Έντυπη Έκδοση

Σαντιάγο Ρονκαλιόλο

«Για μένα, το ποδόσφαιρο είναι εφιάλτης...»

Το σημερινό δισέλιδο είναι για όσους εδώ και έναν μήνα, εξαιτίας του Μουντιάλ (που την Κυριακή τελειώνει), αγανάκτησαν να βλέπουν και να ακούνε για ποδόσφαιρο. Ενας ταλαντούχος Περουβιανός συγγραφέας, ο 35χρονος Σαντιάγο Ρονκαλιόλο, σατιρίζει με το προσωπικό, ιδιότυπο χιούμορ του τον κόσμο του δημοφιλούς αθλήματος και τα πάθη των οπαδών του, ενώ δύο ποιήματα Ελλήνων ποιητών συμπληρώνουν αυτό το αντι-ποδοσφαιρικό αφιέρωμα.

Με απαράμιλλο χιούμορ ο 35χρονος Περουβιανός συγγραφέας Σαντιάγο Ρονκαλιόλο μιλά για το ποδόσφαιρο, αποδομώντας το Με απαράμιλλο χιούμορ ο 35χρονος Περουβιανός συγγραφέας Σαντιάγο Ρονκαλιόλο μιλά για το ποδόσφαιρο, αποδομώντας το Τι σημαίνει το ποδόσφαιρο για τους Λατινοαμερικανούς; Είναι αλεγρία, όνειρο, παρηγοριά;

«Αλεγρία είναι εάν είσαι Βραζιλιάνος. Αλλά εγώ είμαι Περουβιανός. Για μένα, το ποδόσφαιρο είναι εφιάλτης. Εχουμε να παίξουμε σε Παγκόσμιο Κύπελλο από το 1982...».

Ποια είναι η δική σας ποδοσφαιρική εμπειρία; Παίξατε ποτέ ποδόσφαιρο;

«Μου αρέσει να παίζω, αλλά θέλω να έχω γύρω μου παίκτες που να με κάνουν να αισθάνομαι βολικά. Οι καλοί παίκτες περιμένουν να είσαι κι εσύ το ίδιο καλός με εκείνους. Οπότε συνήθως εκνευρίζονται μαζί μου και μου βάζουν τις φωνές...».

Με ποιον τρόπο οι προλήψεις των λατινοαμερικανικών λαών εκφράζονται μέσω του ποδοσφαίρου;

«Κοιτάξτε, είμαστε καθολικές χώρες. Το να πιστεύεις ότι ένας γυμνός τύπος με λεκέδες αίματος θα σε σώσει ώς την αιωνιότητα, αποτελεί αναμφίβολα μια απίστευτη πρόληψη. Προτιμώ να πιστεύω στον Μαραντόνα. Αυτός τουλάχιστον ρίχνει επάνω του κάτι...».

Ποια είναι η προτίμησή σας σε αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο;

«Ζω στην Ισπανία και θέλω οι άνθρωποι γύρω μου να είναι χαρούμενοι. Συνεπώς θέλω να νικήσει η Ισπανία (σ.σ. η συνέντευξη έγινε πριν από τους ημιτελικούς). Αλλά μην το πείτε αυτό στους Λλατινοαμερικανούς φίλους μου. Η Ισπανία δεν είναι η πιο δημοφιλής ομάδα εκεί. Ταυτόχρονα, θα ήταν ευχάριστο να μη δεις κάποιον Γερμανό, Βραζιλιάνο ή Αργεντινό νικητή. Ας είναι κάποιος καινούργιος. Η Ουρουγουάη, για παράδειγμα, θα ήταν καλή».

Η μεγάλη παρουσία λατινοαμερικανικών ομάδων στους 8 σηματοδοτεί και έναν καινούργιο αέρα που ενδεχομένως πνέει στη Λατινική Αμερική τα τελευταία χρόνια με τις ΗΠΑ να μην ασχολούνται ιδιαίτερα μαζί της;

«Αυτό είναι το καλό τού να είσαι Περουβιανός: οι ΗΠΑ δεν γνωρίζουν πού "πέφτεις" στον χάρτη. Ετσι και σ' εντοπίσουν μια φορά, έχεις πρόβλημα...».

Ο διάσημος Περουβιανός συγγραφέας Μάριο Βάργκας Λιόσα σάς έχει παρουσιάσει σαν τον πιο ελπιδοφόρο Λατινοαμερικανό συγγραφέα. Θα ήταν ακριβές να σας χαρακτηρίσω «Μέσι της λογοτεχνίας».

«Σε παρακαλώ, μην το κάνεις... Ο Μέσι είναι ιδιοφυΐα με την μπάλα, αλλά με το ζόρι μπορεί να μιλήσει ισπανικά...».

Εχετε γράψει ποτέ κάτι σχετικό με το ποδόσφαιρο;

«Εχω γράψει ένα σίριαλ για την "τέχνη της ήττας". Ειδικευόμαστε, ξέρετε, οι Λατινοαμερικανοί σε αυτό... Αλλά υπάρχει κι ένας Μεξικανός συγγραφέας, ο Χουάν Βιγιόρο, ο οποίος γράφει ωραία για το ποδόσφαιρο. Ο Ενρίκε Βίλα-Μάτας είναι επίσης σπουδαίος...».

Το ότι οι λατινοαμερικανικές ομάδες παίζουν πλέον πιο συντηρητικά κυνηγώντας το αποτέλεσμα, είναι κάτι που στενοχωρεί τους φιλάθλους;

«Καθόλου. Οι οπαδοί δεν ενδιαφέρονται για την κομψότητα. Θέλουν απλώς να κερδίζουν».

Με τόσο χρήμα που κυκλοφορεί στο ποδόσφαιρο, υπάρχει χώρος για ρομαντισμό;

«Θα μπορούσε να υπάρξει: η Γκάνα. Εάν νικούσαν, θα έσπαζαν όλα τα στοιχήματα και θα έδιναν ένα νέο πνεύμα στο ποδόσφαιρο, λιγότερο προβλέψιμο. Αλλά δυστυχώς δεν τα κατάφεραν».

Γνωρίζετε αν μέσω του λατινοαμερικανικού ποδοσφαίρου «ξεπλένονται» χρήματα των ναρκωτικών;

«Κοιτάξτε, είχαμε έναν πρώην εθισμένο να ηγείται της ομάδας της Αργεντινής. Και φαινόταν "πλυμένος". Οπότε...».

Ποιου ποδοσφαιριστή η ιστορία θα μπορούσε να αποτελέσει καλό υλικό για μυθιστόρημα;

«Δεν είμαι βέβαιος. Αλλά η ζωή του Μπέκαμ νομίζω ότι θα ήταν ιδανικό σενάριο για μια σαπουνόπερα».

Ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο παρακολουθείτε καθόλου; Εχετε κάποιες προτιμήσεις;

«Μου αρέσει η Ατλέτικο Μαδρίτης επειδή συνήθως χάνει. Ως Περουβιανός, ταυτίζομαι μαζί της. Και γνωρίζω και μια ελληνική ομάδα: τον Παναθηναϊκό. Δεν τους έχω δει να παίζουν ποτέ, αλλά το όνομα ακούγεται περίεργο στα ισπανικά...».

Υπάρχει κάποια βασική διαφορά στον τρόπο που οι Ευρωπαίοι και οι Λατινοαμερικανοί προσεγγίζουν το ποδόσφαιρο;

«Ναι, υπάρχει μια μεγάλη διαφορά: το μπάτζετ...».

Τελικά τι έγινε στο παιχνίδι Αργεντινής - Περού το 1978, εξαιτίας του οποίου έμεινε έξω από τον τελικό η Βραζιλία;

«Θα σου έλεγα, αλλά μετά θα έπρεπε να σε σκοτώσω...».

Θεωρήστε δεδομένο ότι θα μείνει μεταξύ μας.

«Ε, τότε καλά. Είναι απλό: η δικτατορία της Αργεντινής δωροδόκησε τους Περουβιανούς παίκτες για να χάσουν το παιχνίδι κόντρα στην εθνική της ομάδα. Και πρέπει να τους πλήρωσαν πολλά, αφού χάσαμε 6-0...».*

Αντι-ποδοσφαιρικοί στίχοι!

Πνεύμα κριτικό και σπινθηροβόλο, ο λογοτέχνης Ασημάκης Πανσέληνος (1901-1984), προφανώς απηυδισμένος από το παγκόσμιο ενδιαφέρον για το ποδόσφαιρο, επιχείρησε να συνοψίσει μέσα σε λίγες στροφές την απέχθειά του για το σπορ-μαγνήτη των μαζών. Είτε αγαπάς το ποδόσφαιρο είτε όχι, το ποίημα είναι απολαυστικό...

Ποδοσφαιρικό ματς

Εικοσιδυό λεβέντες και μια μπάλα

τις ώρες της δουλειάς και της σχολής μας

με ιδανικά τις γέμισαν μεγάλα,

να φτιάξουν, λέει, το μέλλον της φυλής μας.

Πόδια στραβά, στραβά μυαλά και χέρια,

κωλοπηδούν να πιάσουνε τ' αστέρια!

Ορμούν, χτυπούν και κουτουλούν σα βόδια,

να βρουν το νόημα της ζωής στην πάλη,

όλο τους το μυαλό πήγε στα πόδια

και λες κλοτσούν πια τ' άδειο τους κεφάλι

και ζουν κι αυτοί κι ο λαός μια καταδίκη

ανάμεσο στην ήττα και στη νίκη.

Νοικοκυραίοι φτωχοί μαγαζατόροι

κινούν νωρίς τ' απόγεμα σα λύκοι,

της ζωής οι νικημένοι με το ζόρι

της νίκης ν' απολάψουν τ' αλκολίκι

και κλείουν σ' ενός μαντράχαλου τα σκέλια

του κόσμου την αρχή και τη συντέλεια.

Κι ύστερα χουγιαχτό, βουή και χτύπος

και δεν έχει προβλήματα η ζωή,

καλά που 'ναι κι ελεύτερος ο Τύπος,

για να μαθαίνει ο κόσμος το πρωί

πόσο κλοτσάει με νόηση ένα χαϊβάνι

κι η Λίζα η Τέιλορ έρωτα πώς κάνει.

Στείρα καρδιά και δύναμη τυφλή,

παράγουν ήρωες μαζικά στους τόπους,

ω κι αν βρισκόταν δύο άνθρωποι δειλοί,

να σώσουν απ' τους ήρωες τους ανθρώπους

που ζουν σ' ενός πολέμου μες στη δίνη,

για να ξεσυνηθίζουν την Ειρήνη.

Κι ω να βρισκόταν και στον κόσμο μια άκρη

που η χλαλοή του ματς να μην τη σκιάζει

να υπάρχει μια χαρά και μες στο δάκρυ

κι ένας καημός στων κοριτσιών το νάζι,

της Κυριακής χρυσή να πέφτει η εσπέρα

χωρίς κραυγή πολέμου και φοβέρα.

(«Ταξίδια με πολλούς ανέμους», Κέδρος, Αθήνα 1964)

Κι επειδή κάποιον που έχει πέσει κάτω, είναι άνανδρο να τον χτυπάς, ιδού ένα έξοχο ποίημα του Ηλία Λάγιου, αφιερωμένο στον άνθρωπο που σε έναν μεγάλο βαθμό μονοπώλησε το ενδιαφέρον σε αυτό το Μουντιάλ, αλλά τελικά αποχώρησε ταπεινωμένος. Ενα ρέκβιεμ για τον παλιάτσο και πρίγκιπα μαζί, Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα...

ΗΛΙΑΣ ΛΑΓΙΟΣ (1958-2005):

Μπαλάντα του απερχόμενου ντριπλέρ του καιρού τούτου.

Στη δίψα μου ονειρεύομαι τον Ντιέγκο,

νεροσυρμή στην εσχατία του πόνου·

με τον Μακρή, τη Νοταρά, τον Βέγγο.

Ενας χωριάτης, πάνω στου ημιόνου

την πλάτη, με την έλλαμψη του μόνου

Ελληνος, που θα χτίσει Παρθενώνα.

Να θεωρεί με την πίκρα, του αυτοκτόνου

το περιστέρι, ο Ντιέγκο Μαραντόνα.

Θολωμένο και γύφτικο το μάτι·

το εναρκτήριο λάκτισμα δικό του

σ' όλα της Γης τα μήκη και τα πλάτη.

Να κουβαλά τα φτωχικά του Νότου

στο χρυσοεπιπλωμένο αρχοντικό του.

Ως τέλειωνεν της θλίψης τον αγώνα

τον είδα: είχε κακό το ριζικό του

Εκεί, στη μακρινότατη Αρτζεντίνα

η οδύνη του είναι η οικεία μας οδύνη

(κάπου στο Μετς, Μουσούρου, στην Αθήνα).

Μ' απόκαμ' η ψυχούλα και της δίνει

παρηγορία ψυχρή την κοκαΐνη.

Α, στην οθόνη κλίναμε το γόνα,

λέγοντας: ας χαρεί λίγη γαλήνη

το περιστέρι ο Ντιέγκο Μαραντόνα.

Κυρά της μοναξιάς, μάνα του πλήθους,

κυρά του ξεπεσμού, του χαμού μάνα,

σταμάτα του αναθέματος τους λίθους.

Κι εμπρός στον επερχόμενο χειμώνα

μέμνησο να ταΐζει στην αλάνα

(«Το Βιβλίο της Μαριάννας», 1993)

Τα βιβλία

«Ντροπή»

Ο Σαντιάγο Ρονκαλιόλο με το πρώτο του βιβλίο εστιάζει σε μια σύγχρονη οικογένεια του Περού. Ο αναγνώστης διαβάζει την ιστορία της οικογένειας μετά τον θάνατο της γιαγιάς και ταυτοχρόνως την προσωπική ιστορία του κάθε μέλους σε είδος παράλληλης δράσης. Συνουσίες, αυτοερωτισμός, ραβασάκια κι ένας... ένδοξος γάτος σε ένα βιβλίο, στο οποίο θίγονται θέματα όπως η ανατροφή των παιδιών, το τέλμα των σεξουαλικών σχέσεων στον γάμο, οι εξωσυζυγικές σχέσεις, η καταπίεση των ερωτικών επιθυμιών, η εμμονή με τη νοσταλγία, οι φαντασιώσεις, η νεκροφιλία κ.ά. Η κωμωδία εναλλάσσεται με το δράμα, χωρίς ποτέ οι προθέσεις του Ρονκαλιόλο για το πώς εκείνος προσεγγίζει τα πράγματα να είναι σαφείς. Η «Ντροπή» μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη.

«Κόκκινος Απρίλης»

Στο Περού, τα χρόνια του '80 έλαβε χώρα μια εξαιρετικά βίαιη επανάσταση με αντίστοιχα σκληρή στρατιωτική καταστολή. Οι νεκροί εκείνης της περιόδου υπολογίζονται γύρω στις εβδομήντα χιλιάδες, με την ευθύνη να επιμερίζεται σχεδόν εξίσου και στις δύο πλευρές. Ο «Κόκκινος Απρίλης» είναι η ματιά της γενιάς του Ρονκαλιόλο σε αυτά τα γεγονότα, σε μια προσπάθεια να γίνει αντιληπτό ποια πλευρά είχε πόσο δίκαιο. Οπως έχει εξομολογηθεί ο ίδιος ο συγγραφέας σε συνέντευξή του στον Δημήτρη Αναστασόπουλο: «Οι γονείς μου, εξόριστοι στο Μεξικό, μιλούσαν συνέχεια για την επερχόμενη επανάσταση. Οταν γυρίσαμε στο Περού, μαινόταν ένας εφιαλτικός εμφύλιος. Το "Φωτεινό Μονοπάτι", μαοϊκοί αντάρτες, πίστευαν στην επανάσταση και σκότωναν τους διαφωνούντες. Οι στρατιώτες έκαναν τα ίδια υπερασπίζοντας την κυβέρνηση. Μίλησα με τους αντάρτες στη φυλακή. Εμεινα έκπληκτος από την πίστη τους στο δίκαιο του αγώνα. Οταν έκαναν φόνους, τους βάφτιζαν ηρωικές πράξεις. Οι σφαγές της άλλης παράταξης ήταν απλώς σφαγές. Προσπάθησα να είμαι δίκαιος. Σέβομαι τους δολοφόνους μου, από όποια πλευρά και αν είναι. Δεν καταδικάζω κανέναν. Μόνο εξηγώ ότι η μια πλευρά δαιμονοποιεί την άλλη και αρνείται να κοιτάξει τα δικά της εγκλήματα. Εν τέλει, απέβαλα όλες τις προκαταλήψεις. Ούτε όλοι οι στρατιωτικοί είναι τέρατα ούτε όλοι οι αντάρτες φανατικοί. Είναι πολύ πιο ανθρώπινοι».

«Αναμνήσεις μιας κυρίας»

Μια κυρία της καλής κοινωνίας αποφασίζει να γράψει τα απομνημονεύματά της για να εκθέσει τα παιδιά της που την άφησαν έξω από την κληρονομιά του πατέρα της. Αλλά επειδή το γράψιμο δεν «το έχει», απευθύνεται σε έναν νεαρό συγγραφέα-φάντασμα ο οποίος θα γράψει το βιβλίο που θα υπογράφει αυτή. Στο βιβλίο πρωταγωνιστούν τρεις δικτάτορες: ο Τρουχίλιο του Αγίου Δομίνικου, ο Μουσολίνι της Ιταλίας και ο Κάστρο της Κούβας. Καθώς ο νεαρός συγγραφέας προχωρεί την έρευνά του, ανακαλύπτει απροσδόκητες πτυχές της όλης ιστορίας και την εμπλοκή παραγόντων όπως η CIA, η μαφία κ.ά. Εν παραλλήλω, δοκιμάζεται και ο ίδιος, αφού καλείται να κάνει διάφορους συμβιβασμούς και να έρθει αντιμέτωπος με τις αρχές του. Ο Ρονκαλιόλο «κλείνει» πονηρά το μάτι στους αναγνώστες του, αφού αρκετά στοιχεία του συγγραφέα-ήρωα του βιβλίου του χαρακτηρίζουν και αυτόν (είχε δουλέψει ως συγγραφέας - φάντασμα κ.λπ.).

«Η τέταρτη ρομφαία»

Ο Τύπος τον ονόμασε «πιο επικίνδυνο τρομοκράτη της Αμερικής». Ο Ρονκαλιόλο τον θεωρεί έναν ευφυή και χαρισματικό άνθρωπο, ο οποίος θέλησε να αλλάξει την κοινωνία, χωρίς να τον απασχολούν τα μέσα με τα οποία θα επιχειρούσε την αλλαγή. Κάπως έτσι, δημιούργησε από το μηδέν έναν αντάρτικο στρατό, πολεμικές μηχανές που θυσίαζαν τη ζωή τους για τον αγώνα. Το «Φωτεινό Μονοπάτι» της δεκαετίας του '80 στο Περού ήταν δημιούργημα του Αμπιμάελ Γκουσμάν, του ανθρώπου που θεωρούσε τον εαυτό του την «τέταρτη ρομφαία» της παγκόσμιας επανάστασης μετά τον Μαρξ, τον Λένιν και τον Μάο.

Ο Γκουσμάν συνελήφθη το 1992, δώδεκα χρόνια μετά την «επίσημη» κήρυξη της επανάστασης στο Περού. Εβδομήντα ετών σήμερα, ο Γκουσμάν παραμένει θαμμένος ζωντανός σε μια βάση του Ναυτικού, το Καλιάο, κοντά στην πρωτεύουσα Λίμα. Μάλιστα, ενώ έχει γράψει τα απομνημονεύματά του, του απαγορεύεται να τα εκδώσει. Πάντως, ο Ρονκαλιόλο τού προσάπτει την καταστροφή της Αριστεράς στο Περού αφού, εξαιτίας του, οι πολίτες συνέδεσαν την αριστερή πολιτική με τον πόλεμο, με αποτέλεσμα, σήμερα που η υπόλοιπη Λατινική Αμερική στρέφεται αριστερά, στο Περού να υπάρχουν αγκυλώσεις που εμποδίζουν μια αντίστοιχη αλλαγή.

- Ο Σαντιάγο Ρονκαλιόλο θα είναι ίσως ο δημοφιλέστερος συγγραφέας - προσκεκλημένος στο Πρώτο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Τήνου που θα πραγματοποιηθεί στις 29, 30 και 31 Ιουλίου και στο οποίο θα εμφανιστούν 27 συγγραφείς από 18 χώρες.

Τα βιβλία του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο κυκλοφορούν στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Καστανιώτη (σε μετάφραση της Μαργαρίτας Μπονάτσου).

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Σημείο συνάντησης
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Μουσική
Το Τάε Κβον Ντο θα γίνει ένα τεράστιο κλαμπ
Τελειώνει το φεστιβάλ, αρχίζει το tutti frutti
Νέες ταινίες
Απολαυστικές, ρομαντικές και μη, κωμωδίες
Συνέντευξη: Φωτεινή Σισκοπούλου
Βρήκε στην Κωνσταντινούπολη την Ιθάκη της
Συνέντευξη: Γιώργος Σταυριανός
Οι εποχές κρίσης είναι βήματα προόδου
Συνέντευξη: Κώστας Κόκλας
Η θέση μας στην κρίση είναι δίπλα στον κόσμο
Αγιογραφία
Μυκονιάτης αγιογράφος με αφανές έργο