Έντυπη Έκδοση

Η επιστροφή της Πάπισσας

Η ιστορία της έγινε βιβλίο, θεατρικό έργο και ταινία. Τώρα, μια νέα γερμανική παραγωγή μάς παρουσιάζει την Ιωάννα ξανά στην οθόνη

Ηταν το ένοχο και επτασφράγιστο μυστικό της Καθολικής Εκκλησίας για περισσότερα από 1.000 χρόνια: η συγκλονιστική ιστορία του πάπα, που στην πραγματικότητα... ήταν πάπισσα! Ο μύθος της ενέπνευσε πολλούς - από τον Μπρεχτ μέχρι τον Ροΐδη.

Τώρα, μετά την Λιβ Ούλμαν (1972) ήρθε η σειρά της 34χρονης Γερμανίδας Γιοχάνα Βόκαλεκ («Το σύνδρομο Μπάαντερ-Μάινχοφ») να υποδυθεί την Πάπισσα Ιωάννα στην ομώνυμη ταινία του 50χρονου γερμανού σκηνοθέτη Σόνκε Βόρτμαν (στα σινεμά την Πέμπτη). Γυρίστηκε στα αγγλικά, με συμπρωταγωνιστές της Βόκαλεκ τους Ντέιβιντ Γουέναμ («Αρχοντας των δαχτυλιδιών») και Τζον Γκούντμαν, και βασίστηκε στο μπεστ σέλερ «Πάπισσα Ιωάννα» (1996) της Αμερικανίδας Ντόνα Γούλφολκ-Κρος.

Ετος 853 μ.Χ. Ο Τζοβάνι Ανγκλίκο, έχοντας γίνει ένας φωτισμένος θεραπευτής και δάσκαλος, αναλαμβάνει το αξίωμα του πάπα της Καθολικής Εκκλησίας. Μόλις δύο χρόνια μετά, λιθοβολείται μέχρι θανάτου. Ο Ανγκλίκο ήταν, στην πραγματικότητα, γυναίκα - η μοναδική γυναίκα που έχει χειροτονηθεί πάπας, ο μοναδικός πάπας που ήταν σε... ενδιαφέρουσα.

Υπήρξε στ' αλήθεια;

Ομως, κάθισε στ' αλήθεια μια γυναίκα στον παπικό θρόνο τον 9ο αιώνα μ.Χ; Για πολλούς υπήρξε, απλώς, ένας θρύλος, όπως και η περίπτωση του βασιλιά Αρθούρου. Ωστόσο, αναφορές στην παπική θητεία της Ιωάννας γίνονται σε πεντακόσιες πηγές της αρχαιότητας (μεταξύ των οποίων και σε κείμενα του Πετράρχη και του Βοκάκιου).

Το δε άγαλμά της υπήρχε έως και το 1601 στον καθεδρικό ναό της Σιένας, ώσπου ο Πάπας Κλεμέντιος Η' διέταξε να απομακρυνθεί. Μάλιστα, το 1276, ύστερα από ενδελεχή έρευνα στα παπικά αρχεία, ο Πάπας Ιωάννης Κ' άλλαξε, μάλιστα, τον τίτλο του σε Ιωάννη ΚΑ', σαν μια επίσημη αναγνώριση της θητείας της Ιωάννας ως «Πάπα Τζοβάνι Ανγκλίκο Η'».

Οσοι αμφισβητούν την ύπαρξη της Πάπισσας Ιωάννας επικαλούνται ως επί το πλείστον τις ημερομηνίες που υποτίθεται πως ανέλαβε και που τοποθετούνται μεταξύ της θητείας του Λέοντος Δ' και του διαδόχου του Βενέδικτου Γ'. Μόλις δυόμισι μήνες μεσολάβησαν από το θάνατο του πρώτου και την εκλογή του δεύτερου - κι όμως όλοι, αναφερόμενοι στην περίοδο διακυβέρνησης της Ιωάννας, μιλάνε για δυόμιση χρόνια.

Οι «αντίπαλοί» τους επικαλούνται τις ανακρίβειες του λεγόμενου «Παπικού Βιβλίου» (Liber Pontificalis), αναφορικά με τις ημερομηνίες ανάληψης των παπικών καθηκόντων κατά την περίοδο του Μεσαίωνα. Κάποιες ημερομηνίες, υποστηρίζουν, προστέθηκαν αυθαίρετα αργότερα. Η χρονολογία θανάτου του Λέοντος Δ' θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ψευδής.

Κι άλλο επιχείρημα από τους αμφισβητίες: χρειάστηκε να περάσουν αιώνες από την υποτιθέμενη ανάληψη των καθηκόντων της Ιωάννας, για να γίνει γνωστή η περιπτωσή της. Η πρώτη, υποστηρίζουν, αναφορά στο όνομά της έγινε το 1265 από τον Μάρτιν Πολόνους, ο οποίος γράφει πως η Ιωάννα γέννησε κατά τη διάρκεια μιας παπικής πομπής προς το Λατερανό, πέθανε στον τοκετό και θάφτηκε αμέσως μετά.

Επισημαίνουν επίσης πως οι πιο σημαντικές πηγές για το πρόσωπό της προέρχονται από βενεδικτίνους ή φραγκισκανούς μοναχούς που είχαν μια πιο κριτική στάση απέναντι στην Καθολική Εκκλησία. Αρα, τους συνέφερε να χρησιμοποιούν την περίπτωσή της ως μια απόδειξη ηθικής κατάπτωσης της επίσημης Εκκλησίας.

Παράξενο έθιμο...

Κι εδώ έχουμε αντεπιχείρημα: Ασφαλώς και υπάρχει σύγχρονο της Ιωάννας ντοκουμέντο που αναφέρεται στη θητεία της ως πάπα: ένα χειρόγραφο του «Liber Pontificalis».

Υπήρχε, βέβαια, και η θρυλική καρέκλα στην οποία ένας διάκονος έλεγχε τον ανδρισμό κάθε νεοεκλεγμένου πάπα. «Παράξενο έθιμο αν δεν είχε προηγηθεί μια γυναίκα πάπας, έτσι δεν είναι;» υποστηρίζουν οι φίλοι της Πάπισσας Ιωάννας... *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κινηματογράφος
Σχετικά θέματα: Κινηματογράφος
Κολυμπώντας προς την ελπίδα
Ο Φωτόπουλος στο σινεμά
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη: Χάρις Αλεξίου
«Θέλω κάποιος να με πάρει από το χέρι»
Μουσική
Να καούν τα χάλκινα
Τρεις χάριτες στο στούντιο
Η Αριάδνη στον ψυχαναλυτή
Με Μπραμς στο Μέγαρο
Κινηματογράφος
Κολυμπώντας προς την ελπίδα
Η επιστροφή της Πάπισσας
Ο Φωτόπουλος στο σινεμά
Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Δέκα με τόνο
Το φεστιβάλ στο κάδρο
Συνέντευξη: Χάρης Σαββίδης
Από τη Μαντόνα, στον Γούντι
Βιβλίο
Ο σκηνοθέτης των γυναικών
Εφηβεία εξομολογουμένη
Συνέντευξη: Λευτέρης Βογιατζής
«Πρέπει και ο θεατής να προσπαθεί»
Για την 20ή επέτειο της πτώσης του τείχους
Χάπενινγκ για το Τείχος
Συνέντευξη: Λάρι Φινκ
Ασπρόμαυρα σχόλια
Κόμικς
Γκεστ σταρ στον Αστερίξ
Εικαστικά
Απέραντο γαλάζιο
Οι «αντάρτες» με τα στένσιλ