Έντυπη Έκδοση

Γιάννης Μαρκόπουλος Προσωπογραφία της μουσικής του

Αλέξανδρος Ζώτος

Γιάννης Μαρκόπουλος

Ενας ζωντανός μύθος της σύγχρονης Ελλάδας

μτφρ.: Ελένη Τσερεζόλε

εκδόσεις Καστανιώτη, σ. 170, ευρώ 14

Τόνος επαινετικός και εγκωμιαστικός χαρακτηρίζει τη μελέτη-πορτρέτο του Γιάννη Μαρκόπουλου, που έχει φιλοτεχνηθεί από έναν έλληνα πανεπιστημιακό της διασποράς, τον Αλέξανδρο Ζώτο, γεννημένο το 1939, στο Σεντ Ετιέν, όπου ο πατέρας του εργαζόταν ως ανθρακωρύχος. Το παιδί, λοιπόν, του ανθρακωρύχου πρόκοψε, και έφτασε να εργάζεται ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Ζαν Μοντέ της γενέθλιας πόλης του. Στο εγχείρημά του έχει συμπαραστάτη έναν «ξένο», τον γάλλο καθηγητή Συγκριτικής Λογοτεχνίας της Σορβόνης Πιερ Μπρινέλ.

Ο Γιάννης Μαρκόπουλος δεν είναι μόνον ο συνθέτης των μεγάλων λαϊκών επιτυχιών, του οποίου το όνομα συνδέθηκε με τον αντιστασιακό αγώνα εναντίον της δικτατορίας. Είναι ο λεπτός συμφωνιστής της πρώιμης μαρκοπουλικής περιόδου και της ύστερης και ύστατης δημιουργίας του. Επομένως, το έργο του δεν είναι πρέπον να αναγνωσθεί μονότροπα. Είναι ανοιχτό σε πολλές και πολλαπλές αναγνώσεις και ακροάσεις, και πάντα προς ανακάλυψη, όπως το έργο των συνθετών εκείνων που αντιστέκεται στον χρόνο, υπέρ μιας διαρκούς ενασχόλησης μαζί του.

Η μεγάλη δημοτικότητα έρχεται με τις συνθέσεις κύκλων τραγουδιών, όπως ο «Ηλιος ο πρώτος», το «Χρονικό», η «Ιθαγένεια», «Ο Στράτης ο θαλασσινός ανάμεσα στους αγάπανθους και άλλα τραγούδια», αλλά και με το «Οροπέδιο» και τη «Θητεία» - πάντα σε στίχους ποιητών. Ο Γιώργος Σεφέρης, ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Μιχάλης Κατσαρός, ο Κ.Χ. Μύρης, ο Μάνος Ελευθερίου εμφανίζονται στην πιο πρέπουσα στιγμή, βγαίνουν από τις τυπωμένες σελίδες σαν χαρμόσυνες καμπάνες ενός άλλου κόσμου, για να αφυπνίσουν τον ελληνικό λαό, κατά τη διάρκεια της δικτατορίας και μετά από αυτή, σε μια εποχή που ονομάστηκε Μεταπολίτευση.

Ο Γιάννης Μαρκόπουλος σε μια δεκαπενταετία αναμονής και του ενθουσιασμού που ακολούθησε, πέρασε το λαϊκό τραγούδι στο στόμα του καθενός, με λαϊκή συναίνεση, χωρίς τις ευκολίες του νέου ποπίζοντος αιώνα μας, με τις επαναλήψεις μουσικών ευκολοαπομνημόνευτων μοτίβων, περασμένες μέσα από τις πιο άχρηστες ηλεκτρονικές επεξεργασίες. Η στάση που κάνουμε στα «Ανεξάρτητα», είναι η συγκέντρωση διαφορετικών υφολογικά τραγουδιών, καμινευμένα και πάλι στην ποίηση, χωρίς μεγάλες απώλειες. Για την ιστορία, να θυμίσουμε το «Πέρασμα» και την «Αλεξάνδρεια», σε ποίηση Γιώργου Χρονά, τη «Ζωή», σε ποίηση ενός πάντα προς γνωριμία ποιητή, του Θωμά Γκόρπα, αλλά και τα «εθνικά», που ακούγονται σαν ηχολαλιές εθνικής άρθρωσης, το «Ζάβαρα-κατρανέμια» ή τη «Λένγκω».

Ο συγγραφέας της μελέτης για έναν αγαπημένο, ο Αλέξανδρος Ζώτος, συμπεραίνει με βεβαιότητα ότι η αισθητική της μουσικής τού Γιάννη Μαρκόπουλου διαφοροποιήθηκε τόσο από αυτή του Μίκη Θεοδωράκη όσο και από αυτή του Μάνου Χατζιδάκι. Και εκφράζει την έκπληξή του, γιατί διαπιστώνει, ως ακροατής ξένων ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σταθμών, «τον περίεργο εξοστρακισμό που πλήττει έναν δημιουργό αυτού του μεγέθους, ο οποίος είναι ολοφάνερα πιο γνωστός στους απλούς ανθρώπους, παρά στους αξιωματούχους του ραδιοτηλεοπτικού κόσμου».

Ο συνθέτης του Αλέξανδρου Ζώτου κι όλων των υποψιασμένων και ανυποψίαστων ανθρώπων, που τον αγάπησαν, δεν έχει ανάγκη την «επιτήρηση» των αξιωματούχων. Το σύνθημα που έριξε κάποτε, «Επιστροφή στις ρίζες», μας διαβεβαίωσε διά του αποτελέσματος ότι δεν ξέπεσε ποτέ σ' έναν εύκολο λαϊκισμό. Ηταν το σύνθημα για επιστροφή στο αείζωον των προσωκρατικών, προτού έρθει η ηθική του Σωκράτη, όπως τον γνωρίζουμε μέσω του Πλάτωνος. Είναι μια αέναη επιστροφή, στην πιο καθαρή μουσική του δεκαπεντασύλλαβου, όπως αποτυπώθηκε, για παράδειγμα, στα έργα της Κρητικής Αναγέννησης και στο δημοτικό τραγούδι.

Και το ελληνικό τραγούδι, όταν δεν τραγουδιέται μετά νοήματος, είναι ένα βήμα πριν από τον ενταφιασμό του. Εκτός κι αν οι τάφοι είναι τα μνήματα, όπου η μνήμη παραμένει μνήμη γενεσιουργός, όπως η επίσκεψη στους τάφους-στήλες του Σολωμού και του Κάλβου, που ενταφίασαν ό,τι καλύτερο είχαν μέσα τους με ανθρώπινα χαρακτηριστικά, γιατί παραπικράθηκαν. Ο Γιάννης Μαρκόπουλος και ζει και δημιουργεί, και το μέλλον θα είναι δικό του. Αυτό έχει δείξει η έως τώρα πορεία του.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ο αέναος κύκλος των μεταμορφώσεων στο θέατρο της Μ. Λαϊνά
Σαν συγκεφαλαίωση βίου
Για τα κείμενα του Ανδρέα Λεντάκη
Δέκα χιλιάδες βόμβες και μία κουκκίδα
Από πού προήλθε ο αντισημιτισμός του Χίτλερ;
Ομοιοκατάληκτος «άγγελος προβοκάτορας»
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Από τις 4:00 στις 6:00
Πειραιάς, η πιο τραγουδισμένη πόλη
Η πρώτη ακαδημαϊκός στην Ελλάδα
Μια άγνωστη συνομιλία με την ακαδημαϊκό Γαλάτεια Σαράντη
Κριτική βιβλίου
Ο αέναος κύκλος των μεταμορφώσεων στο θέατρο της Μ. Λαϊνά
Σαν συγκεφαλαίωση βίου
Για τα κείμενα του Ανδρέα Λεντάκη
Δέκα χιλιάδες βόμβες και μία κουκκίδα
Γιάννης Μαρκόπουλος Προσωπογραφία της μουσικής του
Από πού προήλθε ο αντισημιτισμός του Χίτλερ;
Ομοιοκατάληκτος «άγγελος προβοκάτορας»
Μουσική
Ενα παιδί-θαύμα που γίνεται 60άρης
Προδημοσίευση
Απόσπασμα από το διήγημα Βίνκελμαν ή το Πεπρωμένο
η Διεθνής Λογοτεχνική Συνάντηση Dasein 2010
Μία πόλη, δέκα ποιητές, τέσσερις καλλιτέχνες, έξι γλώσσες
Άλλες ειδήσεις
Γράμμα από το Λονδίνο
«Καβαλάρηδες στη θάλασσα», του Τζον Μίλινγκτον Σινγκ, στο θέατρο «Σφενδόνη»
Μια ζωή