Έντυπη Έκδοση

Επτά βιβλία από την Κρήτη

Με θέα το Σύμπαν

**Παλαιολόγου Μάκης, Παπαμαστοράκης Γιάννης, Αστεροσκοπείο Σκίνακα: με θέα το Σύμπαν, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, σελ. 204, σκληρόδετο, ευρώ 35

Πρόκειται για ένα συναρπαστικό ταξίδι μέχρι τα σύνορα του ορατού σύμπαντος, μέσα από μοναδικές έγχρωμες φωτογραφίες με τα τηλεσκόπια και τις ψηφιακές αστρονομικές κάμερες του Αστεροσκοπείου του Σκίνακα στον Ψηλορείτη. Με αφετηρία το Ηλιακό μας σύστημα και ενδιάμεσους σταθμούς μερικά από τα ωραιότερα αέρια νεφελώματα, σμήνη άστρων ή γαλαξίες που υπάρχουν στο ουράνιο στερέωμα, το κοσμικό ταξίδι ολοκληρώνεται με τις εικόνες μερικών από τα πιο απομακρυσμένα ουράνια αντικείμενα που έχουν φωτογραφηθεί μέχρι σήμερα: μακρινοί γαλαξίες που το φως τους έφυγε προς εμάς έως και πριν από ένδεκα δισεκατομμύρια χρόνια. Η πανδαισία μορφών και χρωμάτων -που αποτελεί από μόνη της μοναδική αισθητική εμπειρία- συνοδεύεται από απλή και γλαφυρή παρουσίαση των αντικειμένων που συναντάμε, γραμμένη από έμπειρους αστρονόμους που ταξιδεύουν μαζί μας και μας ξεναγούν στα αξιοθέατα αυτού του θαυμαστού σύμπαντος, όπως μας αποκαλύπτεται από την πιο πρόσφατη αστρονομική έρευνα.

**Καλοπίση-Βέρτη Σοφία, Παναγιωτίδη-Κεσίσογλου Μαρία (επιμ.), Πολύγλωσσο εικονογραφημένο λεξικό όρων βυζαντινής αρχιτεκτονικής και γλυπτικής, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, σελ. 700, σκληρόδετο, ευρώ 60

Το λεξικό αυτό περιλαμβάνει όρους βυζαντινής αρχιτεκτονικής και γλυπτικής οι οποίοι χρησιμοποιούνται στη σύγχρονη βιβλιογραφία. Με βάση την ελληνική γλώσσα, δίνονται οι αντίστοιχοι όροι και τα συνώνυμά τους σε εννέα γλώσσες: την αγγλική, την αλβανική, τη γαλλική, τη γερμανική, την ιταλική, τη ρουμανική, τη βουλγαρική, τη ρωσική και τη σερβική. Τα λήμματα συνοδεύονται από σχέδια και φωτογραφίες που έχουν επιλεγεί για να λειτουργήσουν ερμηνευτικά. Η έκδοση φιλοδοξεί να καλύψει ένα σημαντικό κενό στη βιβλιογραφία, καθώς δεν υπάρχει αντίστοιχη εργασία σε ελληνικό και διεθνές επίπεδο, και θα αποτελέσει εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο για τους ερευνητές της βυζαντινής αρχαιολογίας. Στόχος του λεξικού είναι αφενός να καταγραφούν οι όροι που χρησιμοποιούνται για τη δήλωση συγκεκριμένων μορφών και τύπων ώστε να αποτελέσουν το έναυσμα για τη δημιουργία ενός θησαυρού κοινών όρων, αφετέρου να διατηρηθεί, χάρη στους συνώνυμους όρους, ο πλούτος των εθνικών γλωσσών. Παράλληλα, θα ενισχυθεί η γλωσσική πολυμορφία στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολυπολιτισμικότητας, με τη διευκόλυνση της συγγραφής, της μετάφρασης, αλλά και της μελέτης πονημάτων που έχουν γραφεί στις εθνικές αυτές γλώσσες.

**Ανθολογία από το έργο του Παντελή Πρεβελάκη, Επιλογή-Παρουσίαση-Επιμέλεια: Κώστας Μπουρναζάκης, εκδ. Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη, σελ. 412, ευρώ 30

Εναν κλασικό των ελληνικών γραμμάτων στους δύσκολους καιρούς που περνάμε ανθολογεί ο Κώστας Μπουρναζάκης. Ο Πρεβελάκης, άνθρωπος με πολύπλευρο έργο, που κάλυψε πολλά αντικείμενα και πεδία δημιουργίας, έχει σήμερα εξαιρετική επικαιρότητα, διότι σε μια εποχή πνευματικής φτώχειας, όπου αναδεικνύεται πολλές φορές το έλασσον ως μείζον και το μερικό διατυμπανίζει τη δήθεν πληρότητά του και απαιτεί να γίνει υπόδειγμα, ο Ρεθυμνιώτης δημιουργός επανέρχεται μέσα από την υποδειγματική ανθολόγηση του Κώστα Μπουρναζάκη, με την πνευματική αυτάρκεια να υπενθυμίσει τις καθολικές αξίες. Αυτό ακριβώς τονίζει και ο επιμελητής στον πρόλογο, που έχει πραγματοποιήσει μια συνθετική προσέγγιση. «Χρειαζόταν ιδιαίτερη τόλμη, σε μια εποχή απόλυτης επιβολής των πειραματισμών και των υποκειμενικών διακυμάνσεων στα γράμματα και την τέχνη, για να προτείνει ένα δημιουργός ξανά τον παιδευτικό και λυτρωτικό χαρακτήρα τους, και ν' αφιερωθεί ολοζωής στις εσωτερικές διεργασίες που εκφράζουν αδιαίρετα την ατομική μοίρα και τη συλλογική πορεία προς ένα ορισμένο ιδανικό: τις πνευματικές αξίες της μακραίωνης παράδοσης του τόπου του σε συστοιχία με τα ζωτικά επιτεύγματα του δυτικού πολιτισμού, που έχουν ως κέντρο τον άνθρωπο -τον άνθρωπο ενταγμένο σε ένα αρμονικό περιβάλλον».

Ακριβώς η έννοια της ολότητας ως δημιουργίας εμπεριέχεται και δονεί το έργο του Παντελή Πρεβελάκη, με άξονα την εποχή και την πολιτιστική της ατμόσφαιρα. Μάλιστα, ο επιμελητής τονίζει εμφατικά: «Η ενδιάθετη έφεσή του προς το κλασικό ιδεώδες, τον προφύλαξε από τη δίνη των δελεαστικών συρμών και του προσέφερε τη δυνατότητα συγκερασμού των διαφορετικών τάσεων, και της "υποταγής", με τη σολωμική έννοια, στον Κανόνα, του αντικειμενικού λόγου».

Εμπεριέχεται σημαντικό φωτογραφικό υλικό του Π. Πρεβελάκη.

**Στυλιανός Αλεξίου και Ζήσιμος Λορεντζάτος, Αλληλογραφία ( 1967-2003), Φιλολογική επιμέλεια: Κώστας Μπουρναζάκη, εκδ. Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη, σελ. 167, ευρώ 25

Δύο εμβληματικές μορφές των νεοελληνικών γραμμάτων, ο Στυλιανός Αλεξίου και ο Ζήσιμος Λορεντζάτος, αναφέρονται σε πολυσήμαντα πνευματικά ζητήματα μέσα από την αλληλογραφία τους, που καλύπτει μία περίοδο περίπου τριάντα εφτά χρόνων. Η επιστολογραφία αυτή είναι ένα μοναδικό ντοκουμέντο, που αφορά τις σκέψεις των δύο πνευματικών δημιουργών με την ένταση που προκαλεί η αναστοχαστική ματιά τού καθενός από τις παρατηρήσεις σε ένα εξαιρετικά ευρύ πνευματικό πεδίο από τον Αϊνστάιν, τον Χέντερλιν και τον Πάουντ ώς τον Σικελιανό και τον Πικιώνη. Ο Κώστας Μπουρναζάκης τονίζει, σχετικά στον Πρόλογο, μεταξύ των άλλων: «Η παράλληλη εξέλιξη του έργου των δύο επιστολογράφων και οι συνακόλουθες κριτικές αναγνώσεις τους αποτυπώνονται ευσύνοπτα, τις περισσότερες φορές, αλλά με πυκνότητα, φιλαλήθεια και σειρά εύστοχων παρατηρήσεων στην αλληλογραφία τους. Ετσι, η επικοινωνία τους μας προσφέρει μια αμερόληπτη, άμεση αποτίμηση του συνόλου σχεδόν των δημιουργικών τους πραγματώσεων στη διάρκεια των ωριμότερων χρόνων τους». Στο βιβλίο εμπεριέχεται συνέντευξη του Στυλιανού Αλεξίου για το σολωμικό του έργο στην εφημερίδα «Το Βήμα» στη Μαίρη Παπαγιαννίδου. Ο επιμελητής της έκδοσης έχει συγκροτήσει ευρετήριο προσώπων, έργων και εντύπων των δύο δημιουργών ενώ περιλαμβάνεται και σημαντικό φωτογραφικό υλικό.

**Στυλιανός Αλεξίου, Κείμενα Φιλίας και Μνήμης, εκδ. Δοκιμάκης, σελ. 142, ευρώ 18

Πρόκειται για κείμενα-αναμνήσεις του σημαντικού δημιουργού και μελετητή του ελληνικού πολιτισμού, Στυλιανού Αλεξίου, για εκλεκτούς Κρητικούς που είχε γνωρίσει πολύ καλά. Ανθρωποι που συνέβαλαν καθοριστικά στην άνοδο του πολιτιστικού επιπέδου στο νησί και στην κυρίως Ελλάδα. Πρόσωπα που παρουσιάζονται είναι: Ελλη Αλεξίου, Λευτέρης Αλεξίου,, Γ.Θ. Γεωργιάδης, Κώστας Γεωργουσόπουλος, Γιώργος Γραμματικάκης, Θεοχάρης Δετοράκης, Οδυσσέας Ελύτης, Γαλάτεια και Νίκος Καζαντζάκης, Ανδρέας Καλοκαιρινός, Ζαχαρίας Κανάκης, Αγγέλα Καστρινάκη, Εμμανουήλ Κριαράς, Κώστας Λασιθιωτάκης, Στέφανος Ξανθουδίδης, Ν.Μ. Παναγιωτάκης, Μενέλαος Παρλαμάς, Νικόλαος Πλάτων, Παντελής Πρεβελάκης, Στέργιος Σπανάκης, Δημοσθένης Στεφανίδης, Ευριπίδης Τζωρτζακάκης , Θωμάς Φανουράκης, Κωστής Φραγκούλης, Μάνος Χατζιδάκις, Γιώργος Ψυχουντάκης.

**Παλίμψηστον, Εξαμηνιαία έκδοση της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης, τ. 25, σελ. 196, ευρώ 20

Εξαιρετική ύλη έχει το εν λόγω τεύχος της «Βικελαίας» με ποιήματα και πεζά του Γιώργη Μανουσάκη καθώς και τριάντα επιστολές του προς Κρητικούς δημιουργούς( Πρεβελάκη, Πρατικάκη, Χ. Λιοντάκη κ.λπ.) που επιμελείται η Αγγελική Καραθανάση. Ο Στυλιανός Αλεξίου αρθρογραφεί, με θέμα «Δημοτικιστές και Σολωμός», ο Αλέξης Πολίτης αναλύει το πρόβλημα «Ο Ρήγας και η λογοτεχνία», ο Παντελής Χαραλαμπάκης παρουσιάζει μία ενδιαφέρουσα μελέτη με θέμα «Συμβολή στην κρητική βιβλιογραφία. Δημοσιεύματα για την Κρήτη σε σλαβικές γλώσσες (1828-2009)», εκρηκτικά επίκαιρη είναι η προβληματική του Γιάννη Κιουρτσάκη «Η αναζήτηση της Ελλάδας και η Ευρώπη» κ.λπ.

**Γιάννης Βάρδας, Ομορφα που 'σαν τα χωριά, Πρόλογος: Θεοχάρης Δετοράκης, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ηρακλείου, σελ. 110, ευρώ 12

Ο βοσκός Γιάννης Βάρδας, αυθεντικός ποιητής, εξαιρετικός οργανοπαίκτης στη λύρα και στο λαγούτο και μοναδικός ερμηνευτής του «Ερωτόκριτου», βουτηγμένος στην παρθενιά του φυσικού τοπίου και της παράδοσης, δημιουργεί με βάση τον δεκαπεντασύλλαβο ποίηση που συνεχίζει δημιουργικά το δημοτικό τραγούδι, χωρίς καμία μίμηση αλλά που πηγαία εκφράζει τον τρόπο ζωής του και τις αγωνίες του.

Στην παρούσα ποιητική συλλογή περιλαμβάνονται στο πρώτο μέρος 24 τραγούδια και στο δεύτερο μέρος 200 μαντινάδες, οι περισσότερες εκ των οποίων είναι ερωτικές. Ενδεικτικό των πλούσιων συναισθημάτων και της εκφραστικότητας του Βάρδα είναι οι στίχοι του στον πρώτο έρωτα:

«Μάνα, και πώς να τσ' αρνηθώ και πώς να τση ξεχάσω, // Τση πρώτης μου αγαπητικής, του πρώτου αθού τση νιότης // Που 'μουνε δώδεκα χρονώ βοσκάκι στη Μαδάρα... // Κι ήμουνε νέος κι άγουρος κι αμάθητος στα πάθη...»

Η γλώσσα που χρησιμοποιεί είναι το ιδίωμα της περιοχής του Μεραμπέλλου του νομού Λασιθίου, καθώς και το τοπίο, που εμπνέει τον ποιητή και ενδύεται με μια φυσική ευγένεια του παλιού Κρητικού, που τα πάθη του μετουσιώνονται σε λυρισμό και ψυχική γιορτή. Τη φιλολογική και τυπογραφική επιμέλεια των ποιημάτων πραγματοποίησε η Μαρία Σωρού, την καταγραφή ο Γιάννης Δατσέρης και η Μαρία Κυριακάκη,το γλωσσάρι συνέταξαν οι Γιάννης Δατσέρης και Μαρία Σωρού ενώ την εκδοτική φροντίδα είχε η Κλαίρη Μιτσοτάκη.

Προλογίζει ο νομάρχης Λασιθίου Σήφης Αναστασάκης και η εκτύπωση έγινε στις Γραφικές Τέχνες «Τυποκρέτα». *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Η βελόνα και το πηγάδι
Το κλεμμένο παιδί
Μία Καρυάτις στο Δεκέμβρη του '44
Δεσποινίς ετών 60 με τα... τυχερά της
Η Αφρική του Μοράβια
Αποφεύγοντας την ομοιογενοποίηση του κειμένου
Ποιος μπορεί να πει με βεβαιότητα τι είναι σωστό και τι λάθος;
Λαογραφίες, λαϊκοί πολιτισμοί, ταυτότητες
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Λογοτεχνία
Αλύτρωτες ψυχές
Πάλι για το θαύμα τής Λούλας Αναγνωστάκη
Από τις 4:00 στις 6:00
Θυμώνω εύκολα και τραγουδώ...
Αξίζει μεγαλύτερη προσοχή
Αφανής Αναγνώστης
Δυο-τρία πράγματα που έμαθα γι' αυτή
Κριτική βιβλίου
Η βελόνα και το πηγάδι
Το κλεμμένο παιδί
Μία Καρυάτις στο Δεκέμβρη του '44
Δεσποινίς ετών 60 με τα... τυχερά της
Η Αφρική του Μοράβια
Αποφεύγοντας την ομοιογενοποίηση του κειμένου
Με θέα το Σύμπαν
Ποιος μπορεί να πει με βεβαιότητα τι είναι σωστό και τι λάθος;
Λαογραφίες, λαϊκοί πολιτισμοί, ταυτότητες
Προδημοσίευση
...Ιούς, Μανιούς, ίσως και Aqua Marina
Νερό
Άλλες ειδήσεις
Θεατρικό δρώμενο
22η έκθεση βιβλίου
Πολωνός ελαιοχρωματιστής
Περιοδικά
Ποντάρω μονάχα στο ακατόρθωτο