Έντυπη Έκδοση

Το μυστήριο της ανθρώπινης μοίρας

Τζον Μίλτον

Ο απολεσθείς Παράδεισος

(«Paradise Lost», 1667), έπος

μτφρ.-σημειώσεις: Αθανάσιος Δ. Οικονόμου

εικονογράφηση: Γκουστάβ Ντορέ

εκδόσεις Οδός Πανός, σ. 526, ευρώ 30

Ο ποιητής Τζον Μίλτον (1608-1674) είναι ο δεύτερος μεγάλος δημιουργός της αγγλικής λογοτεχνίας, μετά τον Σαίξπηρ. Διαμορφώνει εαυτόν την ταραγμένη περίοδο του 17ου αιώνα, κατά την οποία η Αγγλία δυναστεύεται από έναν αυταρχικό μονάρχη, τον Κάρολο Α'. Η εμφάνιση του Κρόμγουελ στο προσκήνιο της Ιστορίας μοιάζει να ευαγγελίζεται ένα φωτεινότερο μέλλον. Ο Μίλτον, βαθύτατα ανθρωπιστής, υπέρμαχος ακόμη και της βασιλοκτονίας, αν ο μονάρχης, στον οποίον ο λαός έχει εναποθέσει της ελπίδες του, δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του, θα τον υπηρετήσει -και υποστηρίξει- με φλογερούς λόγους. Ο θάνατός του, όμως, και η επάνοδος στον θρόνο του Καρόλου Α', αιματηρό σύμβολο της Παλινόρθωσης, σηματοδοτεί το τέλος των ελπίδων. Ο Μίλτον φυλακίζεται, αλλά όταν εξέρχεται, κι έχοντας χάσει σταδιακά το φως του, σχεδόν γέρος πλέον, αποσύρεται στη μοναξιά του και αποφασίζει να γράψει. Το μεγαλόπνοο έργο που έχει οραματιστεί θα είναι η κατάθεση της φιλοσοφίας του πάνω στο μυστήριο της ανθρώπινης μοίρας, η διαμόρφωση της οποίας μπορεί να επιτευχθεί μόνον υπό τη σκέπη του Θεού. Βοηθοί του στην οικοδόμηση του αριστουργήματός του ο Ομηρος, ο Βιργίλιος, ο Λουκρήτιος, ο Πλάτων, ο Βάκων και πάνω απ' όλους, η Βίβλος.

«Ο χαμένος Παράδεισος», που κυκλοφορεί για πρώτη φορά το 1667, αντλεί την ιστορία του απ' αυτήν ακριβώς την προαναφερθείσα Αγία Γραφή. Αναφέρεται στην εξέγερση του Σατανά εναντίον του Θεού, την πτώση του απ' το βασίλειό του και την έξοδό του απ' αυτό· τη μεταμόρφωσή του σε Αρχοντα της Κόλασης και την εγκατάστασή του στο κάστρο της, το επονομαζόμενο Πανδαιμόνιο. Ο συμβολισμός του αρχέγονου αυτού γοητευτικού μύθου είναι, βέβαια, εμφανής. Ο άνθρωπος, ως αυτόνομο πλάσμα, επαναστατεί εναντίον του Δημιουργού του, βυθίζεται στην προσωπική του κόλαση, και ως εκ τούτου εξέρχεται από το βασίλειο της γονικής εστίας. Θα τιμωρηθεί για την πράξη του αυτή -που εδώ ενέχει τη σημασία της αρχαιοελληνικής Υβρεως- όχι από τον Πανάγαθο Δημιουργό του, αλλά απ' τον ίδιο τον εαυτό του. Εξυπακούεται ότι, ως τραγικό πρόσωπο, ο Πεπτωκώς Αγγελος, μια επιβλητική, μελαγχολική μορφή, είναι ο κεντρικός ήρωας σ' αυτό το μεγαλειώδες, «ηρωικό και πένθιμο» άσμα. Περί αυτόν κινούνται ο Αδάμ, η Εύα, οι Αρχάγγελοι Γαβριήλ και Μιχαήλ, ο Βελζεβούλ και τα τάγματα των Αγγέλων και των Δαιμόνων· οι μεταξύ τους συγκρούσεις μοιάζει να απειλούν τα θεμέλια Ουρανού και Γης. Μιας Γης που ο άνθρωπος από παράδεισο μετέτρεψε σε κόλαση. «Ο χαμένος Παράδεισος» του ποιητή εξιστορεί με υψηλούς, λυρικούς τόνους αυτήν ακριβώς την Τραγωδία. Ο Γκουστάβ Ντορέ την εικονογραφεί με θαυμάσιες γκραβούρες, ενώ ο Α.Δ. Οικονόμου τη μεταφέρει εις τα καθ' ημάς με ευλύγιστους, μουσικούς δεκαπεντασύλλαβους στίχους.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Η ελληνική γλώσσα: Μια πατρίδα
Ανθρωποι εν μεταλλάξει
Από τον παλιό στον νέο κόσμο
Ορμητικές εικόνες αισθήσεων και αισθημάτων
Από τα μοιραία νιάτα στην ασφυξία της ωριμότητας
Παριζιάνοι, επαρχιώτες και ένας θρύλος
Τιμή σ' έναν θρύλο της κριτικής
Ο ταξιδιώτης ως άλλος στον εαυτό του
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Μουσική
Εν τη ρίμα του λόγου / Καρυωτάκης - 13 τραγούδια
Από τις 4:00 στις 6:00
Η απόρριψη στο τραγούδι
Τα κατάφερε και μετά τους Band
Διήγημα
Τα άδυτα των αδύτων*
Διήγημα του Ουμπέρτο Σάμπα*
Oi κεφτέδες ντομάτας
Κείμενο του Δ. Καπετανάκη για τον Γ. Τσαρούχη
Επιστροφή στις πηγές
Κριτική βιβλίου
Η ελληνική γλώσσα: Μια πατρίδα
Ανθρωποι εν μεταλλάξει
Το μυστήριο της ανθρώπινης μοίρας
Από τον παλιό στον νέο κόσμο
Ορμητικές εικόνες αισθήσεων και αισθημάτων
Από τα μοιραία νιάτα στην ασφυξία της ωριμότητας
Παριζιάνοι, επαρχιώτες και ένας θρύλος
Τιμή σ' έναν θρύλο της κριτικής
Ο ταξιδιώτης ως άλλος στον εαυτό του
Μεταδίδει από το Βερολίνο η Αννα Πετροπούλου
Το Βερολίνο σαν λιμάνι της τέχνης
Οψεις της ανάγνωσης
Το εξώφυλλο αποτελεί μια πρώτη ερμηνεία του κειμένου
Άλλες ειδήσεις
Συναρμογές του ελαχίστου