Έντυπη Έκδοση

Αλέν Μπαντιού

Οραμα για την πολιτική και το πολιτικό

Η επίσκεψη του επιφανούς Γάλλου φιλοσόφου Alain Badiou (Αλέν Μπαντιού) στην Αθήνα (23, 24 και 25 Ιανουαρίου) αποτέλεσε ένα πρώτης τάξεως πνευματικό και πολιτικό συμβάν, για να χρησιμοποιήσω έναν προσφιλή όρο του, που μας δίνει την ευκαιρία να θέσουμε την προβληματική τής καπιταλιστικής κρίσης μέσα σε ένα συγκροτημένο πλαίσιο, το οποίο χαράσσεται και καθοδηγείται από την αειθαλή, πρωτότυπη και πάντα επίκαιρη σκέψη του.

Αν θα έπρεπε να περιγράψω κάπως επιγραμματικά το στοχαστικό πεδίο αυτών των τριών πολύ κομβικών διαλέξεων, ασφυκτικά γεμάτων από νέους ανθρώπους, θα έλεγα ότι ο Alain Badiou μάς κάλεσε να αναστοχασθούμε για την πολιτική και το πολιτικό, στη βάση ενός τριπλού άξονα, που με συμβατικούς όρους θα μπορούσε να αποδοθεί ως εξής: τακτική, στρατηγική και όραμα.

Η αποτελεσματική πολιτική δράση για τον Alain Badiou προϋποθέτει μία τακτική προσέγγιση. Ενα εργαλείο για να εισέλθουμε με πιθανότητες επιτυχίας μέσα στον ιστορικό χρόνο, στην ίδια την οντολογία του πολιτικού. Η εν λόγω τακτική έχει το όνομα πλατωνική δημοκρατία. Ο Alain Badiou, ρηξικέλευθος και πιονέρος όπως πάντα, ξαναδιαβάζει τον Πλάτωνα ως θεωρητικό της δημοκρατίας και οικοδομεί τις προϋποθέσεις μιας δημοκρατικής κοινωνίας, μιας κοινωνίας του διαλόγου, όπου όλοι οι άνθρωποι, πέρα από φύλο, φυλή, χρώμα και θρησκεία, θα είναι φιλόσοφοι. Δηλαδή, στα σοφά χέρια του, μέσα από μία μυθοπλαστική, θεατρική και αλληγορική αφήγηση υψηλού επιπέδου, μετασχηματίζει το γνωστό πλατωνικό φιλόσοφο-βασιλιά σε φιλόσοφο-πολίτη.

Η στρατηγική αντίληψη της πολιτικής και του πολιτικού, που κόμισε ο Alain Badiou στην Αθήνα, αποτέλεσε, για όσους τον παρακολούθησαν και γνωρίζουν κάπως τη σκέψη του, μία αποκάλυψη. Αφ' ενός γιατί ο Alain Badiou διαβάζει το θεμελιώδες ζήτημα του κράτους με λακανικούς όρους, αφ' ετέρου γιατί, με ένα δημιουργικό άλμα, ξαναγυρίζει στη λενινιστική πρόσληψη της πολιτικής ως ρήξης με το παλιό.

Μέσα από τον Λακάν και την έννοια του Πραγματικού ως του Αδύνατου, ο Alain Badiou μάς προσκάλεσε να δούμε την πολιτική όχι ως την τέχνη του εφικτού αλλά ως την τέχνη του αδύνατου. Η πολιτική ορίζεται ως τέτοια τη στιγμή που ρηγματώνει το Αδύνατο και το καθιστά δυνατό. Το κράτος, υποστηρίζει ο Alain Badiou, μετακινούμενος από τον γκραμσιανό «πόλεμο θέσεων» στο λενινιστικό «πόλεμο κινήσεων», δεν μπορεί να αλλάξει εκ των έσω. Κανένα κράτος, τόνισε, δεν αυτοκαταργείται. Η πολιτική πράξη πρέπει να τεθεί απέναντι στο κράτος, αλλάζοντας το κράτος σε τέτοιο βαθμό που θα αγγίξει το Αδύνατο.

Οραμα για την πολιτική και το πολιτικό. Εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον τμήμα των διαλέξεων του Alain Badiou στην Αθήνα, στο βαθμό όπου η οραματική διάσταση της πολιτικής συνοψίζει και συγχωνεύει μέσα της οργανικά την τακτική και τη στρατηγική αλλαγής του Κόσμου. Στη θέση του Πλάτωνα και του Λακάν έρχεται τώρα ο Μαρξ. Ο Alain Badiou ζήτησε να ξαναδιαβάσουμε τον Μαρξ χωρίς παρωπίδες και κυρίως να αξιοποιήσουμε το ανθρωπολογικό, ανθρωπιστικό και διεθνιστικό credo της σκέψης του.

Η ανάλυση στην οποία προέβη ο Γάλλος φιλόσοφος αποτέλεσε, για όσους είχαμε την τύχη να τον δούμε και να τον ακούσουμε, ένα πραγματικό ταξίδι πίσω στην Πολιτική, στις ρίζες του Κόσμου, εκεί όπου οι ζωντανοί άνδρες και γυναίκες, όπως εμφαντικά είπε, είναι όλοι ισότιμοι και ισάξιοι.

Η πολιτική και το πολιτικό ως οντολογία σήμερα δεν υπάρχουν, υπογράμμισε πολλές φορές ο Alain Badiou, γιατί ο Κόσμος μας, ο καπιταλιστικός κόσμος, είναι, με ένα τραγικό και συγχρόνως βάρβαρο τρόπο, αλλοτριωμένος, θρυμματισμένος και περιχαρακωμένος. Παντού υψώνονται ψηλά τείχη τα οποία χωρίζουν και διαχωρίζουν τους ανθρώπους. Η κατ' ευφημισμόν πολιτική στις μέρες μας, αξιοποιώντας το καπιταλιστικό «διαίρει και βασίλευε», διαμορφώνει μία κοινωνική οντολογία στην οποία δεσπόζει ο εγκλεισμός και ο αποκλεισμός.

Οι εγωιστικές ταυτότητες περιχαρακώνονται απέναντι στον Αλλο και μόνον έτσι αποκτούν πολιτική υπόσταση. Αυτό όμως, υποστήριξε ο Alain Badiou, δεν είναι Κόσμος. Είναι ένα σύστημα υφαρπαγής του παραγόμενου πλούτου προς όφελος μιας μικρής μειοψηφίας σε παγκόσμια κλίμακα. Οι άνθρωποι, ανέστιοι σε ένα ανοίκειο περιβάλλον, είναι και αισθάνονται μονίμως εξόριστοι, σε μία Γη που δεν είναι γι' αυτούς.

Η μαζική φτώχεια και η μεγάλη ανεργία είναι μόνο δύο από τους δείκτες που αποκαλύπτουν την α-κοσμία, τη μοναξιά και την εχθρότητα που βιώνει ο σύγχρονος άνθρωπος. Η πολιτική αντί να τον ωφελεί τον καταρρακώνει και το πολιτικό αντί να τον οδηγεί στο Αδύνατο τον εγκλείει μέσα στο τυποποιημένο σύστημα της εξουσίας.

Από πού θα έρθει η λύση; Ο Alain Badiou ήταν απόλυτα σαφής. Ούτε μία στιγμή, όπως αρμόζει στους φιλοσόφους με σθένος, δεν μάσησε τα λόγια του. Χωρίς να έχει περάσει ούτε μία μέρα από πάνω του, ο Alain Badiou έθεσε και πάλι το όραμα της πολιτικής και του πολιτικού με διεθνιστικούς και ανθρωποκεντρικούς όρους.

Οι άνθρωποι θα αποκτήσουν πολιτική οντότητα τη στιγμή ακριβώς που θα ανατρέψουν τις ατομικές και συλλογικές τους ταυτότητες.

Μέσα από τη διαστολή της ταυτότητας, όπως πολύ χαρακτηριστικά είπε, μέσα από ένα νομαδικό διεθνισμό δημιουργικών ταυτοτήτων και συνεχών ταυτοποιήσεων, οι ζωντανοί άνθρωποι θα κατασκευάσουν τον Κόσμο ως Πραγματικό κάνοντας το αδύνατο δυνατό.

Θυμίζοντας τον Μαρξ της ριζικής αλλαγής, ο Alain Badiou ξαναγυρίζει στα ίδια τα σκεπτόμενα σώματα για να αντλήσει την οντολογία του πολιτικού στον 21ο αιώνα. Η πολιτική προϋποθέτει ρήξεις, τομές, αλλαγές και συνειδήσεις που έχουν το θάρρος και την τόλμη να οικειοποιηθούν το Αδύνατο.

Η κίνηση προς το λακανικό Πραγματικό είναι μία κίνηση μιας δημοκρατίας που δημιουργεί και όχι ενός κράτους που περιχαρακώνει και περιφράσσει.

Ο Κόσμος μπορεί να υπάρξει μόνο ως κόσμος των ζωντανών ανδρών και γυναικών, που αντλούν τις ταυτότητές τους μέσα από τη συνύπαρξη με το Αδύνατο. Με το Αλλο. Με αυτό που μέχρι πριν από λίγο έμοιαζε αν μη τι άλλο ουτοπικό, μη κανονικό ή και α-φύσικο.

Ο φιλοσοφικός μαραθώνιος του Alain Badiou στην Αθήνα, κάτω από τους ιερούς βράχους αυτής της αρχαίας πόλης, με τον Πλάτωνα, τον Λακάν και τον Μαρξ, και ένα συναρπαστικό κοινό, που τον παρακολούθησε μαγεμένο, σχεδόν καθισμένο μπροστά στα πόδια του, δείχνει ότι η φιλοσοφία δεν είναι ένα πάρεργο.

Αντίθετα, για να θυμηθούμε μόνο τον Μαρξ, η πραγμάτωσή της είναι η κατ' εξοχήν πολιτική πράξη και το πολιτικό από την πλευρά του, ως το Αδύνατο, το Πραγματικό και το Κοσμικό, μπορεί να ενσαρκωθεί μόνο ως μία φιλοσοφική σκέψη νομαδική, ανοιχτή, δυναμική, δημιουργική και κατά βάθος ανένταχτη, έτοιμη, δηλαδή, κάθε στιγμή για το μεγάλο συμβάν, που θα αλλάξει τον ιστορικό ρου και τις δήθεν φυσικές και δεδομένες ροπές της ανθρώπινης φύσης και κοινωνίας. Αυτός είναι ο Alain Badiou και έτσι θα τον θυμόμαστε έπειτα από χρόνια, όσοι είχαμε την ευλογία να τον «αγκαλιάσουμε» ψυχή τε και σώματι κάτω από τον αττικό ουρανό.

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Βιβλιοθήκη
Λογοτεχνία
Φιλοσοφία
Βιβλίο
Αφιέρωμα
Παιδεία
Σχετικά θέματα: Βιβλιοθήκη
Να ονειρευτούμε πάλι το Αδύνατο
Η πολιτική ως μη κυριαρχία
Τραγική και ανέστια ελευθερία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνεντεύξεις
«Γυναίκες, παλέψτε, μιλήστε, διεκδικήστε...»
«Πού χάθηκαν 60 εκατ., από ποιον υπουργό Παιδείας;»
Κινηματογράφος
Ν' αγαπάς, να τραγουδάς και να κινηματογραφείς...
Βιβλιοθήκη
Οραμα για την πολιτική και το πολιτικό
Να ονειρευτούμε πάλι το Αδύνατο
Η πολιτική ως μη κυριαρχία
Τραγική και ανέστια ελευθερία
Βιβλίο
Η σκοτεινή ρίζα του λυρισμού
Εικαστικά
Ο κύκλος επαφών του Γκρέκο
Άλλες ειδήσεις
Η πολιτική αλήθεια, ένα συμβάν