Έντυπη Έκδοση

Σημερινή ματιά σε «άγνωστα» κλασικά κείμενα

Ούτε ο Κοσμάς Πολίτης (1888 - 1974) ούτε η Γαλάτεια Καζαντζάκη (1886 - 1962) είναι άγνωστοι συγγραφείς. Είναι, όμως, μεγάλοι συγγραφείς, γι' αυτό η κάθε νέα έκδοσή τους και μάλιστα με φιλολογική επιμέλεια, στο πνεύμα των νέων καιρών, ανανεώνει το αναγνωστικό ενδιαφέρον γι' αυτούς.

«Στόχος είναι να επανακτήσουμε το ξάφνιασμα από ένα έργο παράξενο και ακατάτακτο», προτείνει η Αγγέλα Καστρινάκη για το «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη «Στόχος είναι να επανακτήσουμε το ξάφνιασμα από ένα έργο παράξενο και ακατάτακτο», προτείνει η Αγγέλα Καστρινάκη για το «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη Του πρώτου τα έργα, μετά τον θάνατό του, δεν εξαφανίστηκαν ποτέ από τα βιβλιοπωλεία. Της δεύτερης είχαν γίνει, όμως, άφαντα από την αγορά. Τα βιβλία της ήταν γνωστά στους νεότερους κυρίως από αναφορές στις ιστορίες της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Μόνον τα τελευταία χρόνια άρχισε να ανακαλύπτεται εκ νέου μία περίπτωση των νεοελληνικών γραμμάτων, η οποία μίλησε πρωίμως για τους αποκλεισμούς που δημιουργεί η ελληνική κοινωνία, και μάλιστα από την οπτική της γυναικείας ψυχοσύνθεσης.

Η νέα σειρά «Πεζογραφικές Επισημάνσεις» («Ελληνικά Γράμματα»), στην οποία εντάσσονται το μυθιστόρημα «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη και η νουβέλα «Αρρωστη Πολιτεία» της Γαλάτειας Καζαντζάκη, προτείνει, όπως εξηγεί η διευθύντρια του νέου εγχειρήματος, η αναπληρώτρια καθηγήτρια της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης και συγγραφέας Αγγέλα Καστρινάκη, «μία καινούργια ανάγνωση σημαντικών έργων της νεοελληνικής λογοτεχνίας ή φέρνει στην επιφάνεια κείμενα που ώς σήμερα δεν έχουν προσεχθεί».

Μία άλλη ιδιαιτερότητα αυτής της εκδοτικής προσπάθειας είναι το ότι κάθε έργο συνοδεύεται από ένα εκτενές επίμετρο-μελέτη, «που το αναλύει, εντάσσοντάς το στην εποχή του, φέρνοντας στο φως τα απόκρυφα νοήματά του και εξετάζοντας τη δύναμή του στο χρόνο. Προτιμήσαμε να μην γράψουμε πρόλογο, ώστε πρώτα να διαβάσει ο αναγνώστης απρόσκοπτα το κείμενο του συγγραφέα. Θέλαμε η εργασία αυτή να είναι ευανάγνωστη και καθόλου βαριά. Ετσι, π.χ., αντί να χρησιμοποιήσουμε τη λέξη διακείμενο, προτιμήσαμε να γράψουμε "η σχέση με άλλα κείμενα"», εξηγεί η Αγγέλα Καστρινάκη.

Το μυθιστόρημα «Λεμονοδάσος», με πρωταγωνιστές το ερωτικό δίδυμο του Παύλου και της Βίργκως, πρωτοκυκλοφόρησε το 1930 και προκάλεσε αίσθηση στην αθηναϊκή κοινωνία της εποχής. Αυτή η πρώτη έκδοση, και όχι η αναθεωρημένη του 1944, κυκλοφορεί από τα «Ελληνικά Γράμματα». Στόχος, λέει η Αγγέλα Καστρινάκη, η οποία είναι και επιμελήτρια του συγκεκριμένου τόμου, «να επανακτήσουμε την πρώτη εντύπωση, το ξάφνιασμα από ένα έργο παράξενο και ακατάτακτο, με τη γλωσσική του ιδιορρυθμία και την κάπως κοφτή και ελλειπτική του έκφραση. Η ελαφριά καθαρεύουσά του δεν μας ξαφνιάζει».

Ο Κοσμάς Πολίτης στη δεύτερη έκδοση του «Λεμονοδάσους» «προτίμησε να ακολουθήσει την έξαρση του δημοτικισμού, που φθάνει σε ψυχαρικές επιλογές, "διορθώνοντας", π.χ., το άπαν με το άπαντο», σχολιάζει η Αγγέλα Καστρινάκη την απόπειρα του συγγραφέα να ξαναγράψει και να διορθώσει κυρίως γλωσσικά το αρχικό κείμενο του μυθιστορήματος.

Η «Αρρωστη Πολιτεία» της Γαλάτειας Καζαντζάκη είναι μία νουβέλα -η συγγραφέας τη χαρακτηρίζει ρομάντσο- για τη Σπιναλόγκα, το νησί των λεπρών. Πρωτοδημοσιεύθηκε το 1914 με το ψευδώνυμο Πετρούλα Ψηλορείτη. Το έργο αυτό το επιμελήθηκε η Κέλη Δασκαλά, η οποία διδάσκει στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Και πάλι ο λόγος στην Αγγέλα Καστρινάκη, για να αποτιμήσει το ερευνητικό αποτέλεσμα της συναδέλφου της: «Αναλύει το ρομάντσο, εστιάζοντας στον διάλογο που αναπτύχθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα γύρω από τη μυστηριώδη ασθένεια, όταν στα γράμματα κυριαρχούσαν ο συμβολισμός και η νιτσεϊκή φιλοσοφία -ιδεολογικές αναζητήσεις που είχαν επηρεάσει την πρώτη σύζυγο του Νίκου Καζαντζάκη, πριν τις αποποιηθεί στα τέλη του 1930».

Το αίτημα της ερευνήτριας, πάντα κατά την Αγγέλα Καστρινάκη, δεν αρκέστηκε αποκλειστικά και μόνον στη μελέτη του ίδιου του έργου: «Επικεντρώθηκε στο ζήτημα της λέπρας και του κοινωνικού αποκλεισμού, που απορρέει από αυτήν σε βάθος χρόνου, αλλά και σε έκταση καλλιτεχνικών ειδών, αφού αποδεικνύει την ιδιόρρυθμη γοητεία που ασκεί η συγκεκριμένη ασθένεια στις μέρες μας όχι μόνο στη λογοτεχνία, αλλά και στον κινηματογράφο και στη μουσική».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Μουσική
Τσιγγανιά και βανάκι, κόντρα στο ΔΝΤ
Εικαστικά
Περιμένω γράμμα σου
Επιχορηγήσεις ΥΠΠΟΤ
Χρήματα για θέατρο, χορό με προϋποθέσεις
Θέατρο
Αλλο «SMS» κι άλλο τα sms
Εθνική Λυρική Σκηνή
Οι λυρικοί καλλιτέχνες έγιναν πλασιέ
Μουσείο Περιβάλλοντος
Μύθοι και μοντέρνα αρχιτεκτονική στηρίζουν την οικολογία
Λογοτεχνία
Σημερινή ματιά σε «άγνωστα» κλασικά κείμενα
Τηλεόραση
Τελευταίος «Μεγάλος αδελφός»
Εφυγε άλλο ένα «Χρυσό κορίτσι»
Η Siemens, η Ελλάδα κι ένας κατάσκοπος
Τουρκική σαπουνόπερα στον ΑΝΤ1