Έντυπη Έκδοση

Το καλλιτεχνικό έργο ως απόηχος της Ιστορίας

ΑΡΧΕΙΟ ΚΩΣΤΑ ΒΑΡΝΑΛΗ

Το εργαστήρι του ποιητή και η ιστορία

ταξινόμηση - επιμέλεια: Θεανώ Μιχαηλίδου

εκδ. Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, σελ. 166

Τα προσωπικά αρχεία των συγγραφέων υπονοούν όχι μόνο τις ανάγκες μιας ναρκισσιστικής τάσης αλλά και την επιμελημένη προσπάθεια να υποστηριχθεί η περίφημη «υστεροφημία του δημιουργού». Εν τούτοις, μέσα από αυτή την έκρηξη της ατομικότητας, ξεπροβάλλει συνήθως και η συγκρότηση ενός ιστορικού πεδίου, εκεί όπου διασώζονται εποχές, πολιτικά γεγονότα, πρόσωπα, πνευματικές σχέσεις, αισθητικές κλίσεις, κοινωνικές πραγματικότητες, ψηφίδες από τη ζωντανή λειτουργία του πνεύματος αλλά και της ίδιας της ζωής. Ο Ulrich Baer σημειώνει: «Μια αδιόρατη μελαγχολία περιβάλλει κάθε αρχείο, γιατί το περιεχόμενό του παραπέμπει στα ανυπολόγιστα τεκμήρια που έχουν χαθεί».

Αν και ο Βάρναλης κυριάρχησε ως ποιητής την περίοδο του Μεσοπολέμου, ομολογώ ότι στην αντίληψή μου έχει μείνει περισσότερο συνδεδεμένος με την αρχαιότερη γενιά του Παλαμά, παρά με τη γενιά του '30, η οποία ήταν στραμμένη σε πολύ διαφορετική κατεύθυνση και δεν συνέπλεε με τις δικές του αισθητικές και ιδεολογικές επιλογές. Η δημοσιοποίηση του αρχείου του από τη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη μού ξαναφέρνει στο νου παλαιότερες σκέψεις: Γιατί εγκατέλειψε τη μετάφραση του Ραμπελέ, την οποία δούλευε τη δεκαετία του 1920; Γιατί δεν ολοκλήρωσε την εργασία του για τη σοσιαλιστική ερμηνεία της τέχνης, την ίδια εποχή; Τα ερωτήματα αυτά -μεταξύ άλλων- θα απασχολήσουν φαντάζομαι τους επίδοξους μελετητές του.

Η φιλόλογος Θεανώ Μιχαηλίδου, που ανέλαβε την ταξινόμηση και αρχειοθέτηση των καταλοίπων του ποιητή, έχει προσεγγίσει με αρκούντως υπεύθυνο βλέμμα το όλο εγχείρημα, αν κρίνω από το σύντομο κείμενο με το οποίο προλογίζει την εργασία της. Σημαντικά φαίνεται να είναι τα σημειωματάρια του Βάρναλη, όπου αποθησαυρίζονται σκέψεις, κριτικές αποτιμήσεις, μεταφραστικές δοκιμές και παραλλαγές, σχολιασμοί άλλων έργων, ανολοκλήρωτες απόπειρες και λογοτεχνικά σχεδιάσματα, στοιχεία για τη σύνθεση χρονογραφημάτων, ένα εύγλωττο υλικό που σκιαγραφεί την ιδιαιτερότητα του δημιουργού του, στις αποσκευές του οποίου συνυπήρχαν «οι ευαισθησίες και οι ιδιότητες ενός δόκιμου μεταφραστή, οι γνώσεις και οι ικανότητες ενός άρτια καταρτισμένου κλασικού φιλόλογου και νεοελληνιστή, γνώστη της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, ενήμερου και ικανού φιλόσοφου, ιστορικού, κοινωνιολόγου και αισθητικού» (για να χρησιμοποιήσω την αποτίμηση του Γιώργου Βελουδή για τον Βάρναλη, από το σχετικό βιβλίο τού πρώτου).

Με την παρούσα έκδοση, το αρχείο Βάρναλη έρχεται στο φως, για να μας συνδέσει πολύπλευρα με την ελληνική σκηνή του 20ού αιώνα, αποδεικνύοντας ότι κάποτε το ατελιέ του καλλιτέχνη μπορεί να είναι κάτι περισσότερο από ένα απλό αισθητικό και ιδεολογικό κέντρο. Αντικειμενικός σκοπός της έκδοσης, όχι μόνο η ώθηση για περαιτέρω μελέτη του βαρναλικού έργου, αλλά και η προσέλκυση ερευνητών, κοινωνιολόγων, ιστορικών, ανθρωπολόγων, οι οποίοι θα μπορούσαν να επωφεληθούν από τις αξιόλογες πληροφορίες που εγκιβωτίζονται στο αρχείο.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ο Κύριος Γκάτσος
Τσακισμένα όνειρα
Στο τέλος μένει μόνον η αλήθεια
Ασκήσεις επί χόρτου πάντα
Κριτικές σκέψεις για τέσσερα βιβλία
Γράφοντας στίχους με έκθετη πτώση
Ο γοητευμένος και γητευτής της γραφής
Τυχαία αγγίγματα, αμήχανες κινήσεις
Δαμάζοντας τα κύματα των προκαταλήψεων
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Από τις 4:00 στις 6:00
Το πάθος βοηθά τη μουσική έμπνευση
Ενας θρύλος της μουσικής κάντρι
Αφανής αναγνώστης
Κυνηγώντας το λάθος
Η τρίτη ανάγνωση
Η φιλοσοφία του Αντι Γουόρχολ
Καλύτερα γίνεται
Το σύνδρομο της ψηλής παπαρούνας
Κριτική βιβλίου
Ο Κύριος Γκάτσος
Το καλλιτεχνικό έργο ως απόηχος της Ιστορίας
Τσακισμένα όνειρα
Στο τέλος μένει μόνον η αλήθεια
Ασκήσεις επί χόρτου πάντα
Κριτικές σκέψεις για τέσσερα βιβλία
Γράφοντας στίχους με έκθετη πτώση
Ο γοητευμένος και γητευτής της γραφής
Τυχαία αγγίγματα, αμήχανες κινήσεις
Δαμάζοντας τα κύματα των προκαταλήψεων
Άλλες ειδήσεις
Μου μοιάζετε όλοι ίδιοι*