Έντυπη Έκδοση

Παριζιάνοι, επαρχιώτες και ένας θρύλος

Andrew Hussey

Παρίσι. Η μυστική ιστορία

μτφρ.: Αλίκη Πιστεύου, εκδόσεις Πάπυρος, σ. 580, ευρώ 25

Ιρέν Νεμιρόβσκυ

Εξαψη

μτφρ.: Γεωργία Ζακοπούλου, εκδόσεις Πατάκη, σ. 208, ευρώ 14,50

Τι απομένει από τον μύθο της «πόλης του φωτός» όταν αποκαλύψεις τις σκιές και το σκοτάδι της το τρομακτικό; Τι κρύβεται στα υπόγεια του «μετροπολιταίν», κάτω από τις φωτισμένες βιτρίνες της Λεωφόρου των Ηλυσίων Πεδίων, λίγο πιο πέρα από τη «Γέφυρα Ψυχή» (Pont Alma), όπου βρήκε τραγικό τέλος η πριγκίπισσα Νταϊάνα, πεταλούδα που έκαψε τα φτερά της στ' αστραφτερά μπαλόνια της μυθικής πόλης που είναι συνυφασμένη με τον έρωτα και την ελευθερία των αισθήσεων;

Σε αυτό το ερώτημα επιχειρεί να απαντήσει ο Αντριου Χάσεϊ (Andrew Hussey), που γεννήθηκε το 1963 στο Λίβερπουλ. Πρωτοπήγε στο Παρίσι στα τέλη της δεκαετίας του 1970, «για ένα προσκύνημα στον τάφο του Τζιμ Μόρισον», όπως δηλώνει ο ίδιος στο βιογραφικό του. «Νεαρός διψασμένος για αναρχία και περιπέτεια, πήρε την πρώτη γεύση από τη γαλλική πρωτεύουσα παίζοντας μουσική στο μετρό. Οταν επέστρεψε στο Λίβερπουλ βάλθηκε να καπνίζει κρυφά Gauloises και υποσχέθηκε μια μέρα να εγκατασταθεί στην πόλη που τον ξελόγιασε. Πράγματι, σήμερα ζει στο 14ό διαμέρισμα του Παρισιού.

Ο έρωτάς του για το Παρίσι είναι εμφανής, ακόμα κι όταν σηκώνει τα εφτά πέπλα της Σαλώμης και αποκαλύπτει το σαρακοφαγωμένο από τη σύφιλη, το AIDS (SIDA το λένε οι Γάλλοι) και τις καταχρήσεις πρόσωπο τής γηραιάς πόλης-πόρνης. Μου θυμίζει έναν σύζυγο αθεράπευτα ερωτευμένο με την ηλικιωμένη σύζυγό του, που σκηνοθετεί ομηρικούς καβγάδες μαζί της, δεν μπορεί να ζήσει όμως χώρια της. Παρ' όλ' αυτά, όσα κι αν «σούρνει» στην υπέροχη πόλη των Παρισίων, όσα κι αν λέει για τους παρίες, και τους σύγχρονους «αθλίους» των βορείων περιχώρων του, διακρίνεις αυτή τη λαχτάρα του ερωτευμένου να ανοίξει ακόμα ένα πρωί το παράθυρό του για να ρίξει μια ματιά στην ονειρεμένη του πόλη, θυμίζοντάς μας το αισθησιακό «Απολείπειν ο θεός Αντώνιον» του μεγάλου ερωτικού Αλεξανδρινού Καβάφη. Οπως και η Λισαβόνα του Πεσσόα, το Παρίσι είναι ένα ιδεατό «λιμάνι», στη μέση της στεριάς, πολύ μακριά από τη θάλασσα. Το νησάκι στη μέση του Σηκουάνα, θυμίζει καράβι που αποπλέει, όταν τον δεις από κάποιο ψηλό παράθυρο της Αριστερής Οχθης. Ο Σηκουάνας, αυτό το αρχαίο κέντρο ποτάμιου εμπορίου, πάνω στο οποίο δεσπόζει η Παναγία των Παρισίων, σου δίνει μια ψευδαίσθηση ελευθερίας, ότι -κάτω από τη φαινομενική τάξη και τη σχολαστική ευνομία- κατά βάθος όλα είναι επιτρεπτά, κι ότι αυτή η πόλη γεννήθηκε από την επιθυμία των κτητόρων της να ξεφαντώσουν πέρα από ενοχές και συμπλέγματα. Την πιο κρυφή «ερωτογόνο» ζώνη της πρωτεύουσας της Γαλλίας «αγγίζει» με ανόσιο και εικονοκλαστικό τρόπο ο συγγραφέας αυτού του δοκιμίου, που ξεκινάει με τους αρχαίους Κέλτες, τους Ρωμαίους, τους Γαλάτες, οι οποίοι φοβούνταν ότι κάποια στιγμή θα πέσει ο ουρανός στο κεφάλι τους να τους πλακώσει, όχι όμως εξαιτίας του βάρους των αμαρτιών τους, αλλά για άλλους, μεταφυσικούς λόγους.

Παραθέτει, βεβαίως, και τα σκωπτικά τραγουδάκια, τα σχόλια και τον πρόδηλο φθόνο των επαρχιωτών για τους Παριζιάνους. Κι αυτό είναι ένα μεγάλο θέμα, προγενέστερο της παγκοσμιοποιημένης πολυ-πολιτισμικής, πολυ-θρησκευτικής μητρόπολης.

Ενδιαφέρον είναι να διαβάσει κανείς «καπάκι» -ή παράλληλα- το μυθιστόρημα της Ιρέν Νεμιρόβσκυ Εξαψη, που εκτυλίσσεται τη δεκαετία του 1930 σ' ένα χωριουδάκι της κεντρικής Γαλλίας. Η εβραϊκής καταγωγής ουκρανή συγγραφέας, που βρήκε άδοξο και πρόωρο τέλος στο Αουσβιτς, άφησε πίσω της, σε μια δερμάτινη βαλίτσα, μερικά ανέκδοτα αριστουργήματα, που η κόρη της Denise Epstein κατάφερε να γλιτώσει από τις φωτιές του πολέμου, επιλέγοντας να κρατήσει με το χέρι τη μικρή αδελφή της και με το άλλο, το «βαλιτσάκι με τα σημειωματάρια της μαμάς», θυσιάζοντας όμως την αγαπημένη της κούκλα, αφού «είχε μόνο δύο χέρια». Σε αυτό το ηθογραφικό κείμενο εκτίθενται με ιατροδικαστική σχολαστικότητα τα δολοφονικά ήθη και έθιμα των υποκριτών κατοίκων της γαλλικής επαρχίας, εκεί όπου ο έρωτας και οι «παράνομες» εξωσυζυγικές σχέσεις είναι συνυφασμένες -ήδη από τον Μεσαίωνα- με τον ατιμωτικό θάνατο, τη διαπόμπευση και την εξορία. Κορίτσια παντρεμένα με υπέργηρους, ανίκανους, αλλά πάμπλουτους συζύγους, ψάχνουν μια σταγόνα χαράς σε νεαρούς εραστές, όμως η κοινωνία βλέπει, ακούει, παρατηρεί, κρίνει, καταδικάζει και τιμωρεί με παραδειγματικό τρόπο, εξαναγκάζοντας τους εναπομείναντες ζωντανούς εραστές να πουλήσουν κοψοχρονιά τη γη τους και να εκπατριστούν. Αυτή η ερωτική εξορία και αυτοεξορία φαντάζομαι ότι θα είχε ιδανικό πρώτο της σταθμό το «ελευθέριο» Παρίσι. Στην ανωνυμία του πλήθους, στη σκοτεινιά των φωτισμένων λεωφόρων, στις αλέες με την παχιά βλάστηση, έβρισκαν, και βρίσκουν ακόμα, οι φυγάδες εραστές και οι ταλαιπωρημένες ψυχές το καταφύγιό τους, μέχρι να τους αγγίξουν τα αρπακτικά νύχια των κυνηγών τους, όπως στην περίπτωση της καημένης «πριγκίπισσας του λαού», που είχε το όνομα της Αρτεμης, της αρχαίας θεάς που προστάτευε εξίσου τους κυνηγούς και τα θηράματά τους. Η Νταϊάνα έγινε, από κυνηγημένη, θήραμα και θύμα της άπληστης για κουτσομπολιά κοινής γνώμης. Κι όλα αυτά στην πιο όμορφη, στην πιο ερωτική, στην πλέον καλοφωτισμένη πόλη του κόσμου, το Παρίσι, που ξέρει όμως καλά να κρύβει τις σκιές και να καμουφλάρει τα ερέβη του, ασκώντας μια θανάσιμη γοητεία στις ψυχές-πεταλούδες, που παρασύρονται από τα χρωματιστά λαμπιόνια του στην αυτοπυρπόληση και στην αυτοκαταστροφή.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Η ελληνική γλώσσα: Μια πατρίδα
Ανθρωποι εν μεταλλάξει
Το μυστήριο της ανθρώπινης μοίρας
Από τον παλιό στον νέο κόσμο
Ορμητικές εικόνες αισθήσεων και αισθημάτων
Από τα μοιραία νιάτα στην ασφυξία της ωριμότητας
Τιμή σ' έναν θρύλο της κριτικής
Ο ταξιδιώτης ως άλλος στον εαυτό του
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Μουσική
Εν τη ρίμα του λόγου / Καρυωτάκης - 13 τραγούδια
Από τις 4:00 στις 6:00
Η απόρριψη στο τραγούδι
Τα κατάφερε και μετά τους Band
Διήγημα
Τα άδυτα των αδύτων*
Διήγημα του Ουμπέρτο Σάμπα*
Oi κεφτέδες ντομάτας
Κείμενο του Δ. Καπετανάκη για τον Γ. Τσαρούχη
Επιστροφή στις πηγές
Κριτική βιβλίου
Η ελληνική γλώσσα: Μια πατρίδα
Ανθρωποι εν μεταλλάξει
Το μυστήριο της ανθρώπινης μοίρας
Από τον παλιό στον νέο κόσμο
Ορμητικές εικόνες αισθήσεων και αισθημάτων
Από τα μοιραία νιάτα στην ασφυξία της ωριμότητας
Παριζιάνοι, επαρχιώτες και ένας θρύλος
Τιμή σ' έναν θρύλο της κριτικής
Ο ταξιδιώτης ως άλλος στον εαυτό του
Μεταδίδει από το Βερολίνο η Αννα Πετροπούλου
Το Βερολίνο σαν λιμάνι της τέχνης
Οψεις της ανάγνωσης
Το εξώφυλλο αποτελεί μια πρώτη ερμηνεία του κειμένου
Άλλες ειδήσεις
Συναρμογές του ελαχίστου