Έντυπη Έκδοση

Τέχνες & Πολιτισμός

Οσα παίρνει ο Βαρδάρης

  • Ορια: πύλες και όχι φράγματα

    Αυτές τις μέρες με απασχολεί η έννοια των ορίων, των συνόρων, των νοητών γραμμών που φιλοδοξούν να ορίσουν κόσμους.

    Χώρες, ζωτικούς χώρους, κόκκινες, πράσινες γραμμές και νεκρές ζώνες. Για να είμαι ειλικρινής, τόσο η γεωπολιτική όσο και η ψυχογραφική σημασία των ορίων μπλέκονται στο μικρό μου κεφάλι· το μόνο που είναι σαφές είναι η γοητεία που ασκούν πάνω μου. Η έννοια των ορίων υπήρξε (και παραμένει) γοητευτική και ώς ένα βαθμό συμβολίζει μια παράδοση που κρατά από τα παιδικά μου χρόνια. Τότε που ξυπνούσα σε ένα χωριό της ελληνογιουγκοσλαβικής μεθορίου και αντίκριζα τις χιονισμένες βουνοκορφές της χώρας που κάποτε τη λέγαμε Γιουγκοσλαβία. Ακόμη και σήμερα υπάρχουν στην εθνική οδό Θεσσαλονίκης-Ευζώνων κάποιες πολυκαιρισμένες οδικές πινακίδες που θυμούνται τη χώρα αυτή. Από τότε στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου η έννοια των συνόρων ήταν παρούσα για να μου δώσει κίνητρα να ταξιδέψω, να διαβάσω, να καταλάβω και να αποδεχτώ αυτή την κοινή σύμβαση σε συλλογικό και ατομικό επίπεδο. Κατάλαβα πως κάθε φορά που περνάς τα όρια μεταβαίνεις σε έναν άλλο κόσμο και ακόμη και αν επιστρέψεις στην αφετηρία σου, δεν είσαι ο ίδιος. Είναι μια από εκείνες τις εμπειρίες που εκτιμώ ιδιαίτερα γιατί αλλάζουν τη ζωή των ανθρώπων. Οπως σε κάθε τέτοια εμπειρία, έτσι και στο διάλογο με τα σύνορα τίποτε δεν είναι εύκολο, αυτονόητο ή δοσμένο. Σε αυτόν το διάλογο οφείλεις να ορίσεις τις έννοιες που περιγράφουν, τους κόσμους που τα σύνορα χωρίζουν, οφείλεις να γνωρίζεις.

    Επίσης πάντα μου έκανε εντύπωση που χρησιμοποιούμε τόσο για τα γεωπολιτικά όσο και για τα εσωτερικά σύνορα τον πληθυντικό αριθμό· πάντα αντιλαμβανόμουνα αυτή την επιλογή ως ένα δείγμα της ρευστότητάς τους, ως δομικό κομμάτι της έννοιας των ορίων, το ενδεχόμενο της μετακύλησής τους ή της κατάργησής τους. Ορια, σύνορα, νοητές γραμμές αναφοράς που μας οδηγούν να κάνουμε μετρήσιμες τις δυνατότητές μας, το χώρο, την εμπειρία, την ισχύ της εμπειρίας. Το μοναδικό ίσως από τα όρια που έχει τεθεί σε ενικό αριθμό είναι το όριο (ή αλλιώς φράγμα) της ταχύτητας του φωτός. Αυτό το κατ' εξοχήν συμβολικό όριο μεταξύ της φυσικής των πραγμάτων και της μεταφυσικής του μηδενισμένου, εξατμισμένου, του ανύπαρκτου και νικημένου χρόνου, της ανυπαρξίας του χρόνου. Ομως εννοιολογικά έως ότου υπερβούμε το φράγμα της ταχύτητας του φωτός είμαστε καταδικασμένοι καθημερινά να συνομιλούμε με τα όρια που καθορίζουν εμάς και τον κόσμο (μας), τα όρια μεταξύ του ιδιωτικού και του δημόσιου, του συλλογικού με το ατομικό, του καλού με το κακό, του εδώ με το αλλού, τα όρια του οικείου με το ξένο, του εφικτού με την ουτοπία, του καλαίσθητου με το άσχημο, του παρόντος με το παρελθόν και το μέλλον, του σαφούς με το θολό κ.ά.

    Καθημερινά μάς καθορίζουν τέτοιου τύπου όρια, που με τη σειρά τους καθορίζονται από τη ρευστότητά τους. Βιώνουμε τη ροή ορίων, των πραγμάτων και της ουσίας των εννοιών, πληροφορίες που ρέουν ακυρώνοντας τα όρια, χρήματα που μετακινούνται χωρίς όρια, εμπειρίες που διαδικτυώνονται χωρίς περιορισμούς, γνώση που διοχετεύεται στο χώρο και το χρόνο. Σε αυτόν τον κόσμο τα όρια υπάρχουν μόνο για να ξεπερνιούνται, αποτελούν σημεία διαφυγής, πύλες και όχι φράγματα και γι' αυτό το λόγο παραμένουν επίκαιρα και γοητευτικά.― *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αναδρομική Αμπράμοβιτς
Δυόμισι μήνες κλεισμένη σε μουσείο
Θέατρο
Ατομική ελευθερία ή επανάσταση; Ιδού η απορία
Κριτική θεάτρου
Το ανάθεμα της μνήμης
Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια στο έλεος του νόμου
Μπαλέτο
«Ρωμαίος και Ιουλιέτα» με αύρα πριγκιπική
Συνέντευξη: Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος
Ευριπίδης, ο σύγχρονός μας
Συνέντευξη: Ιωάννης Τουράτσογλου
Υπουργοί Πολιτισμού πέρασαν σαν να μην υπήρξαν
Φωτογραφία
Η νύφη και ο γαμπρός το'σκασαν