Έντυπη Έκδοση

Η «ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΑ» ΣΤΟ ΗΡΩΔΕΙΟ ΜΕ ΜΑΛΕΡ - ΛΙΣΤ

Μουσική, τραγωδία και ψυχανάλυση

Ηχοι ζωντανοί

Με μία από τις κορυφαίες διεθνείς ορχήστρες εγκαινιάστηκε φέτος η παρουσία της κλασικής μουσικής στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών (17/6/2009). Ηταν η Ορχήστρα Φιλαρμόνια, που παρουσίασε έργα ρομαντικού ρεπερτορίου υπό τον Εσα Πέκα Σάλονεν αφήνοντας πολύ καλές εντυπώσεις.

Αποστασιοποιούμενοι συνειδητά από τη θεατρική δραματικότητα των αναγνώσεων παλαιότερων δεκαετιών, οι Βρετανοί μουσικοί υπό τον Φινλανδό αρχιμουσικό πρόσφεραν ερμηνείες χαρακτηριστικές των τάσεων του παρόντος.

Ο Εσα Πέκα Σάλονεν διευθύνει τη «Φιλαρμόνια» στη «Συμφωνία αρ. 6» του Γκούσταβ Μάλερ Ο Εσα Πέκα Σάλονεν διευθύνει τη «Φιλαρμόνια» στη «Συμφωνία αρ. 6» του Γκούσταβ Μάλερ Δέσποσαν η έμφαση στην ακρίβεια απόδοσης της παρτιτούρας, η ανάδειξη της μουσικής γραφής και η διαφάνεια του ήχου. Τη βραδιά άνοιξε το βιρτουοζίστικο «Κοντσέρτο για πιάνο αρ. 2» του Λιστ, έργο ατυπικό για το είδος, αρθρωμένο σε πολλά μέρη, όπου κυριαρχούν οι μεγαλόστομοι ρητορικοί μονόλογοι και η εξωστρεφώς αριστοτεχνική γραφή του πιάνου υποβιβάζοντας συνεχώς την ορχήστρα σε ρόλο απλού πλαισιωτή. Οχι τυχαία, μια πειστική σημερινή ερμηνεία του απαιτεί σολίστα μεγάλου διαμετρήματος, με αδιαπραγμάτευτα δεσπόζουσα παρουσία, δυνατό δραματικό ένστικτο και ρωμαλέο ήχο. Εχοντας συνοδό το επίμονο, ad libidum μελωδικό κελάηδισμα των πετροχελίδονων της Ακρόπολης, το λυρικό, ακριβές παίξιμο του Θεσσαλονικιού πιανίστα Γιάννη Βακαρέλη διακρίθηκε από διεξοδικά φροντισμένη φραστική, αβίαστο ειρμό, ισότιμη συνομιλία με την ορχήστρα και συγκρατημένες εξάρσεις δυναμικής. Με όμοια εκπολιτισμένο το ατίθασο ρομαντικό στοιχείο πρόβαλε η ορθοτονικά αψεγάδιαστη ορχηστρική συνοδεία υπό τον Σάλονεν: ακόμη και στις λιγοστές παραγράφους όπου η συμμετοχή της ξεπερνούσε τη στάθμη απλής δευτερολογίας στους μονολόγους του πιάνου, η συμμετοχή της πρόβαλε δαμασμένη, ευπρεπής και μετρημένη. Δίχως τις θερμοκρασίες να αγγίζουν το κόκκινο της συγκρουσιακής αναμέτρησης, η εκτέλεση κινήθηκε σε επίπεδο κλασικής καθαρότητας.

Ολόκληρο το δεύτερο μισό της συναυλίας κάλυψε η «Συμφωνία αρ. 6, Τραγική» του Μάλερ. Στο έργο αυτό πρωταγωνιστεί σε πλήρη ανάπτυξη η εξωμουσικά νοηματοδοτημένη θεατρικότητα της γραφής που βασίζεται σε αντιπαραθέσεις νοηματικά αυτοτελών διατυπώσεων. Σύμβολα του εξουθενωτικού αγώνα με τις αντιξοότητες της ζωής που τελικά καταλήγει σε ήττα, επίμονα εμβατήρια κυριαρχούν εναλλασσόμενα άλλοτε προς διονυσιακής έκστασης εξάρσεις της μελωδίας (π.χ. το ερωτικό θέμα της Αλμας στο εναρκτήριο Allegro energico), άλλοτε προς κοινότοπο θεματικό υλικό και άλλοτε προς θηριωδών διαστάσεων σχήματα δραματικών κορυφώσεων.

Ο Γιάννης Βακαρέλης σολίστ στο κοντσέρτο του Λιστ Ο Γιάννης Βακαρέλης σολίστ στο κοντσέρτο του Λιστ Βοηθούσης της στεγνής ακουστικής του ανοιχτού χώρου, η αυστηρή, κλινικής καθαρότητας ανάγνωση του Σάλονεν πρόσφερε μια εκπληκτικής ηχητικής διαφάνειας ακτινογραφία της εκτενούς, πυκνά στρωματωμένης συμφωνικής παρτιτούρας. Τα βλοσυρά, μιλιταριστικής στιβαρότητας εμβατήρια αναδύθηκαν κοφτά και μετρημένα, οι διακυμάνσεις δυναμικής ήταν προσεκτικά υπολογισμένες, η φραστική εστιασμένη, οι καίρια χωροθετημένες στίξεις συνέβαλαν υποδειγματικά στην άρθρωση του συμφωνικού ειρμού. Εξοχα αποδόθηκαν οι υποβλητικοί «μακρινοί» απόηχοι με τα νωχελικά αγελαδοκούδουνα να ηχούν σποραδικά επάνω στο αιθέριο υφάδι των εγχόρδων. Το σπασμωδικό, σαν μακάβριος νυχτερινός εφιάλτης Scherzo, όπου δεσπόζουν οι εναλλαγές ανάμεσα στον καταδιωκτικό καλπασμό και το επίτηδες κοινότοπο, διατυπωμένο σε στροφικό χορευτικό ρυθμό τρίο, παίχτηκε με μαστιγωτικής έντασης νεύρο. Στο λυρικό, βαθύτατα νοσταλγικό Andante θαυμάσαμε την ηχοχρωματικά ιριδίζουσα, παλλόμενη από αίσθημα φραστική των εγχόρδων -ο Σάλονεν ξέρει να είναι άριστος μουσικός αφηγητής!- και την άψογη εκφορά του θέματος από το βελούδινο κόρνο. Το εκτενές καταληκτικό μέρος δόθηκε με περισσή δύναμη και ορμή.

Στο θεαματικό ξεκίνημα ο χτύπος του τυμπάνου απελευθέρωσε διά μιας τις κολοσσιαίες ορχηστρικές δυνάμεις, θέτοντας σε κίνηση τη μουσική. Η συμφωνική δράση εκτυλίχθηκε σε αλλεπάλληλα, θηριώδη κύματα κορυφώσεων που φορτίζονταν αθροιστικά από τις πειθαρχημένες επελάσεις των εμβατηρίων και διαχωρίζονταν από υφέσεις λυρικής ανάπαυλας ή νοσταλγικών «μακρινών» απόηχων δοσμένων ονειρικά στα χαμηλόφωνα πνευστά και την τσελέστα. Σ' όλη την έκταση της εκτέλεσης το πραγματικά θεϊκό παίξιμο των ξύλινων και των χάλκινων πνευστών -καθένα με το πλήρες φάσμα των ηχοχρωματικών του αξιών σε πλήρη άνθηση!- εμπλούτιζε νοηματικά το ακρόαμα με ενεργές λεπτομέρειες, υπέροχους γλυκασμούς και ξαφνιάσματα επιθετικών αιχμών.

Αν ενίοτε το όλο έμοιαζε να υπολείπεται σε κάτι, αυτό ήταν η υφέρπουσα αίσθηση αγωνιώδους καταδίωξης και ψυχολογικού επείγοντος· η διεύθυνση του Σάλονεν παρέμεινε εστιασμένη -συχνά εξαντλούμενη- στην ανάδειξη των καθαρά μουσικών ποιοτήτων της παρτιτούρας, επενδύοντας σπάνια σε τραχιές ή ακραίες διατυπώσεις, που χρωμάτιζαν την ερμηνεία με σκοτεινές ψυχολογικές εκλεπτύνσεις αναδυόμενες από τον βαθύ πυρήνα του υπαρξιακού μαλερικού δράματος. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσική
Σχετικά θέματα: Μουσική
Ο Χατζηχρήστος και η ρεμπετολογία
Οι μητροπολιτάνοι γράφουν μουσική
Ο Βασίλης είχε το κεντρί
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Προϊστορικός οικισμός στη Σαντορίνη
Θαύμα! Το Ακρωτήρι δικαιούται στέγαστρο
Για την ένταξη στα μνημεία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Τα αυθαίρετα της Κνωσού πρόβλημα για UNESCO
Θέατρο
Μπαλί - Πολωνία με οδηγό τον Αμλετ
Μάικλ Τζάκσον
«Ο καλύτερος μπαμπάς του κόσμου»
Μουσική
Ο Χατζηχρήστος και η ρεμπετολογία
Οι μητροπολιτάνοι γράφουν μουσική
Μουσική, τραγωδία και ψυχανάλυση
Ο Βασίλης είχε το κεντρί
Χορός
Φόρος τιμής στην Πίνα Μπάους
Εκκληση του περιοδικού «Πλανόδιον»
Να σωθεί ο τάφος του αδελφού της Αννας Αχμάτοβα
Τηλεόραση
Κι αυτοί ψηφιακά
Και οι Βραζιλιάνοι βράβευσαν «Εξάντα»
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Αρχαίοι έρωτες χωρίς ταμπού και αναστολές