξεκινήσει από το Ρίτσμοντ της Βιρτζίνια προς τη Νέα Υόρκη. Δεν έχει σημασία αν ταξίδεψε πιο πέρα απ' τη Βαλτιμόρη ή όχι. Ο περιπλανώμενος ποιητής βρισκόταν κυρίως σ' αυτή την πόλη. Μέχρι τις 3 Οκτώβρη κανείς δεν γνωρίζει τι ακριβώς έκανε στην περιοχή. Αλκοολικός και με τρομώδες παραλήρημα βρέθηκε τελικά το βράδυ της ίδιας ημέρας (3 Οκτώβρη) στο νοσοκομείο Ουάσιγκτον, όπου και πέθανε λίγες μέρες αργότερα. Μερικοί λένε ότι εκείνες τις «χαμένες» μέρες στη Βαλτιμόρη τον είδαν να σμίγει με μια γυναίκα που έμοιαζε πολύ στη μητέρα του, την Ελίζα Πόε. Κάποιος περίεργος γέροντας περαστικός, που αναγνώρισε την Ελίζα Πόε, έφτασε στο σημείο περιδεής. Την ώρα που προσπάθησε να δει τα χαρακτηριστικά της φυσιογνωμίας της, εκείνη έστρεψε τον κορμό προς τ' αριστερά και απομακρύνθηκε από τον Πόε. Ο γέροντας την παρακολούθησε ν' απομακρύνεται αδύνατη, με το χτικιό της φθίσης, συμπέρανε, να τρώει τα σπλάχνα της, διαβιώντας μέσα τους. Ο Πόε γύρισε και τον κοίταξε με την προσοχή του να περισπάται από τη συλφίδα σιλουέτα να βαδίζει ανάερα στο πλακόστρωτο. Ενα μαύρο διάπυρο δάκρυ είχε αυλακώσει το πρόσωπο του συγγραφέα. Οταν το δάκρυ έπεσε στο έδαφος έγινε κοράκι που χάθηκε μαζί με την πηγή του. Αλλοι είπανε πως τον είδανε μαινόμενο, με τα φυσικά φαινόμενα να αναδύονται οργισμένα από μέσα του. Ειδικά ένας άνεμος ισχυρός έκανε τα μαλλιά του να ανεμίζουν όπως η κόμη του μαέστρου σε μια σύνθεση έμπλεη σε ήχους λυρικούς, σε ήχους έξαρσης και έντονες μεταπτώσεις μουσικής διάθεσης. Αυτοί οι ίδιοι ήταν οι τελευταίοι μάρτυρες που είδαν το χέρι του Πόε να κραδαίνει σφιχτά σαν όπλο ένα φτερό, να γράφει πάνω σ' ένα χαρτί και να απελευθερώνει το χαρτί στο ιδιωτικό του άνεμο. Κανείς δεν είδε ποτέ τι έγραψε. Ποτέ πια δεν θα μάθουμε. Το χαρτί έγινε σκόνη που ακόμη ποτίζει τα κεφάλια των δημιουργών.

Ο Σύνδεσμος Αισθητικών Σαμποτέρ Αρχαιοτήτων συνέταξε μία προκήρυξη με τους λόγους για τους οποίους έκριναν αναγκαία την ανατίναξη του Παρθενώνα. Ανάμεσα στους ιδρυτές της ομάδας και ψυχή της αντίστοιχης πιο διευρυμένης παρέας ήταν ο Γιώργος Μακρής. Πώς μπορείς να ανατινάξεις ένα μνημείο που υπάρχει εκεί για να θυμίζει και να συγκροτεί τη μνήμη; Να εμπνέει ειρηνοποιούς αγώνες και να θαυμάζεις το κάλλος του σαν μέτρο σύγκρισης και αυτεπίγνωσης της σημερινής άγνοιας και ασχήμιας. Η λήθη οδηγεί στην ασυδοσία. Η μνήμη της ύπαρξης του Παρθενώνα και η εικόνα του μας στοιχειώνουν απελευθερωτικά. Αν κάποιος νιώθει δεσμευμένος απέναντί του μπορεί πολύ απλά να τον αγνοήσει. Ουδέποτε αισθάνθηκα την παρουσία του Παρθενώνα σαν κάτι τυραννικό. Τον βλέπω σαν το μνημείο μιας εποχής και σαν το όριο μιας υπέρβασης. Ο Παρθενώνας φωτίζει το σκοτάδι της Αθήνας. Της δίνει τις λύσεις και 'κείνη σαν γριά πόρνη πολυτελείας με τους πολιτικούς της αρνείται να λάβει το μάθημα της άναρχης πειθαρχίας. Ενας ναός φτιαγμένος με κεκλιμένους κίονες που στο μάτι αφήνουν το μετείκασμα της τελειότητας. Μία συνέχεια από ασυνέχειες μέσα από τις οποίες ξεπηδάει η ομορφιά. Μια ουτοπία που υπερέβη τους περιορισμούς και έγινε τάξη. Μια τέτοια κοινωνία ελευθερίας, που η τάξη της θα αυτορυθμίζεται από το μέτρο της φύσης και του σύμπαντος είναι το όνειρό μου. Το όνειρο πολλών ανθρώπων. Ο Γιώργος, 21 χρόνων όταν συνυπέγραψε αυτό το αισθητικό μανιφέστο, ήταν ένας αντιδραστικός νέος που φώναζε για ν' ακουστεί. Τα λόγια του δεν είχαν σημασία. Ούτε καν για τον ίδιο. Μέσα απ' τη «φασαρία» δημιουργούνται συνθήκες για γόνιμες συζητήσεις και ζυμώσεις. Ο Γιώργος Μακρής και οι Ανεύθυνοι (όνομα της παρέας του) το πέτυχαν. Ισως αυτό αποζητούσαν τελικά. Ο Γιώργος Μακρής ήτανε ένας νεωτεριστής, ίσως μοντέρνος, που ήθελε να διαρρηγνύει τις σχέσεις του με τα αισθητικά, καλλιτεχνικά και πολιτικά δόγματα της εποχής του. Του άρεσε να συζητά με τον κόσμο και συνήθως την ευφράδεια του λόγου του περιτριγύριζε ένα πλήθος από ανθρώπους, αυτήκοους μάρτυρες της εντυπωσιακής ευρυμάθειάς του. Από σχετικά νωρίς έλεγε στο φίλο του Λεωνίδα Χρηστάκη για αποτυχημένες απόπειρες αυτοκτονίας του. Πέρα από το να καταστρέφει θεωρίες για να χτίζει τον κόσμο πάνω σε νέες ιδέες ήτανε και ο ίδιος πεισιθάνατος. Είχε τους μαθητές του, τις παρέες του, τους καλλιτέχνες που τον εκτιμούσαν. Το σύνολο των ανθρώπων που τον γνώριζαν ήταν αδιανόητο να μην τον αγαπούν. Σταδιακά τον έκαναν ένα ζωντανό μνημείο ανάμεσά τους. Ενα μνημείο που η διδασκαλία του Γιώργου Μακρή έστελνε στην καταστροφή. Το χωράφι σπάρθηκε. Οι επίγονοι καρπώθηκαν τη σοδειά. Η τελείωση της διδασκαλίας στο σύντομο πέρασμά του από τη Γη ήταν η εθελούσια έξοδος. Η καταστροφή των ιχνών του περάσματός του και το κληροδότημα αναπάντητων εικασιών για τον ψυχισμό του. Αυτοκτόνησε πέφτοντας από την ταράτσα του σπιτιού του. Την ώρα που ανέβαινε στην ταράτσα είχε πει στο θυρωρό της πολυκατοικίας ότι θα κατέβαινε εξαιρετικά σύντομα. Κυνικός χιουμορίστας μέχρι τέλους.

*

Η Αικατερίνη Καμπούρακα από την Κω στα ποιήματά της εμφανίζεται σαν κλαψοπούλι. Πενθεί για χαμένους κόσμους, συναισθήματα, μνήμες, αντικείμενα που κάποτε σήμαιναν πολλά για τη ζωή της. Μια ζωή απώλειας και μικρότερων απωλειών πέρασε μέσα στα ποιήματά της. Κρίμα που τα δείγματα του αξιόλογου έργου της έμειναν τόσο λίγα για να θυμίζουν και τούτα μια απώλεια. Τη μεγάλη δημιουργία στην οποία θα μπορούσε να εξελιχθεί ο ποιητικός της κόσμος. Η Αικατερίνη Καμπούρακα έφυγε από τον κόσμο μας σε πολύ νεαρή ηλικία σ' ένα αυτοκινητικό δυστύχημα κατά τη διάρκεια των φοιτητικών της σπουδών. Κατά κάποιο τρόπο μέσα στα ποιήματά της υποβόσκει ο θάνατος και προελαύνει από το σώμα της ποίησης στο δικό της σώμα.

Αυτή τη νύχτα έχω αυταπάτες

αυτή τη νύχτα κλαίω με τα πουλιά

κρύβω στην τσέπη μου του κόσμου τις απάτες

και φυλακίζω στο μυαλό μου τα παλιά.

Αυτή τη νύχτα νιώθω σαν αγρίμι

και τρέχω πίσω απ' των ανέμων τις πνοές

Ψάχνω την σκέψη μου στο σκουριασμένο ασήμι

και την καρδιά μου στις απόμερες γωνιές.

Αυτή τη νύχτα χάνω τη φωνή μου

που ταξιδεύει για τους Αγνωστους Καιρούς

αυτή τη νύχτα χάνω την Ψυχή μου

που ταξιδεύει για τους Χίλιους Ουρανούς...!

Αικατερίνη Καμπούρακα

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Λογοτεχνία
Πάλι για το θαύμα τής Λούλας Αναγνωστάκη
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Λογοτεχνία
Αλύτρωτες ψυχές
Πάλι για το θαύμα τής Λούλας Αναγνωστάκη
Από τις 4:00 στις 6:00
Θυμώνω εύκολα και τραγουδώ...
Αξίζει μεγαλύτερη προσοχή
Αφανής Αναγνώστης
Δυο-τρία πράγματα που έμαθα γι' αυτή
Κριτική βιβλίου
Η βελόνα και το πηγάδι
Το κλεμμένο παιδί
Μία Καρυάτις στο Δεκέμβρη του '44
Δεσποινίς ετών 60 με τα... τυχερά της
Η Αφρική του Μοράβια
Αποφεύγοντας την ομοιογενοποίηση του κειμένου
Με θέα το Σύμπαν
Ποιος μπορεί να πει με βεβαιότητα τι είναι σωστό και τι λάθος;
Λαογραφίες, λαϊκοί πολιτισμοί, ταυτότητες
Προδημοσίευση
...Ιούς, Μανιούς, ίσως και Aqua Marina
Νερό
Άλλες ειδήσεις
Θεατρικό δρώμενο
22η έκθεση βιβλίου
Πολωνός ελαιοχρωματιστής
Περιοδικά
Ποντάρω μονάχα στο ακατόρθωτο