Έντυπη Έκδοση

Μιλάει στην «Ε» ο Ντέιβιντ Γκόλντφιλντ, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Β. Καρολίνας

«Η πράσινη ανάπτυξη μπορεί να ανθίσει εν μέσω κρίσης»

«Ζούμε σε μια εποχή έντονης αντιπαράθεσης που δεν ευνοεί την ανάληψη γρήγορης δράσης για το περιβάλλον», διαπιστώνει ο Ντέιβιντ Γκόλντφιλντ, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνας στο Σάρλοτ των ΗΠΑ, που βρέθηκε πρόσφατα στην Αθήνα για σειρά διαλέξεων με θέμα την ιστορία των περιβαλλοντικών κρίσεων. Επικαλούμενος παραδείγματα από την Ιστορία, θεωρεί πως η πράσινη ανάπτυξη μπορεί να αναπτυχθεί σε συνθήκες οικονομικής κρίσης.

Ζούμε σε μια εποχή που δεν ευνοεί γρήγορες δράσεις για το περιβάλλον, λέει ο Αμερικανός καθηγητής Ζούμε σε μια εποχή που δεν ευνοεί γρήγορες δράσεις για το περιβάλλον, λέει ο Αμερικανός καθηγητής Η συνέντευξη που παραχώρησε στην «Ε» είχε μια ενδιαφέρουσα αποκάλυψη: ποταμός στο Κλίβελαντ είχε πιάσει... φωτιά λόγω της έντονης παρουσίας χημικών αποβλήτων.

Εχει ιδιαίτερη βαρύτητα η τοποθέτησή του σε σχέση με θεωρίες που ακούγονται έντονα, ότι η περιβαλλοντική κρίση είναι ένα παροδικό φαινόμενο. «Είναι μια θεωρία που δεν ισχύει», δηλώνει κατηγορηματικά ο καθηγητής Γκόλντφιλντ και προσθέτει:

«Πρέπει να θυμόμαστε ότι το περιβαλλοντικό παρελθόν των Ηνωμένων Πολιτειών χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι ζούσαμε σε καθεστώς αφθονίας. Είχαμε μεγάλες εκτάσεις γης, πολλούς φυσικούς πόρους και επαρκή τεχνολογία για να αντλήσουμε από τους φυσικούς πόρους. Μόνον στα τέλη του 19ου αιώνα δημιουργήθηκε η ανησυχία ότι το περιβάλλον δεν είναι ανεξάντλητο. Οτι υπήρχαν όρια. Οι πλημμύρες και οι ξηρασίες προκαλούνται από τη φύση, έχουν όμως επιδεινωθεί πολύ από την παρέμβαση του ανθρώπου στο περιβάλλον. Την αποψίλωση των δασών, το επιφανειακό όργωμα της γης και τη μη ανανέωση των φυσικών πόρων.

Υπήρχε μεγάλη ανησυχία στις πόλεις μας που είχαν αρχίσει να θεωρούνται ακατάλληλες για κατοίκηση. Αλλωστε το περιβαλλοντικό κίνημα στις ΗΠΑ ξεκίνησε από τις πόλεις και όχι από την ύπαιθρο. Η δημιουργία πάρκων, όπως το Σέντραλ Παρκ στη Νέα Υόρκη, η επέκταση των προαστίων, είχαν στόχο να μετριάσουν, να απαλύνουν το "σκληρό" αστικό περιβάλλον, την πυκνή κατοίκηση, την ασφυκτική διαβίωση, πράγματα που στους ανθρώπους έμοιαζαν αφύσικα. Στόχευαν στη δημιουργία ενός πιο φυσικού περιβάλλοντος. Εμείς το ονομάζουμε Ενδιάμεσο Τοπίο (Middle Landscape). Μια ισορροπία μεταξύ φύσης και πόλης».

Οι ειδικοί επιμένουν ότι οι πόλεις πρέπει να έχουν όρια, ώστε να αφήνουν περιθώρια για τη φύση που είναι σήμερα το ζητούμενο. Ποια είναι η εμπειρία από τις ΗΠΑ;

«Είχαμε ένα κίνημα που ξεκίνησε από το 1870 και διαρκεί έως σήμερα για την εξισορρόπηση μεταξύ φύσης και ζωής στην πόλη. Μόλις στις αρχές του 20ού αιώνα, κατά την προεδρία του Θ. Ρούζβελτ, αρχίσαμε να έχουμε περιβαλλοντική πολιτική σε εθνικό επίπεδο. Πρώτο βήμα αποτέλεσε η δημιουργία του Συστήματος των Εθνικών Πάρκων. Να σας θυμίσω ότι ο Ρούζβελτ, πριν γίνει πρόεδρος, ήταν κυβερνήτης της Νέας Υόρκης. Συμμετείχε ενεργά στην προστασία του περιβάλλοντος και τη δημιουργία του Σέντραλ Παρκ. Ωστόσο, το θέμα των εθνικών πάρκων δεν έτυχε υποστήριξης μεγάλης μερίδας του κόσμου».

Μας εξηγεί ότι άτομα που είχαν δραστηριοποιηθεί για την προστασία του περιβάλλοντος είχαν καθοριστικό ρόλο στο κίνημα υπεροχής της λευκής φυλής. Αναφέρει το βιβλίο που είχε γράψει το 1915 ο Μάντισον Γκραντ, από το οποίο είχε δανειστεί ιδέες ο Χίτλερ. Σπεύδει όμως να προσθέσει:

«Στις πόλεις τα πράγματα είναι διαφορετικά. Στα τέλη της δεκαετίας του '20 είχαμε "αφύσικες", όπως τις αποκαλώ, καταστροφές. Αναφέρω την καταστροφική υπερχείλιση του ποταμού Μισισιπή το 1927, έπειτα από μια μακρά περίοδο ξηρασίας στις κεντρικές Ηνωμένες Πολιτείες, που μετέτρεψε το έδαφος σε σκόνη. Ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ, ανιψιός του Θ. Ρούζβελτ, αντιμετώπισε την οικονομική κρίση ως μια καλή ευκαιρία για την εφαρμογή μιας πολιτικής για τη διατήρηση της φύσης. Ιδρυσε τα Σώματα Πολιτικής Προστασίας (Civilian Conservation Corps), με σκοπό τη φύτευση δέντρων για τον περιορισμό της περιβαλλοντικής διάβρωσης και την προστασία των ακτών του Μισισιπή».

Δεν συνεχίστηκε όμως αυτή η πολιτική...

«Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ξεχάσαμε τα θέματα περιβάλλοντος για προφανείς λόγους. Είχαμε τον Ψυχρό Πόλεμο. Υπήρχε έντονη ανησυχία ότι η Σοβιετική Ενωση θα εξαπέλυε ατομικές βόμβες και βόμβες υδρογόνου. Βεβαίως, εμείς κάναμε δοκιμές σε πυρηνικά όπλα, όπως και οι Σοβιετικοί. Υπήρχε λοιπόν έντονη ανησυχία για ραδιενεργά κατάλοιπα και ραδιενεργή βροχή που αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον σχετικά με το περιβάλλον. Καίριας σημασίας ήταν η έκδοση του βιβλίου της Ρέιτσελ Κάρσον "Σιωπηλή άνοιξη", το 1962. Ξεκίνησε την έρευνά της με τις επιπτώσεις από τα ραδιενεργά κατάλοιπα των πυρηνικών εκρήξεων. Αντιλήφθηκε όμως ότι αυτό δεν αποτελούσε το άμεσο πρόβλημα, αφού στην πραγματικότητα δεν ήταν πιθανόν η Σοβιετική Ενωση να βομβαρδίσει τις ΗΠΑ. Ανακάλυψε ότι υπήρχαν ήδη επικίνδυνα χημικά στο περιβάλλον, τα οποία ήταν δυνατόν να προκαλέσουν πολύ μεγαλύτερη ζημιά μακροπρόθεσμα απ' ό,τι η πιθανότητα μόλυνσης από ραδιενέργεια. Αυτό δημιούργησε εθνικό κίνημα για την εξάλειψη αυτών των χημικών και τη διακοπή της χρήσης τους στη γη και στην τροφική αλυσίδα.

Αλλη μια κρίσιμη καμπή είχαμε το 1969, όταν ξέσπασε φωτιά στον ποταμό Καγιαχόγκα, στο Κλίβελαντ. Πώς μπορεί το νερό να καίγεται; Ο ποταμός είχε γεμίσει από τόσα πολλά χημικά, που έπιασε φωτιά! Το ενδιαφέρον είναι ότι είχε ξεσπάσει φωτιά στον ποταμό και παλαιότερα, το 1952, αλλά κανείς δεν είχε δώσει σημασία.

Στη δεκαετία του '60 είχε αφυπνισθεί η περιβαλλοντική συνείδησή μας. Είχαμε την κινητοποίηση των νέων μας, συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού μου. Μαζί με τα συνθήματα κατά του πολέμου του Βιετνάμ, τα ανθρώπινα δικαιώματα κ.λπ., το περιβάλλον αποτελούσε μέρος αυτού του κινήματος. Το 1970, είχαμε την πρώτη Ημέρα της Γης και σύντομα ακολούθησε η συγκρότηση της Υπηρεσίας Προστασίας του Περιβάλλοντος».

Σήμερα οι Αμερικανοί πολίτες δείχνουν ενδιαφέρον για τα περιβαλλοντικά προβλήματα;

«Αυτή τη στιγμή, το περιβάλλον δεν αποτελεί θέμα υψηλής προτεραιότητας, όπως ήταν, παραδείγματος χάριν, πριν από έναν-ενάμιση χρόνο. Υπάρχει μεγάλη ανησυχία για την οικονομία. Η οικονομική ύφεση κράτησε πολύ καιρό. Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ανάκαμψης, αλλά οι περισσότεροι πολίτες ανησυχούν και θεωρούν "πολυτέλεια" το περιβάλλον και τα περιβαλλοντικά ζητήματα.

Επιπλέον, στην Αμερική, η τιμή της βενζίνης έχει πέσει. Κι όταν πέφτει η τιμή της βενζίνης, ξεχνάμε οτιδήποτε σχετικό με τις ανανεώσιμες ενέργειες. Τα πάντα ΟΚ, κανένα πρόβλημα!»

Η αμερικανική κυβέρνηση έχει αρνηθεί να υπογράψει το Πρωτόκολλο του Κιότο. Στην Κοπεγχάγη δεν αποδέχτηκε τους νέους όρους ανάπτυξης...

«Υπάρχουν δύο θέματα που πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη μας σχετικά με το Πρωτόκολλο του Κιότο και την Κοπεγχάγη.

Πρώτον, το ερώτημα είναι να συμμορφωνόμαστε με τα πρωτόκολλα, ακόμα και αν δεν τα υπογράφουμε. Σε γενικές γραμμές αυτός είναι ο αντικειμενικός μας στόχος, αυτό θέλουμε να κάνουμε.

Δεύτερο είναι το θέμα της πολιτικής σκοπιάς που είναι πολύ δύσκολο, γιατί αυτή τη στιγμή έχουμε το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, το οποίο έχει αποκλειστικό σκοπό να θέτει περιορισμούς στην κυβέρνηση. Τόσο το Πρωτόκολλο του Κιότο όσο και της Κοπεγχάγης απαιτούν περισσότερη δράση από πλευράς της εθνικής κυβέρνησης. Είναι λοιπόν δύσκολο. Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι είμαστε εν μέσω μιας πολύ σοβαρής οικονομικής ύφεσης.

Οι περιβαλλοντολόγοι ισχυρίζονται ότι η προστασία του περιβάλλοντος και η οικονομική ανάπτυξη δεν είναι αντιφατικές έννοιες, ότι μπορούν να συμβαδίζουν, και μάλιστα ότι μακροπρόθεσμα πρέπει αναγκαστικά να συμβαδίζουν. Οι περισσότεροι Αμερικανοί όμως δεν σκέφτονται με μακροπρόθεσμους όρους.

Είτε λοιπόν υπογράψουμε είτε όχι, ο αντικειμενικός μας σκοπός είναι να προσπαθούμε να επιτύχουμε τους στόχους. Η δέσμευση στην επίτευξη των στόχων με μια διεθνή συνθήκη είναι κάτι πάρα πολύ δύσκολο. Θα σας δώσω ένα παράδειγμα με τη νέα πυρηνική συμφωνία που υπογράψαμε με τους Ρώσους. Οι πιο πολλοί πιστεύουν ότι είναι λογική, θετική και αναγκαία, αλλά η κυβέρνηση θα δυσκολευτεί να πάρει έγκριση από το Κογκρέσο, λόγω αντιπολίτευσης των Ρεπουμπλικάνων. Είναι αντίθετοι σε οτιδήποτε κάνει η κυβέρνηση Ομπάμα. Θα μπορούσε να προτείνει μια νομοθεσία που θα θεσμοθετούσε την αλφάβητο και πάλι θα ήταν αντίθετοι! Ζούμε λοιπόν πραγματικά σε μια εποχή πολιτικής αντιπαράθεσης που δεν ευνοεί την ανάληψη γρήγορης δράσης για τα ζητήματα αυτά». *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
ΗΠΑ
Περιβάλλον & οικολογία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Ελλάδα της έντυπης έκδοσης
ΑμεΑ
Λογισμικό ανθρωπιάς
Κραυγή ΑμεΑ
Επιστολή
«Γιατί χρησιμοποίησα το φουσκωτό σκάφος του Λιμενικού»
Εγκρίθηκε η ζεύξη
Υποθαλάσσια για Λευκάδα
Περιβάλλον
245.000 νέες θέσεις εργασίας θα φέρουν οι ΑΠΕ
Λεωφόρος... απορριμμάτων
Συνέντευξη: Ντέιβιντ Γκόλντφιλντ
«Η πράσινη ανάπτυξη μπορεί να ανθίσει εν μέσω κρίσης»
Trafficking
Εφιάλτης για τις κόρες της Νιγηρίας
Μαθήματα... στη μπάρα
Μπάρμαν με δίπλωμα
Αριστερά
Ο κρατισμός έπνιξε και την Αριστερά;
Άλλες ειδήσεις
Σε αργία ο δήμαρχος Ζαχάρως
Γιαννιτσά: Εκλεισαν την εθνική οδό
Χωριστά η τιμή του ροδάκινου
Επιασαν τον ληστή των νοσοκομείων