Έντυπη Έκδοση

Διεθνή

Πλανήτης Γη

  • Κατοικήσιμος ο «μικρός»

    Σε βαθύ κόκκινο λάμπει ο ξένος ήλιος μακριά στον ουρανό. Ο χρόνος που χρειάζονται οι πλανήτες του συστήματός του για μια περιστροφή γύρω του είναι ίσος με δύο γήινους μήνες. Οι πίσω πλευρές των πλανητών, ωστόσο, βρίσκονται σε αιώνιο σκότος. Λόγω των ακραίων θερμοκρασιακών διαφορών δημιουργούνται θύελλες, μπροστά στις οποίες οι γήινοι τυφώνες μοιάζουν με θαλάσσιες αύρες, ενώ θεόρατα κύματα μαστιγώνουν τις ακτές. Χωρίς αμφιβολία, πρόκειται για έναν κόσμο εντελώς αφιλόξενο. Και όμως, ίσως εκεί να υπάρχει ζωή.

    Σ'αυτό το συναρπαστικό συμπέρασμα κατέληξε η ερευνητική ομάδα περί την αστρονόμο Λάιζα Καλτενέγκερ από το Χάρβαρντ. Οι επιστήμονες συνέθεσαν μια παραστατική προσομοίωση Η/Υ του πλανήτη Gliese 581 d, που πρόκειται να δημοσιευτεί στην επιστημονική επιθεώρηση «Astrophysical Journal». Κατά τη Λ. Καλτενέγκερ, που από τον περασμένο μήνα διεξάγει τις έρευνές της στο Ινστιτούτο Αστρονομίας Μαξ Πλανκ Χαϊδελβέργης (ΜΡΙΑ), «είναι ένας εξαιρετικά ενδιαφέρον νέος κόσμος και υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να είναι κατοικήσιμος».

    Το αστρικό σύστημα Gliese 581 θεωρείται το πλέον ενδιαφέρον εκτός του ηλιακού μας συστήματος που έχει ανακαλυφθεί τελευταία. Συνολικά έξι πλανήτες περιβάλλουν το κεντρικό άστρο στον αστερισμό του Ζυγού. Ο μικρότερος, Gliese 581 g, φαίνεται ότι συγκαταλέγεται επίσης στη λεγόμενη «κατοικήσιμη ζώνη» του συστήματος και η Αμερικανίδα ειδικός ασχολήθηκε με την κλιματική κατάσταση του πλανήτη. Η απόστασή του από το κεντρικό του άστρο επιτρέπει υποθέσεις για την ύπαρξη νερού -σημαντικότερη προϋπόθεση για την ύπαρξη ζωής, τουλάχιστον κατά τα δικά μας δεδομένα.

    Αλλες μορφές ζωής

    Αρχικώς, ο Gliese 581 d θεωρήθηκε παγωμένη μάζα, με θερμοκρασίες εδάφους περί τους -40oC λόγω της μακρινής του απόστασης από τον ήλιο του. Ωστόσο, σ' έναν παράγοντα οι ερευνητές δεν έδωσαν την απαιτούμενη σημασία - το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Ο συγκεκριμένος πλανήτης έχει επταπλάσιο βάρος απ' ό,τι η Γη και κατατάσσεται στην κατηγορία των λεγόμενων «υπερ-γαιών». Ολα τα στοιχεία οδηγούν στη θεωρία πως κάποτε έντονα ενεργά ηφαίστεια απελευθέρωναν στην ατμόσφαιρά του τεράστιες ποσότητες CO2 σχηματίζοντας έτσι μια πυκνή αέρια μάζα γύρω του. Λόγω του φαινομένου αυτού οι θερμοκρασίες ανήλθαν πολύ άνω του μηδενός και έλιωσαν μεγάλο μέρος των πάγων του. Εάν σ' αυτά προστεθούν η μεγάλη ατμοσφαιρική πίεση -περίπου επτά bar- και η μεγάλη βαρύτητα, ο πλανήτης μπορεί να διαθέτει μορφές ζωής, σίγουρα, όμως, άλλων προδιαγραφών, τουλάχιστον όσον αφορά τον τρόπο κίνησης.

    Σαφώς πλησιέστερες στις γήινες είναι οι συνθήκες που επικρατούν στον Gliese 581 g, αλλά πρέπει να διευκρινιστεί, εάν έχει και κλίμα φιλικό προς την ύπαρξη ζωής. Σύμφωνα με πρώτες εκτιμήσεις μάλλον μοιάζει με καταψύκτη - κι εκεί δεν φαίνεται να υπάρχει και φαινόμενο θερμοκηπίου. Υποθέσεις έχουν διατυπωθεί και για τα πιθανά είδη φυτών που μπορεί να υπάρχουν στο συγκεκριμένο αστρικό σύστημα. Κατά την Αμερικανίδα ερευνήτρια Νάνσι Κιανγκ, «σίγουρα θα αξιοποιούν κάθε ακτίνα φωτός για τη φωτοσύνθεση, αλλά υπό το φως ενός κόκκινου ήλιου μίσχοι και φύλλα θα ήσαν κατάμαυρα, σαν καμένα».

    Βεβαίως, τεράστια πρόκληση για τα τεχνικά μέσα παραμένει η δυνατότητα ανάλυσης του φωτός ενός εξωπλανήτη, αφού συνήθως τα κεντρικά άστρα λάμπουν εκατομμύρια φορές φωτεινότερα απ' ό,τι οι πλανήτες τους. Και μέχρι να φτάσει η ώρα της ανάλυσης των πλανητικών φασμάτων θα περάσει ακόμη καιρός. Ωστόσο, μερικές φορές οι ειδικοί κατορθώνουν εκπληκτικά πράγματα, όπως την ανάλυση της ατμόσφαιρας ενός εξωπλανήτη εμμέσως - με την ευκαιρία μιας έκλειψης, όπου στο φάσμα του κεντρικού άστρου ο δορυφόρος αφήνει το χημικό του αποτύπωμα. Στα αέρια περιβάλλοντα στρώματα εξωπλανητών έχουν ανιχνευθεί προς το παρόν υδρογόνο και ήλιο, στοιχεία που απαντώνται και στους «δικούς μας» Δία και Κρόνο.

    Οι αστροφυσικοί δηλώνουν αισιόδοξοι ότι θα μπορέσουν να μεταθέσουν εκ νέου τα όρια των ερευνών τους και αποφασισμένοι να μελετήσουν φωτογραφίες μικρότερων και ψυχρότερων δειγμάτων από ουράνια σώματα. «Η πρόοδος του τομέα μας είναι πολύ ταχύτερη απ' όσο αναμέναμε», λέει χαρακτηριστικά ο διευθυντής του ΜΡΙΑ Τόμας Χένινγκ, τονίζοντας πως σε μια πενταετία οι ειδικοί θα είναι σε θέση να διεξάγουν μετρήσεις στην ατμόσφαιρα υπερ-γαιών που περιστρέφονται γύρω από αδύναμους ήλιους.

    Ο διάδοχος του Hubble

    Πολλές ελπίδες στρέφονται προς τα ουράνια μάτια της επόμενης γενεάς. Το 2014 θεωρείται πιθανό έτος έναρξης λειτουργίας του «James Webb Space Telescope», διαδόχου του θρυλικού διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble. Οι Ευρωπαίοι, από την πλευρά τους, σκοπεύουν να εγκαταστήσουν στην Ατακάμα το «Extremely Large Telescope», που με το διαμέτρου 42 μ. κάτοπτρό του θα είναι το μεγαλύτερο τηλεσκόπιο όλων των εποχών. Και υπάρχουν και σχέδια για περαιτέρω κάτοπτρα διαμέτρου 100 μ!

    Με τέτοια μέσα τα αινίγματα συστημάτων τύπου Gliese 581 θα βρουν σίγουρα απαντήσεις. Το επόμενο θέμα είναι εάν τα τηλεσκόπια όντως αποκαλύψουν άγνωστες μορφές ζωής. Θα αποφασίσει, άραγε, η ανθρωπότητα αποστολές εξερεύνησης των εξωγήινων κόσμων; Το συγκεκριμένο αστρικό σύστημα βρίσκεται σε κοντινή, για τα συμπαντικά δεδομένα, απόσταση από τη Γη - μόλις 20,5 έ.φ. Ο κόκκινος ηλιακός νάνος συγκαταλέγεται στα 100 πιο γειτονικά μας άστρα. Ωστόσο, με τα σημερινά μέσα Γήινοι αστροναύτες θα χρειάζονταν... 400.000 χρόνια για την κάλυψη της αστρικής αυτής απόστασης. Δηλαδή χρόνος διπλάσιος απ' όσο ζει ο άνθρωπος ως είδος στον πλανήτη μας! *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
Ουγγαρία
Τα τοξικά κύματα του Δουνάβεως
«Αγνοούμε ακόμα τις επιπτώσεις»
ΗΠΑ
«Οι δημόσιες σχέσεις» εμπόδισαν τον Ομπάμα να δράσει στην κηλίδα της ΒΡ
Ισχυρές γυναίκες: πρώτη η κυρία πλανητάρχου
Αφγανιστάν
Ολοι «μιλούν» με τους Ταλιμπάν
Ε.Ε. - ΗΠΑ
Η Ε.Ε. ζητάει εξηγήσεις από τις ΗΠΑ για την τρομο-υστερία
Ισραήλ
Τον Οκτώβριο του '73 (πόλεμος Γιομ Κιπούρ) το Ισραήλ θα έκανε χρήση πυρηνικών
Τουρκία
Περιμένοντας το τουρκικό «ναι»
Τρίτο πυρηνικό σταθμό στην Τουρκία προτείνει η Ιαπωνία
«Πάτωσε» η φρεγάτα
Άλλες ειδήσεις
Δέκα δεκάτου του δέκα