Έντυπη Έκδοση

Πέντε διαφορετικά βιβλία

Η Ευρώπη, οι διεθνείς σχέσεις, το δημογραφικό, η προσφυγιά και το λαϊκό σινεμά

Νίκος Κοτζιάς 

Η εξωτερική πολιτική της Ελλάδας στον 21ο αιώνα. Για μια νέα ενεργητική, δημοκρατική, πατριωτική στρατηγική στην εποχή της παγκοσμιοποίησης

εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα

Ο πανεπιστημιακός καθηγητής και συγγραφέας Νίκος Κοτζιάς, παλιό στέλεχος της Αριστεράς, έχει πολλές περγαμηνές και τίτλους που παραθέτει στα δύο «αυτιά» του βιβλίου του.

Μεταξύ άλλων, μέχρι το καλοκαίρι του 2008, υπήρξε πρεσβευτής-εμπειρογνώμων στο υπουργείο Εξωτερικών, όπου συμμετείχε και διηύθυνε σειρά ομάδων έρευνας, προγραμματισμού και σχεδιασμού. Επομένως έχει και μια πρακτική εμπειρία, εκτός από τη θεωρητική γνώση, ώστε να κάνει προτάσεις επί σειράς εξωτερικών θεμάτων «για μια νέα, ενεργητική, δημοκρατική, πατριωτική στρατηγική την εποχή της παγκοσμιοποίησης». Οπως αναφέρει ο ίδιος ο συγγραφέας προς το τέλος του βιβλίου του «θεμελιακή θέση του παρόντος δοκιμίου είναι ότι ο κόσμος αλλάζει. Οτι σημειώνονται μεγάλες αλλαγές στην παγκόσμια πολιτική σκηνή και ότι στη δεύτερη φάση παγκοσμιοποίησης αναδεικνύονται νέες δυνάμεις που δεν επιτρέπουν στις ΗΠΑ να δρουν με τον τρόπο που εκείνες επιθυμούν».

Ο Κοτζιάς υποστηρίζει ότι η ελληνική εξωτερική πολιτική οφείλει να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα και ν' αναπτύξει νέους τομείς διπλωματίας. Με την παρούσα εργασία του ο συγγραφέας επιθυμεί να επηρεάσει θετικά «όσους ενδιαφέρονται για τη θέση της χώρας στο παγκόσμιο σύστημα», επομένως και τους κυβερνητικούς παράγοντες, όπως και τα πολιτικά κόμματα. Πρόκειται για ένα ενδιαφέρον δοκίμιο, το οποίο θ' αξιολογηθεί κυρίως από τους ειδικούς επί θεμάτων εξωτερικής πολιτικής που θα συμφωνήσουν ή θα διαφωνήσουν με τις θέσεις του συγγραφέα, θα ενστερνισθούν ή όχι τις προτάσεις του.

Ε. Ζάχος - Παπαζαχαρίου

Η λαϊκότητα στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο

εκδόσεις Φαρφουλάς, Αθήνα

Πολυγραφότατος ο Βαγγέλης Ζάχος - Παπαζαχαρίου έχει εκδώσει αρκετά βιβλία τόσο στη Γαλλία όσο και στην Ελλάδα.

Αρχικά ασχολήθηκε με τη βυζαντινή μουσική και υπήρξε μαθητής του Σίμωνα Καρά (1952-1958). Διδάκτορας της Συγκριτικής Φιλολογίας της Σορβόνης μελέτησε στο Παρίσι εθνολογία, εθνομουσικολογία, ανατολικές και βαλκανικές γλώσσες και πολιτισμούς. Δεν είναι η πρώτη φορά που ασχολούμαστε μαζί του, έχουμε γράψει και στο παρελθόν γι' αυτόν.

Πρόκειται για έναν υπέρμαχο της παράδοσης, κυρίως της λαϊκής παράδοσης, που πρέπει να διατηρηθεί ως «κόρη οφθαλμού» στο χώρο της μουσικής, του κινηματογράφου, του θεάτρου. Αντιμάχεται έντονα σε όλες τις εργασίες του το δυτικό «ελιτίστικο αισθητισμό του Κολωνακίου» που προσπάθησε να νοθεύσει και να επηρεάσει αρνητικά τις ανατολίτικες ελληνικές λαϊκές παραδόσεις. Να περιθωριοποιήσει το ρεμπέτικο, τις λαϊκές ελληνικές ταινίες που ο συγγραφέας νοσταλγεί και θαυμάζει γιατί, κατά τη γνώμη του, έχουν βγει μέσα από την ελληνική πραγματικότητα. Το ίδιο ισχύει και για ηθοποιούς που θυμίζουν τους πραγματικούς Ελληνες μιας συγκεκριμένης εποχής, όπως ο Αυλωνίτης, ο Φωτόπουλος, ο Χατζηχρήστος κ.ά.

Για τον συγγραφέα, αν αρρώστησε βαριά «ο νέος» και πέθανε ο παλιός ελληνικός κινηματογράφος ήταν γιατί από τη δεκαετία του '80 «κυριάρχησε η έμμονη ιδέα της τεχνικής αρτιότητας που τάχα δεν είχαν οι ελληνικές ταινίες», «γιατί κυριάρχησε ένας ηλίθιος αισθητισμός και τα σενάρια του ελληνικού κινηματογράφου έπρεπε να τα επιλέγει προς χρηματοδότηση ο μεταφραστής του Προυστ». Σύμφωνα με τον Ζάχο, άρχισαν τελικά να εκλείπουν και οι καλοί συγγραφείς της γενιάς του Μεταπολέμου», συγγραφείς «που να ζουν τη λαϊκή γειτονιά», που «να μην υποτιμούν το λαϊκό πολιτισμό» (σ. 49-50). Πρόκειται για ένα ενδιαφέρον βιβλίο που προσπαθεί να καταδείξει ότι η προσπάθεια κάποιων σκηνοθετών να κερδίσουν την αποδοχή των δυτικών ευρωπαϊκών κινηματογραφικών κέντρων δημιούργησε ένα κλίμα που δεν βοήθησε την ανάπτυξη του καλού λαϊκού ελληνικού κινηματογράφου που θα ξανάφερνε και πάλι τον κόσμο στις κινηματογραφικές αίθουσες.

Βύρων Κοτζαμάνης (επιμ.)

Η δημογραφική πρόκληση, γεγονότα και διακυβεύματα,

Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας, Βόλος

Η συλλογική εργασία που επιμελήθηκε ο διευθυντής του εργαστηρίου δημογραφικών και κοινωνικών αναλύσεων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας καθηγητής Βύρων Κοτζαμάνης καλύπτει ένα μέρος των θεμάτων και πτυχών γύρω από τις δημογραφικές εξελίξεις στην Ελλάδα και στον πλανήτη μας. Παρ' όλο που πρόκειται για ένα εξειδικευμένο βιβλίο πλαισιωμένο από πολλούς στατιστικούς πίνακες, τα θέματα που περιλαμβάνει προκαλούν αναμφίβολα το ενδιαφέρον του απλού ανθρώπου. Εισηγήσεις όπως «Οι δημογραφικές εξελίξεις στη νεότερη Ελλάδα (1830-2007), «Οι προβληματισμοί για την πορεία της γεννητικότητας και της γονιμότητας στην Ελλάδα, λόγος και αντίλογος», «Η γαμηλιότητα στην Ελλάδα, τάσεις και προοπτικές», «Η θνησιμότητα στη μεταπολεμική Ελλάδα (1960-2001)», προκαλούν οπωσδήποτε το ενδιαφέρον των Ελλήνων. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τον Κοτζαμάνη, παρά το αυξανόμενο, μεταπολεμικά ενδιαφέρον για τα δημογραφικά δρώμενα, η δημογραφία και η έρευνα πάνω σε θέματα που άπτονται του πληθυσμού διανύουν ακόμα τα πρώτα τους βήματα. Εκτός όμως της Ελλάδας το βιβλίο ασχολείται και με διεθνή δημογραφικά θέματα. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου μαθαίνουμε ότι ο παγκόσμιος πληθυσμός στις αρχές του αιώνα μας ξεπέρασε τα 6,1 δισεκατομμύρια, ενώ το 500 μ.Χ. υπολογιζόταν σε 207 εκατομμύρια. Η διπλή εξέλιξη στο σύγχρονο κόσμο, ο υπερδιπλασιασμός της μέσης διάρκειας ζωής και ο έλεγχος της αναπαραγωγής μετά την ανακάλυψη των αντισυλληπτικών «επηρέασε έντονα την ιστορία των κοινωνιών, τον κύκλο ζωής των ατόμων, τις σχέσεις ανάμεσα στις γενεές και τις πληθυσμιακές εξελίξεις των τελευταίων αιώνων», όπως μας εξηγεί ο συγγραφέας.

Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού Δήμου Καλαμαριάς

Η μεταμόρφωση της Θεσσαλονίκης. Η εγκατάσταση των προσφύγων στην πόλη (1920-1940),

Ελένη Ιωαννίδου (επιμ.), εκδόσεις Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη

Στο ενδιαφέρον αυτό βιβλίο περιλαμβάνονται τα πρακτικά ημερίδας (17.5.2008) με διάφορους ομιλητές. Οι καθηγήτριες της Πολυτεχνικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Αλέκα Καραδήμου - Γερόλυμπου και Βίλμα Χαστάογλου ανέπτυξαν, στη διάρκεια της ημερίδας, το θέμα του κοινωνικού και πολεοδομικού μετασχηματισμού της συμπρωτεύουσας από την εκεί εγκατάσταση των προσφύγων. Ο ξεριζωμός σχεδόν ενάμισι εκατομμυρίου Ελλήνων από τον Πόντο, τη Μικρά Ασία, την Ανατολική Θράκη και ο ερχομός τους στην Ελλάδα «προκάλεσε μια άνευ προηγουμένου πληθυσμιακή και πολιτιστική μεταλλαγή, θέτοντας τις βάσεις του σύγχρονου ελληνικού κράτους». Αφού με την έλευση των προσφύγων άλλαξε η όψη από κάθε άποψη συνολικά της Ελλάδας, ήταν φυσικό ν' αλλάξουν και οι δομές των πόλεων όπου εγκαταστάθηκαν.

Η επιμελήτρια της έκδοσης, η ιστορικός Ελένη Ιωαννίδου, ανέπτυξε το θέμα του συνοικισμού της Αγίας Φωτεινής που κάποτε άνθησε με «μικτό πληθυσμό» γηγενών και προσφύγων, αλλά που σταδιακά «υπέστη σημαντικές παρεμβάσεις και αλλαγές και σήμερα τίποτα δεν θυμίζει την ύπαρξη ενός συνοικισμού που επιβίωνε μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1950 εν μέρει και μέχρι το 1970» (σ. 90).

Ο δρ Οικονομικών Επιστημών Ευάγγελος Χεκίμογλου ανέπτυξε το θέμα του επιχειρηματικού ρόλου των προσφύγων και τη συμβολή τους στην οικονομική ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης.

Ο δρ Νεότερης Ιστορίας Κώστας Φουντανόπουλος ανέδειξε στην εισήγησή του το ζήτημα της σχέσης του προσφυγικού στοιχείου με την ανάπτυξη του εργατικού κινήματος στην εποχή του Μεσοπολέμου, ενώ ο επίκουρος καθηγητής της Νομικής του ΑΠΘ Δημοσθένης Δώδος ανέπτυξε το θέμα του επηρεασμού των εκλογικών αποτελεσμάτων από τις προσφυγικές ψήφους, αφού οι πρόσφυγες ενίσχυσαν γενικά το βενιζελικό ρεύμα, αν και κάποια στιγμή στράφηκαν προς το στρατηγό Κονδύλη, όπως συνέβη στις εκλογές του 1932 στη Θεσσαλονίκη. Τέλος, ο ιστορικός δρ Νεότερης Ιστορίας του ΑΠΘ Θεοδόσης Τσιρώνης ασχολήθηκε με το θέμα που είχε τίτλο: «Πρόσφυγες σε εθνικιστικές οργανώσεις στη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου».

Ανάμεσα στους εθνικιστικούς συλλόγους οι εισηγητής ξεχώρισε την Εθνικήν Ενωσιν «Η Ελλάς», γνωστότερη ως Τρία Εψιλον, που έπαιξε κεντρικό ρόλο στον εμπρησμό του εβραϊκού συνοικισμού της Θεσσαλονίκης, Κάμπελ, τον Ιούνιο του 1931. Πρόκειται για ένα ενδιαφέρον βιβλίο που επιχειρεί ν' αναδείξει διάφορες πτυχές της κοινωνικής ιστορίας της Θεσσαλονίκης σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Μιας μαγικής πόλης που ανήκε κάποτε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και σήμερα αποτελεί ένα από τα κεντρικότερα σημεία της Ελλάδας.

Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης

Ιστορία της Σύγχρονης Ευρώπης

επιμέλεια Τ.C.W. Blanning, εκδόσεις Τουρίκη, Αθήνα

Πρόκειται για ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο γραμμένο από πανεπιστημιακούς καθηγητές και λέκτορες της αγγλοσαξονικής σχολής. Το βιβλίο εξιστορεί τα γεγονότα της ηπείρου μας από τα τέλη του 18ου αιώνα, τη Γαλλική Επανάσταση, και φτάνει μέχρι το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, που οριοθετεί περί το 1989. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου διατρέχουν τα σημαντικότερα πολιτικά, οικονομικά, πολεμικά αλλά και πολιτισμικά γεγονότα που συνέβησαν στη γηραιά ήπειρο από το τέλος του 18ου ώς τα τέλη του 2οού αιώνα. Μεγάλο προσόν του βιβλίου η ενσωμάτωση στις σελίδες του σημαντικού αριθμού φωτογραφιών από πραγματικά πρόσωπα, αφίσες και ζωγραφικούς πίνακες που από μόνα τους «μιλούν» για τη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο της Ευρώπης. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Η κυρία Μερτζάνη
Οδηγός επιβίωσης μετά τον χωρισμό
...ποτέ χωρίς πόνο
Με το διαρκές εργαλείο της φυγής
Το έτερον ίχνος του Λόγου
Αναφορά στην ποίηση
Το μεθυσμένο πέρασμα του Μπέντζαμιν από την Μασσαλία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Η κυρία Μερτζάνη
Οδηγός επιβίωσης μετά τον χωρισμό
...ποτέ χωρίς πόνο
Η Ευρώπη, οι διεθνείς σχέσεις, το δημογραφικό, η προσφυγιά και το λαϊκό σινεμά
Με το διαρκές εργαλείο της φυγής
Το έτερον ίχνος του Λόγου
Αναφορά στην ποίηση
Το μεθυσμένο πέρασμα του Μπέντζαμιν από την Μασσαλία
Συνέντευξη
Ραντεβού με τον «Ελευθερουδάκη» στο 11 της Πανεπιστημίου
Αίγυπτος
Αίγυπτος - Ενας ωραίος λαός
Αντί προλόγοι στο θέμα
Ανοιχτή επιστολή* στο φίλο μου τον Γκότφριντ Βίλχελμ
Λογοτεχνία
150 χρόνια από τη γέννησή της
Η τρίτη ανάγνωση
Ο εξάδελφος Πονς
Από τις 4:00 στις 6:00
Η επιστροφή του Οδυσσέα
Το «κακό παιδί» των Rolling Stones
Άλλες ειδήσεις
Η επισκέπτρια