Έντυπη Έκδοση

Αρμολογώντας πράξεις και αισθήματα

Τα βιβλία αυτοσυστήνονται; Ο συγγραφέας είναι ο επαρκέστερος πληρεξούσιος ανάμεσα στο έργο του και στον αναγνώστη; Οι λέξεις και τα πράγματα του συγγραφέα πώς συναντούν τις λέξεις και τα πράγματα του ήρωα ή του αφηγητή; Η στήλη «Τυπωθήτω» προκαλεί και απαντά σε τέτοιας υφής ερωτήματα. Βιβλία όλου του φάσματος, πριν φτάσουν στις προθήκες των βιβλιοπωλείων, εξομολογούνται λεπτομέρειες της γραφής τους. Πεζογράφοι, ποιητές, δοκιμιογράφοι, μελετητές, μεταφραστές, ανθολόγοι, σε πρώτο πρόσωπο, πριν παραδοθούν στον συστηματικό και στον απλό αναγνώστη - βιβλία πριν αρχίσουμε να τα φυλλομετράμε.

Πρόδρομος Χ. Μάρκογλου, Τα σύννεφα ταξιδεύουν τη νύχτα, διηγήματα, εκδόσεις Νεφέλη

Θα σας παρουσιάσω και θα σχολιάσω το τελευταίο μου βιβλίο, μια συλλογή διηγημάτων, κάποια θα μπορούσαν να είναι και νουβέλες, που θα εκδοθεί αυτόν το μήνα από τις εκδόσεις Νεφέλη κι έχει τίτλο Τα σύννεφα ταξιδεύουν τη νύχτα.

Αλλά πρώτα να αυτοσυστηθώ:

Γεννήθηκα στην Καβάλα το 1935, έζησα, στο πετσί μου, όλα τα ενδιάμεσα δύσκολα χρόνια μέχρι να φτάσουμε στη Μεταπολίτευση. Η Καβάλα για έναν αιώνα και πάνω, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1950, υπήρξε το μεγαλύτερο κέντρο επεξεργασίας και εμπορίας καπνού. Δέκα με δεκαπέντε χιλιάδες, κατά καιρούς, καπνεργάτες δουλεύανε στις καπναποθήκες και δώσανε στα χρόνια αυτά σκληρούς αγώνες για το ψωμί και την επιβίωση. Το όνομα κόκκινη Καβάλα δεν ήταν τυχαίο. Αργότερα, δουλεύοντας για χρόνια σε καπνεμπορική εταιρεία είχα μια άμεση σχέση. Αυτά τα χρόνια κι αυτός ο τόπος με σημάδεψαν καθοριστικά και φυσικά και τα γραπτά μου.

Ο συγγραφέας, όπως όλοι οι άνθρωποι, ζει κι αυτός τον ιστορικό χρόνο αλλά και τον υποκειμενικό του χρόνο. Οι δύο χρόνοι συγχωνεύονται μέσα στον λόγο του συγγραφέα σε προσωπικό μύθο. Ετσι το βιωματικό υλικό, με όλες τις παρεμβάσεις και συνθέσεις, φιλτραρισμένο μέσα από το υλικό σώμα του συγγραφέα αναδύεται και πάλι σαν γλώσσα. Μια γλώσσα που σημαίνει και ερμηνεύει τον κόσμο. Εχοντας φτάσει η φωνή των ανθρώπων της γενιάς μου μέχρι το ουρλιαχτό, θέλησα κάποτε γράφοντας να δέσω το ιδιωτικό με το δημόσιο, το υπαρξιακό με το κοινωνικό, κι έτσι μιλώντας για τους άλλους ίσως θα τολμούσα να μιλήσω και για τον εαυτό μου.

Τόλμησα λοιπόν, να δημοσιεύσω το πρώτο μου ποίημα το 1958. Εκτοτε ακολούθησαν εννέα ποιητικές συλλογές. Το πρώτο μου πεζό Ο χώρος της Ιωάννας και ο χρόνος του Ιωάννη, μια νουβέλα, γράφτηκε το 1968-1970. Είναι ένα κείμενο χαρακτηριστικό στη γλώσσα του για το πέρασμά μου από την ποίηση στον πεζό λόγο. Είναι μονόλογοι παράλληλοι ενός άνδρα και μιας γυναίκας, πρόσωπα παλίμψηστα, για μια οδυνηρή διερευνητική προσέγγιση. Ακολουθεί η συλλογή διηγημάτων Σταθερή απώλεια. Εδώ οι ήρωες των διηγημάτων, μετά την Κατοχή και τον Εμφύλιο, μπαίνουν στη νέα Εποχή προσπαθώντας να κατανοήσουν, με δυσπιστία αλλά και με πίστη, τις ανθρώπινες σχέσεις σε υποκειμενικό και κοινωνικό επίπεδο. Στη συνέχεια, έρχεται η νουβέλα Σπαράγματα, όπου πρόσωπα από τα προηγούμενα διηγήματα επανέρχονται διεκδικώντας να ολοκληρώσουν τον τραυματικό βίο τους διασώζοντας τις ανθρώπινες σχέσεις τους. Ακολουθεί η συλλογή Διέφυγε το μοιραίον, με τον χαρακτηρισμό «επάλληλα διηγήματα». Χρόνος, η δεκαετία 1941-1951, όπου ο ήρωας ανδρώνεται μέσα στην Κατοχή και τον Εμφύλιο καθώς ο θάνατος ερχόταν σαν παγωμένος αγέρας... Στο μυθιστόρημα Καταδολίευση τα πρόσωπα της αφήγησης μέσα στην οικονομία της αγοράς, με επίκεντρο την εμπορία καπνού, αγωνίζονται στην αβέβαιη εποχή των ανατροπών να βρουν ισορροπίες, να κατοχυρώσουν νέες προωθημένες θέσεις. Κάποιοι θα χάσουν, κάποιοι θα κερδίσουν. Στο τελευταίο μέχρι σήμερα βιβλίο μου, που έχει εκδοθεί το 2009, Κείμενα μικράς πνοής, έχω συλλέξει μικρά ποιήματα και μικρά πεζά βιωματικής καταγραφής των ημερών που γδέρνοντας το σώμα μας περάσαν.

Το νέο μου βιβλίο Τα σύννεφα ταξιδεύουν τη νύχτα αποτελείται από πέντε διηγήματα, που χρονικά καλύπτουν την περίοδο από τα μέσα της δεκαετίας του 1960 μέχρι το σημαδιακό 1989. Ο τίτλος του βιβλίου προκύπτει από μια φράση που λέει ο πατέρας του αφηγητή στο πρώτο διήγημα με τίτλο Οι παραλήπτες: «Τα σύννεφα ταξιδεύουν τη νύχτα, έλεγε ο πατέρας, τραβώντας μια βαθιά ρουφηξιά από το τσιγάρο του, θέλοντας να δείξει την ακάματη προσήλωση στον σκοπό τους». Το διήγημα αυτό στάθηκε αφορμή να γραφεί το μυθιστόρημά μου Καταδολίευση. Στο δεύτερο διήγημα Μετοίκηση, ο ήρωάς μας, μεγαλωμένος σε μια εύπορη καταπιεστική οικογένεια, προσπαθεί να προαρμοστεί, μετά τον θάνατο των δικών του, στην κοινωνία. Στο τρίτο, Commodora Maar, θέλησα να συναρμολογήσω τις «θεωρίες συνωμοσίας» που υπήρχαν τη δεκαετία του '60 για τα πετρέλαια στον κόλπο της Καβάλας με μια ερωτική περιπέτεια του αφηγητή. Στο τέταρτο, Εντροπία, ένας καθηγητής νυχτερινού Λυκείου προσπαθεί να λύσει τα υπαρξιακά, κοινωνικά και εργασιακά του προβλήματα που συμπλέκονται σ' ένα κουβάρι οδυνηρό. Και τέλος, στο τελευταίο, Οι πράξεις επιζούν και μετά το θάνατο, ο ήρωάς μας προσπαθεί, καλύπτοντας την περίοδο από τη Χούντα μέχρι το '89, ν' αξιολογήσει, ν' αρμολογήσει τις πράξεις και τα αισθήματά του βουλιάζοντας μέρα τη μέρα στη μοναξιά, καθώς «ο έρωτας έγινε αποχαιρετισμός κι ο ορίζοντας της ουτοπίας χαμένος».

Ελπίζω όλα αυτά να δώσουν μια καλή αφορμή στον αναγνώστη για να προστρέξει στην ανάγνωση και αξιολόγηση του βιβλίου.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Στη στήλη
Τυπωθήτω
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Η κυρία Μερτζάνη
Οδηγός επιβίωσης μετά τον χωρισμό
...ποτέ χωρίς πόνο
Η Ευρώπη, οι διεθνείς σχέσεις, το δημογραφικό, η προσφυγιά και το λαϊκό σινεμά
Με το διαρκές εργαλείο της φυγής
Το έτερον ίχνος του Λόγου
Αναφορά στην ποίηση
Το μεθυσμένο πέρασμα του Μπέντζαμιν από την Μασσαλία
Συνέντευξη
Ραντεβού με τον «Ελευθερουδάκη» στο 11 της Πανεπιστημίου
Αίγυπτος
Αίγυπτος - Ενας ωραίος λαός
Αντί προλόγοι στο θέμα
Ανοιχτή επιστολή* στο φίλο μου τον Γκότφριντ Βίλχελμ
Λογοτεχνία
150 χρόνια από τη γέννησή της
Η τρίτη ανάγνωση
Ο εξάδελφος Πονς
Από τις 4:00 στις 6:00
Η επιστροφή του Οδυσσέα
Το «κακό παιδί» των Rolling Stones
Άλλες ειδήσεις
Η επισκέπτρια