Έντυπη Έκδοση

Διεθνή

Πλανήτης Γη

  • ΙΔΕΕΣ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ

    Από πού πάνε στο Διάστημα;

    Ο Γερμανός ερευνητής Αλεξάντερ Σ. Τ. Γκέπερτ αποκαλεί τον τομέα του «αστρο-φουτουρισμό», λέξη που οφείλεται στον Αμερικανό ειδικό σε θέματα λογοτεχνικής ανάλυσης, Ντε Βιτ Ντάγκλας Κίλγκορ. Πρόσφατα η Γερμανική Εταιρεία Ερευνών ενέκρινε επιχορήγηση προς σύσταση ερευνητικής ομάδας στο Ινστιτούτο «Φρίντριχ Μάινεκε» του Ελεύθερου Πανεπιστημίου Βερολίνου.

    Η επιστημονική φαντασία στην πορεία της «αποσυνδέθηκε» από το Διάστημα. Σε σύγκριση με τους κυβερνοχώρους η δεκαετία του '50 δεν είναι παρά μια χρονική ζώνη που σήμερα προκαλεί νοσταλγία - σαν ν' αναφερόμαστε στο «μέλλον του χθες». Ομως, ο ειδικός του αστρο-φουτουρισμού, Αλεξ. Γκέπερτ, πιστεύει πως όλα είναι θέμα οπτικής γωνίας Η επιστημονική φαντασία στην πορεία της «αποσυνδέθηκε» από το Διάστημα. Σε σύγκριση με τους κυβερνοχώρους η δεκαετία του '50 δεν είναι παρά μια χρονική ζώνη που σήμερα προκαλεί νοσταλγία - σαν ν' αναφερόμαστε στο «μέλλον του χθες». Ομως, ο ειδικός του αστρο-φουτουρισμού, Αλεξ. Γκέπερτ, πιστεύει πως όλα είναι θέμα οπτικής γωνίας Σε συνέντευξή του σε γερμανική ημερησία, ο Αλεξ. Γκέπερτ φαντασιώνεται, σχεδιάζει, αλλά και διευκρινίζει τα του κλάδου του, κατευθύνοντας τη ματιά του εναλλάξ από τη Γη στο Διάστημα.

    Στον Αρθουρ Κλαρκ αποδίδεται η φράση «το μέλλον δεν είναι πια ό,τι ήταν». Πιστεύετε ότι αυτό περιγράφει τον ερευνητικό τομέα σας;

    «Κατά κάποιον τρόπο, ναι. Ο αστρο- φουτουρισμός είναι ένας συνδυασμός φαντασιώσεων για το μέλλον και σχεδίων για το Διάστημα, που εστιάζεται στη σκέψη ότι αυτό το μέλλον αναγκαστικά πρέπει και θα λάβει χώρα στο Διάστημα».

    Πότε και πού ετέθησαν οι βάσεις αυτού του συσχετισμού;

    «Στη δεκαετία του '20 (του προηγούμενου αιώνα). Πρόκειται για ένα αρχικώς πολύ ευρωπαϊκό φαινόμενο, για να μην πούμε γερμανικό. Η θρυλική Ενωση Διαστημοπλοΐας ιδρύθηκε το 1952 στο Μπρέσλαου και μετακόμισε στο Βερολίνο. Το 1933 ιδρύθηκε στη Βρετανία σοβαρή Βρετανική Διαπλανητική Εταιρεία, που υπάρχει ακόμη. Στην αρχή επρόκειτο για ερασιτεχνικούς συλλόγους, που, όμως, γρήγορα απέκτησαν επαφές με τα σημαντικά κέντρα πολιτιστικών και κοινωνικών ζυμώσεων της εποχής.

    Σ' αυτούς τους συλλόγους συγκεντρώνονταν ερασιτέχνες με πολύ διαφορετικά ενδιαφέροντα και χώρους προέλευσης. Αρχικώς υπήρχαν μεγάλα προβλήματα, οι σύλλογοι δεν γίνονταν αποδεκτοί και σεβαστοί, αλλά οι περισσότεροι βρίσκονταν με τις ιδέες τους πολύ πιο μπροστά από την εποχή τους. Οταν το 1929 δόθηκε η πρεμιέρα της ταινίας του Φριτς Λανγκ "Η γυναίκα στο φεγγάρι", παρουσία μεταξύ άλλων του Αλμπερτ Αϊνστάιν και προσωπικοτήτων της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, άρχισαν αλληλεπιδράσεις μεταξύ επιστήμης (science) και φαντασίας (fiction)».

    Και ο μεγάλος οπαδός του Ιουλίου Βερν, Βέρνερ φον Μπράουν, κινούνταν σ' αυτό το πεδίο - ωστόσο, οι πύραυλοί του τελικά δεν έφθασαν στη Σελήνη. Κατασκεύασε τον V2, με τον οποίο στο τέλος του Πολέμου βομβαρδίστηκε κυρίως το Λονδίνο.

    «Παρ' όλα αυτά, τα δίκτυα που δημιουργήθηκαν προπολεμικώς ταχύτατα έγιναν διεθνή. Το 1946 ο φον Μπράουν συναντήθηκε στη Ν. Υόρκη με τον συντάκτη Βίλι Λέι, δημοσιογράφο ειδικό σε επιστημονικά θέματα, που είχε διαφύγει από τους ναζί στην Αμερική. Οτι επί χρόνια βρίσκονταν σε αντίθετα στρατόπεδα δεν εμπόδισε τη συνεργασία τους. Ο πόλεμος δεν κλόνισε την πίστη στα τεχνολογικά επιτεύγματα και την πρόοδο κι έξαφνα άρχισε να γνωρίζει μεγάλη ανάπτυξη η γνώση που περιλαμβάνεται σ' ό,τι σήμερα έχει καθιερωθεί ως "Διεθνής του Διαστήματος". Στη δεκαετία του '50, φον Μπράουν και Λέι συνεργάστηκαν επιτυχώς για τον Ντίσνεϊ κι ανακοίνωναν σε τηλεοπτικές εκπομπές σχεδιασμούς για το μέλλον».

    Μέσα σε λίγα χρόνια έγινε έξαφνα πραγματικότητα αυτό το, αρχικώς απώτερο, μέλλον, ακόμη και τα διαστημικά ταξίδια. Δεν είναι εντυπωσιακό το δυναμικό της φαντασίας;

    «Δεν πιστεύω ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη είχε στοιχεία "εξαναγκασμού" όπως της καταμαρτυρούν. Το σύνθημα της Βρετανικής Διαπλανητικής Εταιρείας είναι μεν "από τη φαντασία στην πραγματικότητα" και η NASA προπαγανδίζει συνεχώς "από την επιστημονική φαντασία στην επιστημονική πράξη", αλλά οι πρωταρχικές σκέψεις περί Διαστήματος περιελάμβαναν κι άλλα σχέδια - την απ' ευθείας επικοινωνία με εξωγήινους ή την ιδέα ενός γιγαντιαίου διαστημικού κατόπτρου σε τροχιά κοντά στη Γη. Σήμερα μπορούμε να μιλήσουμε για μια "διχοτόμηση" των διαστημικών σχεδίων κατά τον 20ό αιώνα - κι από τη μία πλευρά βρίσκονται οι ενδιαφερόμενοι κύκλοι της NASA, που προσπαθούν να συμβιβάσουν τις τεχνολογικές υποσχέσεις τους με την απαραίτητη πολιτική και οικονομική στήριξη. Αυτό οδηγεί σε μία αποδυνάμωση της επιστημονικής φαντασίας όσον αφορά το φανταστικό της μέρος».

    Εγινε τόσος λόγος για τόσα φουτουριστικά πράγματα, ώστε αυτά συνδέθηκαν με μία συγκεκριμένη εποχή του 20ού αιώνα, τη λεγόμενη Space Age, παρά με το μέλλον. Γιατί το Διάστημα απέκτησε ιστορική διάσταση;

    «Τα πρώτα φαινόμενα απώλειας του φανταστικού στοιχείου ξεκίνησαν γύρω στο 1957 με τους δορυφόρους "Σπούτνικ". Πέραν τούτου η NASA διέπραξε το σφάλμα ν' ανοίξει εντελώς τα χαρτιά της μέχρι τα τελευταία της "ατού" - και τώρα αντιμετωπίζει την πρόκληση να τα πραγματώσει. Ουσιαστικώς οι διαστημικές υπηρεσίες επεξεργάζονται παλαιές ουτοπίες. Η προσσελήνωση ήταν κατά βάθος μία ιστορική "ανωμαλία" που αργότερα παρουσιάστηκε ως κάτι ομαλά προγραμματισμένο. Επί μακρόν σχεδιαζόταν η κατασκευή πρώτα ενός διαστημικού σταθμού, που θα χρησίμευε ως εφαλτήριο προς τη Σελήνη και κάποια στιγμή και προς τον Αρη. Σήμερα στον ΔΔΣ δεν υπάρχουν στοιχεία φαντασίας, το εσωτερικό του δεν διαθέτει τίποτε από την ατμόσφαιρα του Κιούμπρικ στην ταινία "2001", θυμίζει μάλλον στρατόπεδο».

    Ομως, πού οφείλεται το γεγονός πως η επιστημονική φαντασία καθ' οδόν «αποσυνδέθηκε» από το Διάστημα; Συγκριτικώς με τους κυβερνοχώρους πρόκειται για μια ζώνη που προκαλεί νοσταλγία - σαν να λέμε το «μέλλον του χθες».

    «Θα έλεγα ότι το Διάστημα "έχασε" τη φανταστική του διάσταση -αλλά αυτό μόνον, εάν με τον όρο Space Age συνδέουμε στοιχεία του '50- όπως τη φαντασία για τακτικές διακοπές στη Σελήνη. Εάν αντιθέτως το συνδέσουμε με τα κινητά τηλέφωνα, το GPS ή τα μη επανδρωμένα διαστημόπλοια, τότε γίνεται στοιχείο πολύ καθημερινό.

    Ισχυρό παραμένει ακόμη το επιχείρημα, πως η ανθρωπότητα πρέπει να κατευθυνθεί προς τα έξω (Διάστημα) για να εξασφαλίσει το μέλλον της, ίσως και για να διασωθεί. Ας μην ξεχνάμε το δυναμικό που έχει η εικόνα της Γης από το Διάστημα, ακόμη και για το σύγχρονο οικολογικό κίνημα, η οποία διαδόθηκε μετά το 1968 - κι από τότε έχουμε τον χαρακτηρισμό "γαλάζιος πλανήτης". Επομένως, η αποστολή του "Απόλλων 8" ήταν πολύ σημαντικότερη απ' ό,τι η προσσελήνωση έξι μήνες αργότερα...».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
Παλαιστινιακό
Τουρκικό «παρών» στη Γάζα
Αφγανιστάν
«Βαυκαλίζονται οι Αμερικανοί...»
Η Αλ Κάιντα ανέλαβε για τους 7 της CIA
Αίγυπτος
Αίγυπτος: επίθεση, με επτά νεκρούς, μουσουλμάνων σε χριστιανική εκκλησία
Υεμένη
Η Υεμένη δεν θέλει ξένη «εμπλοκή» στο δικό της πόλεμο κατά της Αλ Κάιντα
Ένταξη Τουρκίας στην Ε.Ε.
Γερμανικός «ελιγμός» για τη σχέση Τουρκίας-Ε.Ε.
Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
Η Κύπρος πλήρωσε τη στριπτιζέζ
Έκθεση Consumer Electronic Show
Ω, τι ψηφιακός κόσμος, μπαμπά!
Υγεία-Τεχνολογία
«Κινητή» θεραπεία Αλτσχάιμερ