Έντυπη Έκδοση

Διεθνή

Μια άλλη Ευρώπη

  • Βραβείο Ζαχάρωφ 2009: Τιμή στην Αλλη Ρωσία

    Στρασβούργο. Στο εντυπωσιακό αμφιθέατρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Πανηγυρική συνεδρίαση (16 Δεκεμβρίου) για την απονομή του «Βραβείου Ζαχάρωφ 2009».

    Ο Σεργκέι Κοβάλεφ Ο Σεργκέι Κοβάλεφ Ολοι όρθιοι χειροκροτούν με ένταση τους τρεις Ρώσους υπέρμαχους των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που ήρθαν από τη Μόσχα ειδικά για την απονομή -τον Ολέγκ Ορλόφ, τη Λουντμίλα Αλεξέγιεβα, τον Σεργκέι Κοβάλεφ. Ο τελευταίος θα κάνει μια συγκλονιστική ομιλία και θα παραλάβει από τον πρόεδρο του Κοινοβουλίου το Βραβείο.

    Το «Βραβείο Ζαχάρωφ, για την Ελευθερία της Σκέψης» (έτσι είναι ο πλήρης τίτλος του) δόθηκε φέτος σε μια σπουδαία ρωσική μη κυβερνητική οργάνωση: τη «Memorial».

    Η «Memorial» δημιουργήθηκε στα χρόνια της περεστρόικα, τέλος της δεκαετίας του '80, και έχει παραρτήματα σε διάφορες περιοχές της Ρωσίας. Ο στόχος της; Διπλός.

    Πρώτον, συμβάλλει ώστε να χυθεί άπλετο φως γύρω από τις διώξεις και τη βάρβαρη πολιτική καταστολή (στην τότε Σοβιετική Ενωση). Δεύτερον, ερευνά, αποκαλύπτει και καταγγέλλει τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (στη σημερινή Ρωσία). Ουσιαστικά, η «Memorial» είναι οργάνωση αφύπνισης της Μνήμης και δημοκρατικής αντίστασης.

    Από το 1988, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει θεσμίσει και απονέμει κάθε χρόνο το «Βραβείο Ζαχάρωφ» σε προσωπικότητες ή οργανώσεις για την εξαιρετική δράση τους -σε συνθήκες αντίξοες, επικίνδυνες, ακραίες- υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών. Πηγή έμπνευσης του Βραβείου ήταν ο επιφανής Σοβιετικός (Ρώσος) φυσικός και αντιφρονών Αντρέι Ζαχάρωφ (1921-1989) και ο πρώτος στον οποίο απενεμήθη ήταν ο Νέλσον Μαντέλα.

    Επιστροφή στο φετινό Βραβείο. Ο Σεργκέι Κοβάλεφ, που το παρέλαβε για λογαριασμό της «Memorial», είναι μια σπάνια και εξέχουσα μορφή. Ο εκπρόσωπος μιας άλλης Ρωσίας, μιας Ρωσίας δημοκρατικής.

    Σεργκέι Κοβάλεφ. Βιολόγος. Παλιός αντιφρονών· πάντα αντιφρονών. Ηλικίας 78 ετών σήμερα. Η ζωή του, από τα νεανικά του χρόνια, είναι συνεχής ρήξη. Ρήξη με τη βαριά και ασήκωτη σταλινική παράδοση της χώρας του. Ρήξη με την «εγκληματική, αιματοβαμμένη ιστορία μας», όπως λέει ο ίδιος. Φυσικά, το πλήρωσε και το πληρώνει -συλλήψεις και στρατόπεδα (επί Σοβιετικής Ενωσης)· κατηγορίες για εθνική προδοσία (στη Ρωσία του Πούτιν).

    Σεργκέι Κοβάλεφ. Είναι ο πρώτος και από την πρώτη στιγμή (1994), ο οποίος κατήγγειλε δημόσια την «ανάξια και καλυπτόμενη πίσω από ασύστολα ψεύδη» επέμβαση του Ρωσικού Στρατού στην τραγική Τσετσενία.

    Δεν γνώρισα τον Σεργκέι Κοβάλεφ τώρα. Πριν δέκα χρόνια, η στήλη ήταν αφιερωμένη σε αυτόν («Ε» 25.11.1999), με αφορμή ακριβώς τη θαρραλέα στάση του στο θέμα της Τσετσενίας. Η απονομή του Βραβείου Ζαχάρωφ στη «Memorial» (ο Κοβάλεφ είναι εκ των ιδρυτών της) μου έδωσε την ευκαιρία, μετά από πρόσκληση του Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Ελλάδα, να τον συναντήσω στο Στρασβούργο.

    Ο Σεργκέι Κοβάλεφ μιλά ελεύθερα, χωρίς να κρατά ισορροπίες. Τα πράγματα με το όνομά τους. Δίχως φόβο. Απαντά στις ερωτήσεις με καίριες παρατηρήσεις και θλιμμένη αισιοδοξία.

    «Ο αγώνας για τα ανθρώπινα δικαιώματα -πρώτα στη Σοβιετική Ενωση, μετά στη Ρωσία- δεν ήταν ποτέ εύκολος. Τα τελευταία χρόνια όμως έχει γίνει τραγικός. Δολοφονίες. Δολοφονίες. Ο αριθμός των νεκρών φίλων ολοένα μεγαλώνει. Πού είναι η συνεργάτις μας Νατάλια Εστεμίροβα (τη δολοφόνησαν στην Τσετσενία το καλοκαίρι). Πού είναι ο δικηγόρος Στανισλάβ Μαρκέλοφ, ο εθνολόγος Νικολάι Γκιρένκο, η θαρραλέα δημοσιογράφος Αννα Πολιτκόφσκαγια;».

    Πώς χαρακτηρίζει ο Σεργκέι Κοβάλεφ το πολιτικό σύστημα της Ρωσίας σήμερα;

    «Παρωδία δημοκρατίας. Δεν χωρά αμφιβολία, πρόκειται για απόλυτη παρωδία. Στη Ρωσία, όλοι οι θεσμοί της σύγχρονης δημοκρατίας -το πολυκομματικό σύστημα, οι βουλευτικές εκλογές, η διάκριση των εξουσιών, η ανεξάρτητη δικαιοσύνη κ.λπ.- είναι ιμιτασιόν. Αλλά ξέρετε, τέτοιοι ιμιτασιόν θεσμοί υπήρχαν και επί Στάλιν. Βέβαια, η εξουσία σήμερα δεν χρειάζεται τον μαζικό σταλινικό τρόμο· καταφεύγει στην τρομοκρατία, κατά περίπτωση, όταν το θεωρεί απαραίτητο».

    Τον ρωτώ ποια είναι η γνώμη του για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει η Ευρώπη (η Δύση γενικότερα) τον Βλαντιμίρ Πούτιν;

    «Τον χαϊδεύουν, ενώ ξέρουν πολύ καλά ποιος είναι. Εχουν, όμως, άλλες προτεραιότητες. Του έδωσαν πράσινο φως, όχι μόνο για την Τσετσενία, για πολλά. Δείτε, π.χ., τώρα αφήνουν τον Πούτιν να διαμελίσει τη Γεωργία. Υπάρχει η ρεάλ πολιτίκ και εφαρμόζεται παντού στον κόσμο, ωστόσο εμένα προσωπικά δεν κρύβω ότι αυτό με αηδιάζει. Ομως, εκτός από τη ρεάλ πολιτίκ, υπάρχει επίσης και κάτι άλλο: οι οικουμενικές αξίες».

    Αντί επιλόγου. Κρατώ τη φράση που είπε και επανέλαβε με έμφαση ο Σεργκέι Κοβάλεφ στο τέλος της συνάντησής μου μαζί του. Οκτώ λέξεις όλες κι όλες: «Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι υποχρέωση του πολιτισμένου κόσμου».

    ΥΓ.Βλέποντας την έκθεση «Ερως: από τη Θεογονία του Ησιόδου στην ύστερη αρχαιότητα» (Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης), αδύνατον να μην το σκεφτείς -τι στραπάτσο έπαθε στη συνέχεια το ανθρώπινο σώμα (μόνον;) με τον Χριστιανισμό και την ηθικολογία του.

    Ελληνική εξαίρεση

    ******Ενα «στιγμιότυπο».

    Από την πανηγυρική συνεδρίαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την απονομή του «Βραβείου Ζαχάρωφ 2009» στη μη κυβερνητική ρωσική οργάνωση «Memorial». Ενα «στιγμιότυπο» που έχει ιδιαίτερο ελληνικό ενδιαφέρον· τον λόγο θα τον διαπιστώσετε στο τέλος.

    ******Βρίσκομαι στα δημοσιογραφικά θεωρεία του Κοινοβουλίου, με πανοραμική θέα στην αίθουσα, και απ' όπου βλέπω πολλά έδρανα ευρωβουλευτών να είναι δυστυχώς κενά (οι απόντες είχαν κάτι πιο σημαντικό να κάνουν;). Στο βήμα, ο Σεργκέι Κοβάλεφ που έχει μόλις παραλάβει εκ μέρους της «Memorial» το Βραβείο.

    ******Ο Κοβάλεφ, στην ομιλία του, αναφέρθηκε και στη «μεγάλη συμβολική σημασία» που έχει αυτό το Βραβείο για τους Ρώσους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Με την ευκαιρία, όμως, ο Κοβάλεφ αναφέρθηκε και στο Ψήφισμα «Ευρωπαϊκή Συνείδηση και Ολοκληρωτισμός» που υιοθέτησε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πέρσι τον Απρίλιο, το οποίο καταδικάζει απερίφραστα τα μαζικά εγκλήματα που διέπραξαν τα ολοκληρωτικά καθεστώτα στην Ευρώπη -ο ναζισμός και ο κομμουνισμός.

    ******«Ολοι εμείς στη Ρωσία που αγωνιζόμαστε για τα ανθρώπινα δικαιώματα, για την ελευθερία της έκφρασης, για να μη λησμονηθούν τα εγκλήματα 70 χρόνων σταλινισμού και κομμουνιστικής δικτατορίας -με εκατομμύρια θύματα- δεν ξεχνάμε αυτό το Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου», είπε ο ομιλητής. Και συνέχισε με μια εντυπωσιακή πληροφορία: η Βουλή της Ρωσίας (η Δούμα) το εν λόγω Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έσπευσε να το χαρακτηρίσει ...«αντι-ρωσικό»!

    Παρακολουθούσα τον Σεργκέι Κοβάλεφ να μιλά για την ικανοποίηση που ένιωσαν στη Ρωσία οι υπέρμαχοι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και ειδικά στη «Memorial», με το Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που καταδικάζει τα εγκλήματα του ναζισμού και του κομμουνισμού -553 ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ (44 κατά, 33 αποχές). Και έλεγα μέσα μου, «πού να 'ξερε ο άνθρωπος».

    Οτι δηλαδή ανάμεσα στους 553 ευρωβουλευτές που το υπερψήφισαν -Σοσιαλιστές, Χριστιανοδημοκράτες, Φιλελεύθεροι, Πράσινοι- δεν υπάρχει ούτε ένας Ελληνας. Μα ούτε ένας. Οι Ελληνες ευρωβουλευτές είτε το καταψήφισαν (ΚΚΕ και ΠΑΣΟΚ) είτε απείχαν (Νέα Δημοκρατία). Με δικαιολογίες, συγγνώμη, για τα πανηγύρια. Θαυμαστή ελληνο-ευρωβουλευτική εθνική ομοψυχία. Θαυμαστή αποφυγή καταδίκης του σταλινισμού.

    Μικρό Αλφαβητάριο

    Κ και Κ, όπως ο Κακός τους ο Καιρός

    Βρυξέλλες. Αεροδρόμιο. Περιμένοντας την πτήση επιστροφής στην Αθήνα. Να το γράψω; Να μη το γράψω. Θα το γράψω κι ας το πάρει το ποτάμι.

    Εξάλλου, το υποσχέθηκα στους συνταξιδιώτες που μαζί ταλαιπωρηθήκαμε επί 40 (!) ώρες στο Αεροδρόμιο Βρυξελλών. Ηταν εκείνες οι ημέρες, λίγο πριν τα Χριστούγεννα, που κύμα κακοκαιρίας έπληξε τη Βόρεια Ευρώπη. Πηγαίνοντας στο αεροδρόμιο χιόνιζε ήδη. Φθάνοντας εκεί, χιόνιζε περισσότερο. Οι πτήσεις ματαιώνονταν η μία μετά την άλλη· και αυτή για την Αθήνα. Συνωστισμός. Ανθρωποι, βαλίτσες, καροτσάκια, ουρές ατελείωτες, ο μαύρος και ο άραχνος χαμός. Εντάξει. Με τον κακό μας τον καιρό, δεν μπορούμε να τα βάλουμε. Ομως από πότε η κακοκαιρία εμποδίζει τον ανθρώπινο εγκέφαλο να δουλέψει, έστω στο ρελαντί; Τρέχαμε (τρόπος του λέγειν) από γκισέ σε γκισέ, να μάθουμε τι θα γίνει με τα εισιτήρια, εάν υπάρχουν άλλες πτήσεις, κ.λπ. Αυτό κράτησε ώρες ολόκληρες. Οι αρμόδιοι υπάλληλοι του αεροδρομίου δεν ήξεραν τι να μας απαντήσουν. Και όταν κάποιος είχε κάτι να μας πει, τον διέψευδε σε λίγο ο επόμενος αρμόδιος συνάδελφός του. Αντε πάλι, νέο γκισέ, νέα ουρά, λάθος ουρά. Ενας άλλος αρμόδιος πρότεινε να ακυρώσουμε (!) τα εισιτήρια και να βγάλουμε καινούργια. Και ένας ακόμη αρμοδιότερος συνέστησε να τηλεφωνήσουμε(!) στην Αθήνα, στην Olympic Air, για να ρυθμίσουμε μόνοι μας τα θέματά μας. Οι υπάλληλοι, τα είχαν χαμένα. Γιατί όμως; Το Αεροδρόμιο Βρυξελλών δεν βρίσκεται στη Σαχάρα. Στο κάτω κάτω, έχουν ξαναδεί χιόνι στις Βρυξέλλες. Κυρίως όμως δεν επέδειξαν ευελιξία ούτε διάθεση να βοηθήσουν την κατάσταση. Η έλλειψη ευελιξίας έκανε τον κακό τους τον καιρό, χειρότερο. Τρελά πράγματα. Ηταν μια μη μεσογειακού τύπου επίδειξη ανορθολογισμού· έτσι, για να εμπλουτίζουμε κι άλλο τις εμπειρίες μας.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
Παλαιστινιακό
Τουρκικό «παρών» στη Γάζα
Αφγανιστάν
«Βαυκαλίζονται οι Αμερικανοί...»
Η Αλ Κάιντα ανέλαβε για τους 7 της CIA
Αίγυπτος
Αίγυπτος: επίθεση, με επτά νεκρούς, μουσουλμάνων σε χριστιανική εκκλησία
Υεμένη
Η Υεμένη δεν θέλει ξένη «εμπλοκή» στο δικό της πόλεμο κατά της Αλ Κάιντα
Ένταξη Τουρκίας στην Ε.Ε.
Γερμανικός «ελιγμός» για τη σχέση Τουρκίας-Ε.Ε.
Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
Η Κύπρος πλήρωσε τη στριπτιζέζ
Έκθεση Consumer Electronic Show
Ω, τι ψηφιακός κόσμος, μπαμπά!
Υγεία-Τεχνολογία
«Κινητή» θεραπεία Αλτσχάιμερ