Έντυπη Έκδοση

Πολιτική

Εν-στάσεις

  • Το Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών και η ιστορία του...

    Ο πρωταρχικός σκοπός της ίδρυσης του ΕΙΕ το 1958 στην Αθήνα ήταν η ενίσχυση και προαγωγή της έρευνας σε μια χώρα 8.000.000 κατοίκων, με δείκτη ανεργίας πολύ μεγαλύτερο από τα μεγάλα ευρωπαϊκά κράτη.

    Μια πράξη που καταδείκνυε εκείνη τη στιγμή την πίστη της χώρας στην εμβέλεια του εγχειρήματος. Την περίοδο της μεταπολεμικής ανασυγκρότησης και ανάπτυξης η δημιουργία ερευνητικών θεσμών μαζί με τα δημόσια έργα υποδομής ήταν αναγκαία για την υποστήριξη της αναβαθμισμένης παρουσίας της χώρας στη διεθνή σκηνή και τη διεκδίκηση της ευρωπαϊκής ταυτότητας.

    Οι μεταπολεμικές παρεμβάσεις στην ελληνική κοινωνία και οικονομία είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας σειράς νέων θεσμών «ala greca». Ο προσδιορισμός δεν είναι μειωτικός, αλλά δηλώνει τις απαραίτητες προσαρμογές και τροποποιήσεις που έγιναν, ώστε να ακολουθηθούν τα διεθνή παραδείγματα στην έρευνα, προσαρμοσμένα στις δυνατότητες και προοπτικές της Ελλάδας. Η δημιουργία ενός ερευνητικού ιστού, που θα μπορούσε να λειτουργεί ως πομπός μεταξύ του αναπτυγμένου επιστημονικά κόσμου και της περιφέρειας, που θα μπορούσε όχι μόνο να παράγει, αλλά και να δέχεται, να αφομοιώνει και να προσαρμόζει τις διεθνείς ερευνητικές κατευθύνσεις.

    Η δεκαετία του 1960 ήταν γνωστή και ως η δεκαετία της κατάκτησης του Διαστήματος. Η Ελλάδα δεν μπορούσε να μπει στη «βαρειά βιομηχανία της έρευνας» ούτε να διεκδικήσει Νόμπελ Επιστημών, επιβραβεύσεις που προϋπέθεταν πολυετείς και πλούσιες υποδομές. Παρ' όλα αυτά, το 1958, συγχρόνως με το ΕΙΕ, ιδρύθηκε η Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας, δημιουργώντας έναν πόλο συγκέντρωσης επιστημόνων ερευνητών, που θα δημιουργούσαν τον «Δημόκριτο». Το ίδιο το ΕΙΕ στηρίχτηκε πάνω στην εμπειρία συναφών πολυθεματικών ιδρυμάτων, όπως αυτό του Ροκφέλερ κ.ά. Το όραμα της «ελληνικής έρευνας» παρέμενε από την αρχή το δόρυ της εθνικής προσπάθειας μαζί με τη δημιουργία θεσμικών υποδομών που θα προωθούσαν την έρευνα στην Ελλάδα και θα την τοποθετούσαν στον διεθνή χάρτη της επιστήμης. Ομως, αν για την έρευνα των θετικών επιστημών η διεθνοποίηση ήταν η προϋπόθεση για τη δημιουργία τους, για τον χώρο των ανθρωπιστικών επιστημών η κατάσταση των πραγμάτων ήταν διαφορετική.

    Οι αρχαιοελληνικές και οι βυζαντινές σπουδές, που αποτέλεσαν αντικείμενο αντίστοιχων ερευνητικών ινστιτούτων του ΕΙΕ, ήταν αντικείμενο περιώνυμων ιδρυμάτων και ο αγώνας δρόμου για να σταθούν στη διεθνή επιστημονική κοινότητα τα αντίστοιχα ινστιτούτα του ΕΙΕ ήταν μεγάλος, ενώ ακόμη μεγαλύτερος ήταν αυτός του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Ερευνών (ΙΝΕ) που ερχόταν να καλύψει την περίοδο της συγκρότησης του νεότερου ελληνικού έθνους και κράτους, χωρίς καν να έχει εκδηλωθεί το αντίστοιχο ενδιαφέρον από τις διεθνείς σπουδές νεότερης Ιστορίας.

    Η βασική έρευνα και η πρωτοτυπία συνέστησαν το ενοποιητικό υπόβαθρο των Ινστιτούτων του ΕΙΕ, που απασχολεί σήμερα 135 ερευνητές μαζί με 178 μεταπτυχιακούς και μεταδιδακτορικούς επιστημονικούς συνεργάτες όλων των ειδικοτήτων, που ακόμη και σήμερα μπορούν να εκπροσωπούν την Ελλάδα στη διεθνή επιστημονική αρένα ύστερα από πολλά χρόνια υποχρηματοδότησης.

    Εδώ τίθεται μία σειρά από ερωτήματα παλαιά, αλλά πάντα επίκαιρα. Χρειάζεται -και αν ναι- είναι αναγκαία η βασική έρευνα στην περιφέρεια της Ευρώπης, σε μια χώρα όπως η Ελλάδα; Μήπως όμως οι ελληνικές ερευνητικές δημοσιεύσεις αποτελούν έναν υψηλό δείκτη ευρωπαϊκής αναγνωρισιμότητας; Μήπως η εισαγωγή τεχνολογίας μπορεί να είναι πιο δαπανηρή από την εθνική έρευνα; Υπάρχει εθνική και διεθνής έρευνα; Οι απαντήσεις δεν μπορούν να είναι μονοσήμαντες και αναπόφευκτα μας ξαναγυρίζουν στον σκοπό ίδρυσης του ΕΙΕ, αλλά και των άλλων ιδρυμάτων, μας φέρνουν πίσω στην ουσία της έρευνας, της έρευνας αυτής, που μπορεί να δώσει τις απαντήσεις στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης, όπως έγραψε και μια δημοσιογράφος από τη μακρινή Μανίλα.

    * Η Μαρία Χριστίνα Χατζηϊωάννου είναι ιστορικός, διευθύντρια ερευνών, ΙΝΕ/ΕΙΕ

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Άλλα θέματα στην κατηγορία Πολιτική της έντυπης έκδοσης
Υπεξαίρεση στον Δήμο Θεσσαλονίκης
ΣΥΝ και Μπουτάρης καταγγέλλουν Παπαγεωργόπουλο
Υπόθεση Siemens
Ελεύθερος, υπό όρους, και ο τέταρτος «παρένθετος»
Συνασπισμός
ΣΥΝ: προς συνέδριο λόγω ασυμφωνίας τάσεων
ΚΥΣΕΑ
Προτάσεις στο ΚΥΣΕΑ για λαθρομετανάστευση
Βουλή
Στη Βουλή οι Ενώσεις για την κρίση στα ΜΜΕ
Μόνο με ψήφους Ν.Δ., στους ιδιώτες τα κονδύλια για έρευνα
Ονομασία των Σκοπίων
«Με τροποποιήσεις» ο Νίμιτς στα Σκόπια
Κυπριακό
Ο Χριστόφιας ζητεί επιστροφή Αμμοχώστου
Θεολογική Σχολή Χάλκης
Τράμπα Χάλκης με μειονότητα θέλει η Αγκυρα
ΠΑΣΟΚ
Με «αμνηστία» προσπαθεί να στριμώξει την κυβέρνηση
Άλλες ειδήσεις
Ο Παπούλιας στο συνέδριο Παμμακεδονικών Ενώσεων
Το ΔΗΚΚΙ για τα βιβλία