Έντυπη Έκδοση

Ωρα για περιπέτεια

Αρχαιολόγοι, ανθρωπολόγοι και βιολόγοι εν δράσει σε πέντε μυθιστορήματα με κοινό χαρακτηριστικό τη γρήγορη πλοκή και το μυστήριο

Πριν από την εμφάνιση του κινηματογράφου ήταν η δύναμη του συγγραφέα που δημιουργούσε την εικόνα στο νου του αναγνώστη. Ηταν αυτός ο μόνος τρόπος να ζήσει τα γεγονότα και να νιώσει ενταγμένος στη δίνη της ιστορίας. Υπάρχουν συγγραφείς ικανοί να παρασύρουν σ' αυτό το βαθμό ακόμα και τώρα που η εικόνα κυριαρχεί.

Τη δοκιμασμένη συνταγή του Ιντιάνα Τζόουνς χρησιμοποιούν πια όλο και περισσότεροι συγγραφείς. Τη δοκιμασμένη συνταγή του Ιντιάνα Τζόουνς χρησιμοποιούν πια όλο και περισσότεροι συγγραφείς. Υπάρχουν κι άλλοι που γράφουν για να δουν το έργο τους να γίνεται εικόνα, να το δουν αγορασμένο από το Χόλιγουντ. Και στη μια και στην άλλη περίπτωση τα μυθιστορήματα περιπέτειας είναι αυτά που εν πολλοίς αποτελούν πανάκεια. Σε πέντε από αυτά αναφερόμαστε παρακάτω.

Διαβάζοντας τη «Γη των θαυμάτων» του Μπάρι Ανσγουορθ (μετάφραση Ελένη Ηλιοπούλου, εκδόσεις «Πατάκη»), είναι ακριβώς σαν να διαβάζεις έναν πρόλογο στους «Εφτά στύλους της σοφίας» του Λόρενς, όταν οι Αγγλοι μάχονταν με του Τούρκους στη Μέση Ανατολή. Δεν είναι τόσο τα γεγονότα όσο το ιστορικό πλαίσιο που προηγήθηκε του Α' Παγκόσμιου Πόλεμου, όταν η Τουρκία ακόμα κυριαρχούσε στα εδάφη του μετέπειτα Ιράκ, της Μεσοποταμίας που τότε όργωναν οι πράκτορες των εθνών της Δύσης με δέλεαρ, τι άλλο, το πετρέλαιο. Αμερικανοί, Αγγλοι και Γερμανοί έβλεπαν στο πετρέλαιο την απάντηση στο ενεργειακό πρόβλημα, ας μην ξεχνάμε δε πως η παντοκρατορία της Μεγάλης Βρετανίας στη θάλασσα εξαρτιόταν αποκλειστικά από αυτό, μετά την απόφαση του Ουίνστον Τσόρτσιλ να τελειώσει η εποχή του ατμού στα αγγλικά πολεμικά.

Ο Ανσγουορθ ωστόσο δεν ξεκινά από το προφανές, αντιθέτως θέλει τους κεντρικούς του ήρωες αρχαιολόγους, που ενώ θα ανασκάπτουν μια τούμπα και θα βρίσκουν ένα ασύλητο τάφο, θα καίγονται κυριολεκτικά από τη βιάση, αφού το στρώσιμο των γραμμών του σιδηροδρόμου από τους Γερμανούς θα τους φτάσει και θα τους προσπεράσει αφήνοντας πίσω του καμένη (αρχαιολογικά) γη.

Παίζει ο συγγραφέας με την υγιή φιλοδοξία, που τυλίγεται από τη δολοπλοκία, παίζει με τις ψεύτικες ελπίδες και υποσχέσεις που δίνουν οι πλουτοκράτες προκειμένου να κάνουν τη δουλειά τους, παίζει με την απαξία της ιστορικής μνήμης μπροστά στα συμφέροντα των καιρών. Και αυτόπτες μάρτυρες όλων των γεγονότων δεν είναι άλλοι από τους ντόπιους Αραβες, που ενίοτε δεν ενδιαφέρονται για τίποτ' άλλο παρά για μια νύφη κι ένα χωραφάκι, πιόνια στη δίνη της ιστορίας και γι' αυτό αναλώσιμοι.

Στα βήματα των μετρ του είδους ο Τόρστεν Κρολ δίνει τους «Δελφινάνθρωπους» (μετάφραση Εφης Τσιρώνη, εκδόσεις «Bell»), σημαντικό έργο που συνδυάζει τον πολιτισμό του τρόμου του λευκού ανθρώπου με την αθωότητα της σκληρότητας μιας φυλής πρωτογόνων.

«Πολιτισμένοι» και άγριοι

Η πλοκή διαμορφώνεται με αφετηρία τη μετανάστευση της συζύγου ενός νεκρού τανκιστή της Βέρμαρχτ και των δύο παιδιών της στη Βενεζουέλα, αμέσως μετά την ήττα της Γερμανίας. Ο αδελφός του νεκρού συζύγου της έχει προτείνει γάμο και νέα ζωή. Το κουαρτέτο πετώντας για το εσωτερικό της χώρας θα εγκλωβιστεί σε τροπική καταιγίδα, το αεροπλάνο θα πέσει σ' ένα παραπόταμο του Ορινόκο και έτσι οι επιβάτες του θα βρεθούν ανυπεράσπιστοι στη ζούγκλα. Εκεί θα τους περιθάλψει μια φυλή πρωτόγονων κι επειδή ακριβώς ένας μέλος της είχε ονειρευτεί το προηγούμενο βράδυ τέσσερα δελφίνια ν' ανεβαίνουν το ποτάμι, θα τους θεωρήσουν «δελφινάνθρωπους».

Ενας ακόμα Γερμανός θα κάνει την εμφάνισή του, είναι ο ανθρωπολόγος ο οποίος μελετά επί χρόνια τη συμπεριφορά των «αγρίων» και δεν έχει καν ιδέα για τον πόλεμο που σπάραξε τον κόσμο όλο. Πρόκειται για Γερμανοεβραίο, ενώ ο Κλάους, ο αδελφός του νεκρού συζύγου, έχει υπάρξει μέλος των SS και βρίσκεται στη Βενεζουέλα ακριβώς για να κρυφτεί. Πάνω σ' αυτή την αντίθεση πατάει ακριβώς ο Κρολ και συχνά με χιούμορ καταδεικνύει διαφορές και ομοιότητες ανάμεσα σε πολιτισμένους και αγρίους αλλά και την ανθρώπινη βλακεία, όπως επίσης και την ανθρωπιά που χωρίς αυτή η ζωή θα ήταν μόνο βάσανο.

Βέβαια, ο απαιτητικός αναγνώστης θα είχε κάθε λόγο να μη διαβάσει το μυθιστόρημα αφού ήδη στην πρώτη του παράγραφο υπάρχει μια ασυνταξία, λείπει ένα ρήμα κι ένα όνομα είναι γραμμένο λάθος. Ευτυχώς, στη συνέχεια τα πράγματα βελτιώνονται.

Σας αρέσει ο Ιντιάνα Τζόουνς; Αν ναι, τότε οι «Φύλακες του μυστικού» του Ντέιβιντ Γκίμπινς (μετάφραση Γιώργος Μπαρουξής, εκδόσεις «Διόπτρα») θα σας εκπλήξουν ευχάριστα. Μίξη πραγματικών ιστορικών στοιχείων και φαντασίας, το μυθιστόρημα εξελίσσεται σε δύο χρόνους, στα τέλη του 1900 και σήμερα, αλλά τα γεγονότα με τα οποία ασχολείται έχουν την αφετηρία τους στα έργα των επιζώντων μιας χαμένης ρωμαϊκής λεγεώνας.

Στα 1879, στη ζούγκλα της Ινδίας, ο υπολοχαγός του Βρετανικού Βασιλικού Μηχανικού Τζον Χάουαρντ θα βρεθεί στο λάθος σημείο τη λάθος στιγμή. Ο Χάουαρντ μυστηριωδώς θα εξαφανιστεί και θα περάσουν περισσότερα από 100 χρόνια για να μπει εντελώς τυχαία στα ίχνη του ένας αρχαιολόγος απόγονός του, που θα ερευνήσει τα έργα και τις ημέρες του προ-προππάπου του στο Δρόμο του Μεταξιού. Φυσικά η ζωή του, όπως και αυτή των συντρόφων του, δεν θα είναι ρόδινη σ' αυτή τους την προσπάθεια: μια σέχτα με ύπαρξη χιλιετιών θα τους την κάνει δύσκολη, συμβάλλοντας όμως καθοριστικά στην εξέλιξη της πλοκής.

Για όσους έχουν οικολογικές ευαισθησίες (που θα έπρεπε βεβαίως να έχουν όλοι) το «Τραγούδι της φάλαινας» του Ντάγκλας Κάρλτον Εϊμπραμς (μετάφραση Γιώργος Μπαρουξής, εκδόσεις «Ψυχογιός») ως μυθιστόρημα είναι ιδανικό. Και βέβαια δεν εξαντλείται στις φάλαινες και στη διάσωσή τους αλλά πάει πολύ πιο πέρα, αφού ο συγγραφέας έχει φροντίσει να κάνει ένα πλήρες ρεπορτάζ, τόσο γι' αυτά τα τεράστια θηλαστικά όσο και για τα διεθνή συμφέροντα, που θέλουν την απελευθέρωση του κυνηγιού τους.

Με κεντρική ηρωίδα την Ελίζαμπεθ Μακέι, μια βιολόγο που ετοιμάζει τη διατριβή της, ο Εϊμπραμς επικεντρώνεται στο διάσημο «τραγούδι» της φάλαινας, τείνοντας να αποδείξει πως μέσω αυτού αυτοί οι γίγαντες της αβύσσου είναι ικανοί να εκπέμψουν συγκεκριμένα σήματα που τους επιτρέπουν να συνεννοούνται. Οταν μια φάλαινα θ' ανέβει τον ποταμό Σακραμέντο και θα εγκλωβιστεί, η Μακέι χρησιμοποιώντας ακριβώς τις μαγνητοφωνήσεις της από τους ήχους που εκπέμπει θα επιχειρήσει να τη διασώσει.

Ολα αυτά, ωστόσο, αποτελούν το πλαίσιο για να καταγγελθούν οι πολιτικές, κατά κύριο λόγω των Ιαπώνων, που θέλουν την απελευθέρωση του κυνηγιού της φάλαινας, αφού το κρέας της μοσχοπουλιέται ως ιδανικός μεζές...Ισχυρές δόσεις σασπένς, η ύπαρξη των καλών που εν τέλει αποδεικνύονται κακοί και το αντίστροφο αλλά και υπέροχες εικόνες βυθού κάνουν ελκυστικό, παρά την κάποια αφέλεια, το μυθιστόρημα.

Σε χρόνο και τόπο που δεν ορίζεται, μπορεί στο απώτερο παρελθόν ή στο απώτατο μέλλον, ίσως στην Αμερική, όπου όμως τα ονόματα των πόλεων παραπέμπουν στην Ελλάδα, υπάρχει ένα τάγμα μοναχών πολεμιστών που επιδίδεται στο παιδομάζωμα για να πληθύνει τις τάξεις του. Τα παιδιά, όσα δηλαδή επιζούν από τη σκληρή εκπαίδευση και τις απάνθρωπες συνθήκες ζωής, καταλήγουν όπως και οι πάτρωνές τους: θρησκόληπτοι μηχανορράφοι, δίχως ευαισθησίες, μηχανές θανάτου.

Παραμύθι εποχής

Πάνω σ' αυτό τον καμβά ο Πολ Χόφμαν πλέκει το «Αριστερό χέρι του Θεού» (μετάφραση Βούλα Αυγουστίνου, εκδόσεις «Διόπτρα»), μια περιπέτεια από εκείνες που συνήθως βρίσκουν το δρόμο τους για τις κινηματογραφικές οθόνες.

Το μυθιστόρημα τα έχει όλα: αγωνία, αίσθημα, επικό ύφος. Ο συγγραφέας θέλει να αποδράσουν τρία από τα παιδιά (έφηβοι) από το κάστρο του τάγματος, έχοντας διασώσει από τα νύχια του χάρου μια κοπέλα. Θα τα οδηγήσει σε μια ακμάζουσα πόλη-κράτος, όπου ο κεντρικός του ήρωας ο Κέιλ θα μεγαλουργήσει και θα γνωρίσει επίσης τον έρωτα με την κόρη του άρχοντα. Το βιβλίο ολοκληρώνεται με τους δύο νέους να δυστυχούν, υποσχόμενο έτσι μια εξίσου ζουμερή και πολυσέλιδη συνέχεια.

Το μυθιστόρημα είναι ελκυστικό για όσους αρέσκονται στα παραμύθια εποχής. Και θα ήταν ακόμα πιο πολύ αν δεν περίσσευαν οι αμερικανισμοί στη μετάφραση. Ψύλλοι στ' άχυρα, θα πείτε... *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Μια μέρα, τέσσερις ιστορίες
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Θέατρο
Πλούτος, ο θρίαμβος της φτώχειας
Πρόβα για το φθινόπωρο
Κινηματογράφος
Εύκολοι καιροί για ήρωες
Στην ουρά για Βενετία
Συνέντευξη: Σύλλας Τζουμέρκας
«Η ελληνική οικογένεια είναι στραβό κύτταρο»
Συνέντευξη: Τζον Γουότερς
«Οι γκέι σήμερα είναι πολύ συντηρητικοί»
Συνέντευξη: Χριστιάνα Στεφάνου
Μπήκε στο χορό
Μουσική
Με όπλα την ποίηση και τη μουσική
Νέοι και ανεξάρτητοι
Απαγόρευση καπνίσματος
Κι ο νέος νόμος γίνεται καπνός
Μαραθώνας
Οσα δεν είδαν οι Πέρσες
Φωτογραφία
Γιάπης με το ζόρι
Εκθεση
The golden boy
Προσφορά «Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας»
Οι μετρ του αστυνομικού
Βιβλίο
Μια μέρα, τέσσερις ιστορίες
Ωρα για περιπέτεια