Έντυπη Έκδοση

Οι «αντάρτες» με τα στένσιλ

Το γκράφιτι ήταν, απλώς, η αρχή. Η νέα γενιά καλλιτεχνών παρεμβαίνει στο δρόμο με ευφάνταστα και αιχμηρά έργα. Πολλά από αυτά συγκεντρώθηκαν σε ένα λεύκωμα που θα κυκλοφορήσει και στην Ελλάδα

Ο Μαρκ Τζένκινς έχει έναν παράξενο τρόπο να αποσπά την προσοχή των περαστικών στους δρόμους του Λονδίνου. Ρίχνει ανθρώπινα ομοιώματα που μοιάζουν με πτώματα στο ποτάμι, ενώ ο ίδιος με μια αστεία μάσκα παρακολουθεί τους πυροσβέστες να βουτούν στα παγωμένα νερά... για να ανακαλύψουν, τελικά, ότι πρόκειται για φάρσα!

Με δράσεις και ζωγραφική οι νέοι δημιουργοί κάνουν τα δικά τους πολιτικά και κοινωνικά σχόλια στους δρόμους των μεγαλουπόλεων. Στη φωτογραφία έργο του Marj Jenkins Με δράσεις και ζωγραφική οι νέοι δημιουργοί κάνουν τα δικά τους πολιτικά και κοινωνικά σχόλια στους δρόμους των μεγαλουπόλεων. Στη φωτογραφία έργο του Marj Jenkins Ο 22χρονος φωτογράφος JR κόλλησε στους παρισινούς τοίχους τεράστιες φωτογραφίες μεταναστών, φιλικά πρόσωπα που δεν ταυτίζονται με τη αναμασημένη εικόνα των «απομονωμένων και οργισμένων ξένων». Ο Πολ Ινσεκτ, πάλι, πετάχτηκε μέχρι τη Μέση Ανατολή για να κάνει την δική του ειρηνευτική δήλωση: γκράφιτι με τον Χάρο που κρατάει πυροβόλο και να φοράει καπέλο με τα σύμβολα της αμερικανικής σημαίας...

Με ορμητήριο το Λονδίνο

Αυτοί οι εικαστικοί «αντάρτες πόλεων» έχουν για όπλα τους τα σπρέι και τα στένσιλ. Συνήθως φορούν κουκούλα ή μάσκες, «χτυπούν» βιαστικά τη νύχτα στους δρόμους των μεγαλουπόλεων έχοντας πολλαπλούς στόχους: Να δείξουν την κοινωνική τους ευαισθησία, να πλήξουν την πολιτική απάθεια, να σπάσουν το τζάμι της αποξένωσης, να διασκεδάσουν. Ασφαλώς να κάνουν τέχνη.

Η νέα γενιά των εικαστικών καλλιτεχνών της λεγόμενης street art, της τέχνης του δρόμου, με ορμητήριο το Λονδίνο συγκεντρώνεται στο λεύκωμα «Outsiders» που θα κυκλοφορήσει σε λίγες ημέρες και στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Μεταίχμιο».

Πνευματικός αυτουργός του λευκώματος είναι ο ελληνοκύπριος γκαλερίστας Στιβ Λαζαρίδης, ο οποίος επί χρόνια εκπροσωπούσε τον Μπάνκσι, τον πιο διάσημο και άτακτο καλλιτέχνη δρόμου.

Πριν από λίγους μήνες, οι δρόμοι τους χώρισαν, όμως ο Λαζαρίδης αναμένεται να έρθει στην Αθήνα μαζί με έναν άλλον καλλιτέχνη, τον Mode 2, για την παρουσίαση του βιβλίου και για τα εγκαίνια του νέου καταστήματος της FNAC, στην οδό Αιόλου.

Το πρωί του Σαββάτου 14 Νοεμβρίου ο Mode 2 θα κάνει ένα χάπενινγκ στη νέα FNAC μαζί με μέλη της ελληνικής ομάδας Carpe Diem: θα βάψουν επιτόπου τέσσερις μεγάλους καμβάδες (τα έσοδα θα διατεθούν για το πρόγραμμα «Ζωγραφίζοντας σχολικά κτίρια») και θα ζωγραφίσουν τα λευκά εξώφυλλα 100 βιβλίων. Με επιρροές από τα κόμικς, ο Mode 2 ζωγραφίζει αισθησιακές γυναίκες αλλά και γεμάτα ευαισθησία θέματα που έχουν σχέση με τη φιλία, τη μουσική, τη μητρότητα. Του αρέσουν και τα πορτρέτα, αλλά με μια ιδιαιτερότητα: Βρίσκει τα μοντέλα του κρυφοκοιτάζοντας στα δοκιμαστήρια των μεγάλων καταστημάτων...

«Το λεύκωμα "Outsiders" είναι μια συλλογή από έργα που θαυμάζω», μας λέει ο Στιβ Λαζαρίδης, ο οποίος διατηρεί τρεις γκαλερί στην Αγγλία. Η πιο γνωστή από αυτές βρίσκεται στο Σόχο - συμπτωματικά στην Greek Street.

«Ο τίτλος παραπέμπει στους καλλιτέχνες που παρουσιάζουν τα έργα τους σε δημόσιο χώρο, στους δρόμους. Είναι νέοι άνθρωποι, 20-30 ετών, ανοιχτόμυαλοι. Βρίσκονται εκτός κατεστημένου, δεν έγιναν γνωστοί μέσω του καθιερωμένου συστήματος της αγοράς τέχνης. Πολλοί είναι αυτοδίδακτοι».

Για πολλούς είναι δύσκολο, αν όχι επικίνδυνο να κάνουν τα έργα τους στο δρόμο. «Εξαρτάται πόση τρέλα και θάρρος έχει ο καθένας και επίσης σε ποια χώρα κάνει τις παρεμβάσεις του. Στα περισσότερα μέρη αυτές οι μορφές τέχνης είναι παράνομες, ωστόσο συχνά υπάρχει ανοχή. Προσωπικά θαυμάζω τον JR, ο οποίος τόλμησε να βάλει στο τείχος στην Παλαιστίνη φωτογραφίες Παλαιστινίων και Εβραίων που γελούν ή κάνουν αστείες γκριμάτσες».

Πάντως, τα έργα του λευκώματος, γνήσια παραδείγματα της νεανικής ποπ κουλτούρας, κυκλοφορούν ευρέως στο Διαδίκτυο. Ορισμένοι από τους καλλιτέχνες δρόμου έχουν γίνει εξώφυλλα σε περιοδικά και εφημερίδες, άλλοι πάλι, όπως ο Φέιλι, έχουν επέμβει επισήμως στην εξωτερική όψη της Tate Modern.

* Ο Φέιλι, που θεωρείται από τα καλά παιδιά της σκηνής του γκράφιτι, έχει λύσει το πρόβλημα «Πώς να ζωγραφίζω στον τοίχο ενώ κρατάω τσίλιες για να μην έρθει η αστυνομία». Απλώς κρεμάει το τελειωμένο έργο, σαν πόστερ, εκεί που θέλει.

* Ο Μαρκ Τζένκινς είναι μαέστρος στις φάρσες με στόχο τον μικροαστισμό. Ιδιαίτερα δημοφιλή είναι τα Scotch Tape μωρά του, δηλαδή κοριτσίστικα κουκλάκια με σελοτέιπ, τα οποία έσπειρε στους δρόμους της Ουάσινγκτον με τη συνοδευτική κάρτα: «...υιοθετήστε το, θηλάστε το και δώστε του μπόλικο TLC. Σταδιακά θα γίνει ένας φυσικού μεγέθους άντρας ή γυναίκα από σελοτέιπ που θα ζήσει μαζί σας και τελικά θα σας οδηγήσει σε έναν γυαλιστερό παράδεισο - ή ίσως σας διώξει από το ίδιο σας το σπίτι».

Ωμά και περιπαιχτικά

* Από τους πιο πολιτικούς καλλιτέχνες του λευκώματος ο Ζεβς είναι διαβότητος για τις «οπτικές απαγωγές» του. Στην Αλεξάντερπλατς του Βερολίνου ένα τεράστιο μπάνερ για τον καφέ Lavazza βρέθηκε χωρίς τη βασική γυναικεία μορφή του. Ο Ζεβς απαίτησε το ποσό των 500.000 ευρώ για την επιστροφή της.

* Ο Ινβέιντερ βάζει στους δρόμους τεράστιους κύβους του Ρούμπικ, ενώ είναι υπεύθυνος και για ένα ακόμα εικαστικό κόλπο: Ξάπλωσε τα πιξελωτά άλιεν του ηλεκτρονικού παιχνιδιού «Space Invaders» από την πινακίδα του Χόλιγουντ ώς τη φωτογραφία του Ζακ Σιράκ.

* Ανθρωποι που ρουφούν μυαλά ζωών, τρυπιούνται με ενέσεις, σνιφάρουν κόκα είναι οι εικόνες του Μπλου, που δίνουν γροθιά στο στομάχι.

* Ο Τζόναθαν Γέο πάλι, δέχεται επαίνους για τα ρεαλιστικά πορτρέτα του: Τόσο «ωμά», που είναι φτιαγμένα με αποκόμματα από πορνογραφικό υλικό.

* Οταν η Τζι Βότσερ, «δασκάλα» πολλών γκραφιτάδων, έκανε τα εξώφυλλα του αναρχικού συγκροτήματος Crass, η εταιρεία διώχθηκε να προσβολή της δημοσίας αιδούς. Παρότι δεν είναι τόσο παραγωγική πια, παραμένει αιχμηρή: Σε ένα έργο της, το άγαλμα της Ελευθερίας κρύβει με τα χέρια το πρόσωπό του για να μη δει τη σημερινή Αμερική.

Σε ένα άλλο με τίτλο «Ω πάτερ» τα δάχτυλα του πάπα σε θέση προσευχής φορούν φανταχτερά δαχτυλίδα και κρατούν ένα ακριβό πουρο.

* Η Πόλι Μόργκαν βάζει ταριχευμένα ζώα στις συνθέσεις της στέλνοντας οικολογικά μηνύματα. Ενώ ο Μπεν Τέρνμπουλ κατασκευάζει κούνιες με μωρά και συρματοπλέγματα γύρω τους, αλλά και κουτιά γεμάτα μικροσκοπικά όπλα, σχολιάζοντας πότε το «πατρονάρισμα» πότε την ανεξέλεγκτη βία της εποχής.

Πώς τους ανακάλυψε όλους αυτούς ο δαιμόνιος γκαλερίστας;

«Μερικές φορές τους βρίσκω εγώ, μερικές φορές κάποιοι συστήνουν τους φίλους τους κι άλλοτε "προσγειώνονται" στο γραφείο μου. Πηγαίνω σε εκθέσεις αποφοίτων εικαστικών σχολών, σε τάλεντ σόου, ψάχνω όμως και τα γκράφιτι στις υπόγειες διαβάσεις».

Στις γκαλερί του συχνάζουν από έφηβοι μέχρι σταρ και εφοπλιστές.

«Θέλω ο κόσμος να βλέπει σύγχρονη τέχνη και να την κατανοεί», προσθέτει. «Δεν απευθύνομαι στους ειδικούς, δεν ασχολούμαι με εννοιολογικά έργα. Με ενδιαφέρουν τα έργα να έχουν αμεσότητα, να καθρεφτίζουν την εποχή μας και να ιντριγκάρουν με την κοινωνική και πολιτική αιχμή τους». *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Εικαστικά
Σχετικά θέματα: Εικαστικά
Απέραντο γαλάζιο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη: Χάρις Αλεξίου
«Θέλω κάποιος να με πάρει από το χέρι»
Μουσική
Να καούν τα χάλκινα
Τρεις χάριτες στο στούντιο
Η Αριάδνη στον ψυχαναλυτή
Με Μπραμς στο Μέγαρο
Κινηματογράφος
Κολυμπώντας προς την ελπίδα
Η επιστροφή της Πάπισσας
Ο Φωτόπουλος στο σινεμά
Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Δέκα με τόνο
Το φεστιβάλ στο κάδρο
Συνέντευξη: Χάρης Σαββίδης
Από τη Μαντόνα, στον Γούντι
Βιβλίο
Ο σκηνοθέτης των γυναικών
Εφηβεία εξομολογουμένη
Συνέντευξη: Λευτέρης Βογιατζής
«Πρέπει και ο θεατής να προσπαθεί»
Για την 20ή επέτειο της πτώσης του τείχους
Χάπενινγκ για το Τείχος
Συνέντευξη: Λάρι Φινκ
Ασπρόμαυρα σχόλια
Κόμικς
Γκεστ σταρ στον Αστερίξ
Εικαστικά
Απέραντο γαλάζιο
Οι «αντάρτες» με τα στένσιλ