Έντυπη Έκδοση

Η δύναμη της αμφιβολίας

Συγγραφέας η οποία κατηγορήθηκε κατ' επανάληψιν για σύμπλευση με το καθεστώς της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας (ΛΔΓ), η Κρίστα Βολφ, γεννημένη το 1929, στην πρωσική επαρχία του Βρανδεμβούργου, απολαμβάνει σήμερα, είκοσι χρόνια μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, τη διεθνή αναγνώριση.

Και όχι αδίκως.

Ακόμη και στα πρώτα της βήματα, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960, όταν δημοσιεύει το μυθιστόρημά της «Μοιρασμένος ουρανός», όπου τηρεί μιαν εξαιρετικά επιφυλακτική στάση απέναντι σε όσους αναζητούν καταφύγιο στη Δυτική Γερμανία, η Βολφ έχει τον τρόπο να προχωρεί εις βάθος στην εξέταση των παθών της κοινωνίας της, δείχνοντας από μέσα και χωρίς εύκολες διαμαρτυρίες τις ιστορικές αγκυλώσεις του κομμουνιστικού συστήματος.

Εκείνο το οποίο πρωτίστως χαρακτηρίζει τη Βολφ στον «Μοιρασμένο ουρανό», που κυκλοφορεί τώρα στα ελληνικά, σε μετάφραση Κυριακής Χρυσομάλλη - Henrich (εκδόσεις «University Studio Press»), είναι η εσωτερικότητα του λόγου της.

Αποφεύγοντας εκ συστήματος να δηλώσει ή να κατονομάσει τα πράγματα, πηγαίνει πάντα πίσω από την επιφάνειά τους: στις αδιόρατες λεπτομέρειες ή στη λεπτή σκοτεινιά τους, που κάποτε μπορεί να αποκαλύπτει περισσότερα απ' όσα μοιάζει να κρύβει εκ πρώτης όψεως ο πέπλος της.

Τι θέλει η Ρίτα, που σπουδάζει για να γίνει δασκάλα, σ' ένα εργοστάσιο βαγονιών, όπου μαθαίνει να εκτιμά (ή και να αγαπά) άντρες αφοσιωμένους στους ρυθμούς, τα νούμερα και την ποιότητα της παραγωγής, όπως ο Μέτερναγκελ, ο Βέντλαντ και ο Ρούντι Σβάμπε;

Τι τρώει την ψυχή του Μάνφρεντ, που μολονότι βαθιά ερωτευμένος μαζί της, φεύγει στη Δύση για να αφοσιωθεί ελεύθερος στην επιστήμη του;

Πόσο ελεύθερος είναι στ' αλήθεια ο Μάνφρεντ, τον οποίο η Ρίτα θα αρνηθεί να ακολουθήσει, αλλά και πόσο νόημα έχει η αφοσίωση των συναδέλφων του του εργοστασίου στα αυτοϋπονομευμένα κρατικά ιδανικά της ΛΔΓ;

Η Βολφ θα αρνηθεί να δώσει οποιαδήποτε στρογγυλή απάντηση και θα αφήσει τις έντονα διαβρωμένες (και συνάμα διαβρωτικές) εικόνες της να κυριαρχήσουν μέχρι και την τελευταία σελίδα.

Τον ίδιο σκεπτικισμό θα δείξει η Βολφ και πολλά χρόνια μετά, όταν, στα τέλη του 20ού αιώνα, θα βρεθεί στην Καλιφόρνια για να παρακολουθήσει με σχεδόν σουφρωμένα χείλη μιαν οικονομικά κραταιή, αλλά πολιτικά βαριά ναρκωμένη Αμερική.

Αυτή η Αμερική θα τροφοδοτήσει και τη συλλογή αφηγημάτων της «Με άλλη ματιά», που κυκλοφορεί σε μετάφραση Γιώτας Λαγουδάκου (εκδόσεις Καστανιώτη), αποδεικνύοντας ότι η στάση της, στο παρελθόν ή στο παρόν, δεν είναι παρά η κριτική στάση μιας χαμηλόφωνης πλην άκρως διαπεραστικής και οχληρής αμφιβολίας.

Μια καρέκλα ταξιδεύει στο Σύμπαν

Η ποίηση του Γιώργου Μπρουνιά δεν ακολουθεί τις συνήθεις διαδρομές.

Κοιτάζω το τρίτο ποιητικό του βιβλίο, που κυκλοφορεί υπό τον τίτλο «Τέντα στον αέρα», από τις εκδόσεις «Το ροδακιό» (έχουν προηγηθεί οι συλλογές «Η Συντροφιά», 2005, και «Τα Ασπρα Βότσαλα / Γραμματόσημα», 2006, όπως και πεζά «Σημειώσεις για ένα Ημερολόγιο», 1993, και «Απόσπασμα», 1996), και δεν μπορώ να μη σκεφτώ πως από τις σελίδες του απουσιάζει οποιοσδήποτε υπαρξιακός σπαραγμός, αλλά και οποιοσδήποτε αισθηματικός θρίαμβος.

Ο Μπρουνιάς αποφεύγει εκ συστήματος τη χρήση του πρώτου ενικού προσώπου, ενώ η ποιητική του αφήγηση βασίζεται στις εικόνες της φύσης, στις αφώτιστες όψεις των αντικειμένων, όπως και στις απρόβλεπτες αντιδράσεις που μπορεί να προκαλέσει το αδιόρατο άγγιγμα των πραγμάτων. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, ο κόσμος στον οποίο προσβλέπει ο ποιητής δεν είναι παρά ένα ελλειπτικά ενιαίο όλο, που παίζει συνεχώς με την αντίθεση ανάμεσα στη φθορά και την ακμή, δίνοντας στον βίο την αξία ενός μετέωρου, αλλά άκρως προκλητικού και σαγηνευτικού, βήματος: «Μια καρέκλα πεσμένη στο χορτάρι / δεν είναι μόνη μες στο σύμπαν / ανακαλεί το σώμα / εκείνου που την έριξε / όταν τινάχτηκε να χαιρετήσει / έναν άλλο καθώς επρόβαλλε / στο άνοιγμα του κήπου». Ευαισθησία, αναμφιβόλως, σπάνιας κοπής.

Νέες εκδόσεις

«Περί αναρχισμού»

ΝΟΑΜ CHOMSKY

Μετάφραση: Μαρία - Αριάδνη Αλαβάνου.

Εκδόσεις «Κέδρος».

Ο τρόπος με τον οποίο επηρέασε η πολιτική παράδοση του αναρχισμού τη σκέψη του Τσόμσκι, όπως και η στάση του τελευταίου απέναντί της. Ο Τσόμσκι πιστεύει στον σχηματισμό μιας κοινωνίας χωρίς ιεραρχική οργάνωση και ομνύει στην αξία της ελευθερίας.

«Ο πρίγκιπας»

ΜΑΡΙΑ ΣΚΙΑΔΑΡΕΣΗ

Εικονογράφηση: Κατερίνα Βερούτσου.

Εκδόσεις Πατάκη.

Ο αγώνας του Αλέξανδρου Υψηλάντη για την ανεξαρτησία της Ελλάδας, μέσα από μιαν αφήγηση η οποία φέρνει τα παιδιά σε επαφή με σημαντικές προσωπικότητες της νεοελληνικής ιστορίας χωρίς άσκοπες εθνικές εξάρσεις.

«Μονταγιού.

Ενα οξιτανικό χωριό από το 1294 έως το 1324»

EMMANUEL LE ROY LADURIE

Μετάφραση: Εύα Καλπουρτζή, Νίκος Κούρκουλος.

«Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου».

Ο ζοφερός κόσμος της Ιερής Εξέτασης σε μια καυτή μικρογραφία: στη μικρογραφία του γαλλικού χωριού Μονταγιού, σε μια βουνοκορφή των Πυρηναίων. Ένα σπουδαίο δείγμα της επιστήμης της μικροϊστορίας: όταν το ελάχιστο αποκαλύπτει το μείζον.

«Φώτης Κόντογλου.

Η γραφή του ως διακείμενο»

ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΤΕΙΝΙΩΤΗ

Εκδόσεις Σοκόλη.

Η σχέση του Φώτη Κόντογλου με τον Πόε, τον Μέλβιλ και τον Χάμσουν, το λαϊκό ύφος της λογοτεχνίας του και ο ρόλος της θρησκείας στο έργο του. Μια μελέτη πολυεπίπεδη για μια σημαντική περίπτωση της πολυσυζητημένης δεκαετίας του 1930.

«Βιογραφικόν σχεδίασμα μικρού τινος παιδίου»

Υπό Σπ. Μηλιαράκη.

ΚΑΡΟΛΟΥ ΔΑΡΒΙΝ

Εισαγωγικό σημείωμα: Κώστας Κριμπάς.

Μορφωτικό Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης.

Ο Δαρβίνος παρατηρεί και καταγράφει τα στάδια ανάπτυξης του γιου του. Η μετάφραση ανήκει στον καθηγητή Ζωολογίας και Βοτανικής Σπυρίδωνα Μηλιαράκη (1852 - 1919) και πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Εστία» το 1877.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Τυπογραφείο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
2η Μπιενάλε της Αθήνας
Ι am in heaven
Βιβλίο
«Η αρχιτεκτονική θέλει καρδιά»
Σατανικοί γρίφοι
Εκθεση γλυπτικής
Ενας μουσικός εικαστικός
Ευρωπαϊκή Γιορτή της Μουσικής
Η μουσική γιορτάζει
Θέατρο
Ενα «κανόνι» με πολλά θύματα
Κινηματογράφος
Με διπλή ταυτότητα
Λορίνα Μακένιτ
Η κυρία σφυρίζει κέλτικα
Μουσική
Εναλλακτικά, στο Gagarin
Ο συνθέτης των αντιθέσεων
Νέο Μουσείο της Ακρόπολης
Η Ιστορία σε καινούριο σπίτι
Σταρ που αντέχουν στο χρόνο
Ενα μουσείο, πολλά οφέλη
Τι άλλο απομένει να γίνει
Στης Ακρόπολης τα μέρη
Συνέντευξη Αλέξ Ολέ
Ομήρων Οδύσσεια
Συνέντευξη Βασ. Παπαβασιλείου
«Ξορκίστε τον εισαγγελέα μέσα σας»
Συνέντευξη Σοφί Ντελιλά
Soul woman
Συνέντευξη με την «Ορχήστρα της πλατείας Βιτόριο»
Οταν οι μετανάστες τραγουδούν Μότσαρτ
Φεστιβάλ Synch
Τρεις μέρες με νέες τάσεις