Έντυπη Έκδοση

Παράδοξα

  • Σε ποιους ανήκει ο θάνατος;

    Απ' τη στιγμή που ο νεκρός αποσύρεται απ' τη συμβολική κυκλοφορία του πένθους, μέσα στις κοινότητες, κυριολεκτικά παραγράφεται ως ανθρωπολογική βαθμίδα και, στη θέση του, προβάλλει το σκάνδαλο ενός δίχως έλλογα χαρακτηριστικά ανατομικού φετίχ.

    Ετσι, ως αποζημίωση για την εξαφάνιση του νεκρού απ' τη χορεία των αντικειμένων τού συναισθηματικού αποχωρισμού, αναδύεται στον πυρήνα του μεταμοντέρνου κάτι που μοιάζει με παγερή, αποστασιοποιημένη θανατολατρεία, εξωραϊσμό του άψυχου σώματος απ' το οποίο έχει αφαιρεθεί (υποτίθεται, χειρουργικά) οιοδήποτε ίχνος πνευματικότητας.

    Μας υπόσχονται παράλληλα την κατάκτηση της αθανασίας εκείνης που χαρακτηρίζει το τεχνητό, υπό την προϋπόθεση ότι το τεχνικό θα γίνει η κυρίαρχη διάσταση των εμπειριών του βιολογικού μας Είναι, των οποίων την ιστορική και ηθική καταδίκη είχε ήδη προαναγγείλει η βιομηχανία των επεμβάσεων πλαστικής χειρουργικής. Απ' αυτό το σημείο, μέχρι την κρυονική και τις διαστημικές κηδείες, το εμπόριο οργάνων, τη διακοσμητική χρήση του σωματικού σπαράγματος και των παραδόξων της αναβαλλόμενης σήψης, μεσολαβεί μια στιγμή ιλίγγου όπου το υποκείμενο συνειδητοποιεί, σαν τον Τίμοθυ Λήρυ ας πούμε, τη συγχώνευση ζωντανού και πεθαμένου - εξέλιξη που ανοίγει τις πύλες του βαμπιρισμού. Ακολουθούν οι σχεδιασμοί των μεταμοσχεύσεων συνείδησης σε στιλ extropians, παρελάσεις νεκροζώντανων σε φορμόλη α λα Ντέμιεν Χηρστ, και μαζοχιστικά σόου τύπου Stelarc, όταν το σώμα καταλήγει πίνακας ανακοινώσεων σχετικά μ' ένα μέλλον όπου οι κάθε είδους περφόρμενς για την ανάδειξη μακάβριων πειραματισμών δεν θα σοκάρουν πλέον κανέναν, αφού δεν θα έχει απομείνει κανένας εκεί που κάποτε βρισκόταν ο άνθρωπος. Αντί περισσότερων εξηγήσεων, θα φιλοξενήσω σήμερα την ακόλουθη ανακοίνωση του Εργαστηρίου αντισωμάτων ενάντια στην έκθεση «Bodies»:

    «Αν η ναζιστική θηριωδία σημάδεψε καίρια τη συνείδηση του κόσμου μας, αυτό δεν συνέβη μόνο, ούτε τόσο, εξαιτίας των εγκλημάτων της, όσο εξαιτίας του γεγονότος ότι γεννήθηκε από τα σπλάχνα ενός από τους πιο προηγμένους και πολιτικοποιημένους λαούς της Ευρώπης. Καταλυτική σε τούτη την, υπόγεια στην αρχή κι έπειτα ξέφρενη, πορεία προς το Αουσβιτς υπήρξε η μαζική διαμόρφωση μιας συγκεκριμένης, ψυχρής στάσης απέναντι στον θάνατο. Μες από τη ναζιστική αισθητικοποίηση των πάντων, ο θάνατος έπαψε να σημαίνει πένθος, έχασε τον έως τότε άρρηκτο δεσμό του με το αίσθημα της ανεπανόρθωτης απώλειας και μεταμορφώθηκε σε κάτι που θα μπορούσε να έχει απλά τεχνικό, επιστημονικό κι αισθητικό «ενδιαφέρον». Ετσι, ανεπαίσθητα, μία από τις πιο πολιτισμένες κοινωνίες της Ευρώπης προετοιμάστηκε για να γίνει, όχι απλώς μια πολεμική μηχανή, αλλά κάτι πολύ περισσότερο: μια φονική μηχανή.

    »Αυτό λοιπόν που παίζεται στην έκθεση "Bodies", τόσο σε ό,τι αφορά την προέλευση των εκτιθέμενων πτωμάτων όσο και σε ό,τι αφορά το πνεύμα και τη στόχευσή της, πρέπει να γίνει ξεκάθαρο ώστε να μην περάσει απαρατήρητο. Γιατί ούτε η τέχνη, ούτε η επιστήμη, ούτε η παιδαγωγική, ούτε φυσικά η νόμιμη ευαισθητοποίηση του κοινού στο θέμα των μεταμοσχεύσεων, τίποτα δεν είναι δυνατό να δικαιολογήσει την ανεπίτρεπτη μετατροπή του θανάτου σε δήθεν επιστημονικό τσίρκο με εικαστικές "προεκτάσεις" συν το χρήμα στις τσέπες μιας εταιρείας, τη στιγμή μάλιστα που παραμένει θολό το πώς έφτασαν τα σώματα κάποιων συνανθρώπων μας στο τραπέζι της "πλαστινοποίησης". Πόσω μάλλον σ' έναν τόπο, όπου εξακολουθεί να διδάσκεται στα σχολεία η Αντιγόνη κι όπου πρέπει τουλάχιστον να γνωρίζουμε πως ο τρόπος με τον οποίο μια κοινωνία αντιμετωπίζει τους νεκρούς, λέει τα πάντα για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τους ζωντανούς.

    »Οφείλουμε να τονίσουμε ότι οι σύγχρονες κοινωνίες είχαν μέχρι σήμερα αποφασίσει να επιτρέπεται η επεξεργασία και η χρησιμοποίηση νεκρών ανθρώπινων σωμάτων μόνον υπό δύο όρους: με ξεκάθαρες τις συνθήκες απόκτησής τους και αποκλειστικά μέσα στα οριοθετημένα πλαίσια της ιατρικής έρευνας και της διδασκαλίας της [...], με στόχο πολύ συγκεκριμένα και αυστηρά τη συνδρομή προς τον πάσχοντα συνάνθρωπο και τη θεραπεία ασθενειών.

    »Ο λόγος γι' αυτό δεν ήταν η κατοχύρωση κάποιου "προνομίου" στην ιατρική κοινότητα (γιατί κι αυτό το ακούσαμε από διαφημιστές της έκθεσης: ότι αίρει ένα "προνόμιο" των σπουδαστών της Ιατρικής!). Ηταν η επίγνωση ότι:

    »α) δεν μπορεί κανείς να προσεγγίσει ένα νεκρό μ' ένα ψυχρό τεχνικό, επιστημονικό ή/και αισθητικό μάτι, παρά μόνον όταν αυτός ο νεκρός έχει καταστεί ανώνυμος-άγνωστος και αδιάφορος, όταν δηλαδή του έχει αφαιρεθεί η ανθρώπινη υπόσταση και ακεραιότητα· και, γι' αυτό το λόγο,

    »β) όταν η επεξεργασία και η περιεργασία των νεκρών ξεκοπεί από το ανθρωπιστικό θεραπευτικό πλαίσιο και σκοπό, τότε δεν προάγει ούτε τη γνώση ούτε κάποια αισθητική απόλαυση, ούτε κανένα φιλάνθρωπο συναίσθημα [...] αλλά τη νάρκωση βασικών αντανακλαστικών του πολιτισμένου ανθρώπου και την υποδόρια εισαγωγή στο βάθος της προσωπικότητάς του μιας εκλεπτυσμένης αναισθητοποίησης απέναντι στη φρίκη.

    »Το σημείο αυτό είναι καίριο, διότι αφορά τα στοιχειώδη ανθρωπιστικά θεμέλια των σύγχρονων κοινωνιών. Θεμέλια που το ναζιστικό παράδειγμα μας έδειξε πως είναι εντελώς ολέθριο να υπονομεύει κανείς στο όνομα μιας αμφίβολης "επιμόρφωσης" γενικά και αφηρημένα [...] ή της διασποράς άκρως ηθικιστικών νουθεσιών μέσω εκφοβισμού ("βλέποντας τα μαυρισμένα πνευμόνια, αποφεύγετε το κάπνισμα"), ή της αισθητικής απόλαυσης "τοπίων εσωτερικής ομορφιάς", κι ακόμα λιγότερο του ιδιωτικού κέρδους, πόσω μάλλον όταν, για να στηθεί όλο αυτό το σκηνικό, ενδέχεται να έχουν παραβιαστεί στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα έστω σε μια μακρινή χώρα. [...]

    »Θεωρούμε επομένως άκρως ανησυχητικό το γεγονός ότι σήμερα, μες από τούτη την έκθεση -και με τη βοήθεια ισχυρών δόσεων δήθεν αισθητικής δημιουργίας και επιστημονικού διδακτισμού σαν αναισθητικό για την ήπια καταστολή των όποιων αντιδράσεων-, επιχειρείται η συμφιλίωση της κοινωνίας με την ιδέα της αχαλίνωτης εκμετάλλευσης, ακόμη και των νεκρών σωμάτων σαν σκέτα "εκθέματα" και εμπορεύματα προς αγοραπωλησία! Κι αυτό ακόμα περισσότερο στο βαθμό που συνεπικουρείται από δημόσιους φορείς, όπως ο Δήμος Αθηναίων και ο Εθνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων [...].

    »Οτιδήποτε προσπαθεί να μας συμφιλιώσει με τη φρίκη, να μας κάνει αναίσθητους στον θάνατο και να ναρκώσει τα αντανακλαστικά μας απέναντι στην εμπορευματοποίηση κυριολεκτικά των πάντων, είναι εχθρικό προς την κοινωνική μας συγκρότηση και επικίνδυνο. Ιδιαίτερα όταν αυτό ζητάει τη συνενοχή της επιστήμης, της παιδαγωγικής, της τέχνης και του ανθρωπισμού.

    »Για όλους αυτούς του λόγους απαιτούμε την ακύρωση αυτού του αίσχους και ζητάμε να ενώσετε τη φωνή σας με τις δικές μας!

    »Περισσότερη πληροφόρηση, http://aboutbodies.blogspot.com.»

    Συμπληρώνω: από την άποψη του μεταμοντέρνου τεχνολογικού ψηφιακού πολιτισμού, το καλό με τον νεκρό είναι ότι δεν αρρωσταίνει, δεν επιβαρύνει τις ασφαλιστικές εταιρείες, δεν επαναστατεί, δεν παραβιάζει το ωράριο, δεν διαμαρτύρεται για τη μόλυνση του πλανήτη και δεν εμπλέκεται κατ' ουδέναν τρόπο σε αφόρητους αναχρονισμούς όπως η σκέψη και η αγάπη. Ο νεκρός είναι ο Αντρας της Χρονιάς.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
2η Μπιενάλε της Αθήνας
Ι am in heaven
Βιβλίο
«Η αρχιτεκτονική θέλει καρδιά»
Σατανικοί γρίφοι
Εκθεση γλυπτικής
Ενας μουσικός εικαστικός
Ευρωπαϊκή Γιορτή της Μουσικής
Η μουσική γιορτάζει
Θέατρο
Ενα «κανόνι» με πολλά θύματα
Κινηματογράφος
Με διπλή ταυτότητα
Λορίνα Μακένιτ
Η κυρία σφυρίζει κέλτικα
Μουσική
Εναλλακτικά, στο Gagarin
Ο συνθέτης των αντιθέσεων
Νέο Μουσείο της Ακρόπολης
Η Ιστορία σε καινούριο σπίτι
Σταρ που αντέχουν στο χρόνο
Ενα μουσείο, πολλά οφέλη
Τι άλλο απομένει να γίνει
Στης Ακρόπολης τα μέρη
Συνέντευξη Αλέξ Ολέ
Ομήρων Οδύσσεια
Συνέντευξη Βασ. Παπαβασιλείου
«Ξορκίστε τον εισαγγελέα μέσα σας»
Συνέντευξη Σοφί Ντελιλά
Soul woman
Συνέντευξη με την «Ορχήστρα της πλατείας Βιτόριο»
Οταν οι μετανάστες τραγουδούν Μότσαρτ
Φεστιβάλ Synch
Τρεις μέρες με νέες τάσεις