Έντυπη Έκδοση

Η ναζιστική χορογραφία

Τα περίφημα δοκίμια της Σούζαν Ζόντακ για τη Λένι Ρίφενσταλ και τον ναζιστικό κινηματογράφο κυκλοφορούν στα ελληνικά: «Η γοητεία του φασισμού»

Γιατί οι ναζί, που έπνιξαν την Ευρώπη στο αίμα, φτάνοντας μέχρι το Ολοκαύτωμα, κατάφεραν να σαγηνέψουν τις μάζες; Γιατί οι Γερμανοί κατέληξαν να παραληρούν μπροστά στον Χίτλερ, μαγεμένοι από το υπέρλαμπρο πολιτικό σκηνικό (τα συνέδρια του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος) ή το ρωμαλέο πολιτικό θέαμα (οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 1936 στο Βερολίνο), που τους προσέφερε αφειδώς το καθεστώς; Και για ποιον λόγο άρχισαν οι άνθρωποι πολλά χρόνια μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου να έλκονται από τις στολές των SS, που έγιναν αίφνης ένα εξαιρετικά επιτυχημένο εμπορικό σήμα;

Το ζήτημα έχει τεθεί κατ' επανάληψη και η ανάδειξή του στο προσκήνιο οφείλει πολλά στη Σούζαν Ζόντακ (1933-2004), που ήδη από τη δεκαετία του 1970 έλεγε τα πράγματα με το όνομά τους: οι ναζί παγίδεψαν τους συγχρόνους τους αλλά και τους επιγόνους τους γιατί εξύμνησαν τη λατρεία της ομορφιάς και το ιδεώδες της ζωής ως τέχνης, απελευθερώνοντας τη σεξουαλικότητα του σαδομαζοχισμού και μεταμορφώνοντας την εξουσία σε θεατρική παράσταση.

Προκειμένου να εξηγήσει τη γοητεία του φασισμού η Ζόντακ θα επικαλεστεί δύο μεγάλα κινηματογραφικά παραδείγματα: τη Λένι Ρίφενσταλ, που έφτιαξε με τις εικόνες της τη δεκαετία του 1930 μια «τέλεια χορογραφία» για τους ναζί (ένα μείγμα ρομαντισμού και κοινοτιστικής ιδεολογίας), και τον Γιούργκεν Ζίμπερμπεργκ, που ταίριαξε με την ταινία του για τον Χίτλερ στη δεκαετία του 1970 την υψηλή αισθητική και το κιτς (από το μπαρόκ και το κουκλοθέατρο μέχρι τον Βάγκνερ και τον Μπρεχτ), περιπαίζοντας έως θανάτου το στόχο του.

Τα δοκίμια της Ζόντακ για τη Ρίφενσταλ και τον Ζίμπερμπεργκ (γραμμένα το 1975 και το 1980 αντίστοιχα και ενταγμένα στον τόμο δοκιμίων της «The Sign of Saturn») κυκλοφορούν τώρα στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Υψιλον», σε πολύ καλή μετάφραση του Γεράσιμου Λυκιαρδόπουλου, δείχνοντας πόσο προσεκτικοί οφείλουμε να είμαστε απέναντι στο ζήτημα της ομορφιάς.

Χοάνη μέσα στην οποία η ζωή μπορεί να γίνει χίλια κομμάτια, η ομορφιά θα κρύψει στις ταινίες της Ρίφενσταλ το ρατσιστικό της δέρμα (η «τέλεια χορογραφία» θα αποκλείσει αδίστακτα όσους δεν είναι σε θέση να την εκτελέσουν), προκαλώντας απανωτά κύματα λατρείας, που θα φτάσουν μέχρι τις ημέρες μας για να συνδεθούν με τα πιο διαφορετικά ιδεολογήματα: από τη δεσποτική πειθαρχία που επιβάλλουν στους οπαδούς τους οι διάφοροι γκουρού μέχρι τα λυτρωτικά οράματα του πρωτογονισμού και του αποκρυφισμού. Ο Ζίμπερμπεργκ, αντίθετα, θα σοκάρει τον θεατή με το εξωφρενικό μωσαϊκό του, απογυμνώνοντας τον τυραννικό χαρακτήρα της ομορφιάς από κάθε του πρόσχημα. Η συζήτηση δεν έχει ασφαλώς τελειώσει. Ισως μόλις τώρα ξαναρχίζει.

Αρνητική δύναμη

Ενας ζοφερός και περίκλειστος κόσμος, παγιδευμένος στις άπειρες εμμονές του, εικονογραφείται στην πρώτη πεζογραφική δοκιμή της Βάσως Νικολοπούλου, που κυκλοφορεί υπό τον τίτλο «Βασιλική» από τις εκδόσεις «Πόλις».

Η συγγραφέας χαρακτηρίζει το κείμενό της «νουβέλα» και όντως η «Βασιλική» είναι μια νουβέλα γυρισμένη στο πρώτο πρόσωπο. Μια γυναίκα εξιστορεί εδώ με δραματικό τρόπο τον βίο της, που είναι όλος κι όλος ένα πράγμα: ο σκληρός και μοιραίος, ο μίζερος και ψωραλέος, ο υπέροχος κι ωραίος εραστής της. Αυτός που συντάραξε το σώμα της και σκλάβωσε την ψυχή της, αυτός που την έκανε να αδιαφορήσει για παιδιά, αδελφό και μάνα, αυτός που θα την παρακινήσει στη χειρότερη (αλλά και την πιο δίκαιη) πράξη της ζωής της.

Ο μονόλογος της Βασιλικής είναι απ' αρχής έως τέλους στανικός και υστερικός: μια γυναίκα που μέμφεται ωραιοπαθώς τον εαυτό της, μια γυναίκα που πιάνεται από τις ποιητικότροπες εκφράσεις της όπως πιάνεται ο πνιγμένος από τα μαλλιά του, μια γυναίκα που έχει πάντα έναν κακό λόγο για τους άλλους, αλλά ούτε έναν μικρό μπάτσο για τον εαυτό της. Δεν είμαι πεπεισμένος ότι η Βασιλική έχει σχεδιαστεί ακριβώς ως αρνητικός χαρακτήρας, αλλά, όπως κι αν έχει σχεδιαστεί, αυτή είναι όλη η δύναμη και η πειθώ της -και δεν είναι λίγη.

Νέες εκδόσεις

«Real World»

ΝΑΤΣΟΥΟ ΚΙΡΙΝΟ

Μετάφραση: Γωγώ Αρβανίτη. Εκδόσεις «Μεταίχμιο».

Τέσσερα κορίτσια εν μέσω θέρους στο Τόκιο, ένας πιτσιρικάς ύποπτος για το φόνο της μητέρας του, ένα κινητό κι ένα ποδήλατο. Τι μπορεί να μας δώσουν όλα αυτά; Μα, μια συναρπαστική ιστορία μυστηρίου με κέντρο της την αθωότητα, αλλά και τις σκοτεινές πτυχές της παιδικής ηλικίας.

«Ο Γερμανός μουτζαχεντίν ή το ημερολόγιο των αδελφών Σίλλερ»

BOUALEM SANSAL

Μυθιστόρημα. Μετάφραση, επίμετρο: Ευγενία Γραμματικοπούλου. Εκδόσεις «Πόλις».

Δύο αδέλφια από γερμανό πατέρα και αλγερινή μητέρα που μεγαλώνουν στα προάστια του Παρισιού, ανακαλύπτουν πως ο πατέρας τους, ο οποίος πολέμησε εναντίον της γαλλικής αποικιοκρατίας στην Αλγερία, ήταν αξιωματικός των SS στο Ολοκαύτωμα.

«Κι άσε τον κόσμο τον μεγάλο να γυρίζει»

ΚΟΛΟΥΜ ΜΑΚΚΑΝ

Μυθιστόρημα.Μετάφραση από τα αγγλικά: Αύγουστος Κορτώ. Εκδόσεις Καστανιώτη.

Το καλοκαίρι του 1974 ο γάλλος σχοινοβάτης Φιλίπ Πετί διασχίζει πάνω σ' ένα σύρμα το κενό ανάμεσα στους Δίδυμους Πύργους. Ο Κόλουμ ΜακΚαν βάζει στο προσκήνιο της δράσης ένα απίστευτο κατόρθωμα, για να ρίξει πλαγίως φως σε μια καθημερινότητα γεμάτη συγκρούσεις.

«Η ομιλία του Χίτλερ για την εκστρατεία στην Ελλάδα»

Μετάφραση, ερμηνευτικές σημειώσεις: Ιωάννης Κωτούλας. Εκδόσεις «Περίπλους».

Ο Χίτλερ μιλάει τον Μάιο του 1941 στο Ράιχσταγκ για τη γερμανική εισβολή στην Ελλάδα. Πολύ ενδιαφέρον το εισαγωγικό σημείωμα του Ιωάννου Κωτούλα, που εξετάζει το τρίγωνο των σχέσεων Γερμανίας, Ιταλίας και Ελλάδας.

«Τα όρια του εξευρωπαϊσμού. Δημόσια πολιτική και μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα»

KEVIN FEATHERSTONE, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Εκδόσεις «Οκτώ».

Οι δυσκολίες προσαρμογής της Ελλάδας στα ευρωπαϊκά πρότυπα και οι ρυθμοί χελώνας των μεταρρυθμίσεων. Ενα πρόβλημα το οποίο εκδηλώνεται εδώ και δεκαετίες στη χώρα μας, χωρίς να διαφαίνεται μέχρι στιγμής η παραμικρή προοπτική επίλυσής του.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Τυπογραφείο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη: Λαυρέντης Μαχαιρίτσας
«Να μη σιωπάμε στα σημαντικά»
Θέατρο
Μια τραγική ιστορία στη σκηνή
Ο ρατσισμός στο σπίτι τους
Κάθε βράδυ χωρίζουν
Κινηματογράφος
Unfair game
Διαδικτυακός κινηματογράφος
Μοτέρ, ποντίκι, πάμε
Βιβλίο
Η δημιουργία ενός δράκου
Ερρίκος για Μπούκερ
Κυνηγοί κεφαλαίου
Συνέντευξη: Γιώργος Διαλεγμένος
«Στριμωχτήκαμε σε μια ήπια κατοχή»
Συνέντευξη: Σαρλότ Ράμπλινγκ
Ανάμεσα σε δύο μεγάλους
Εκθεση
Χαράσσοντας την «Κραυγή»
Εικαστικά
Η χαράκτρια της διαμαρτυρίας
Ο κλασικός της αφαίρεσης
Φωτογραφία
Εκ Παρισίων
Λεύκωμα
Τα τελευταία πλάνα του Βολοντέ
Ψηφιακά βιβλία
e-book: Ερχεται, αλλά σημειωτόν
Στην αναμονή για το i-pad
Άλλες ειδήσεις
Στην κάλπη με νοσταλγία