Έντυπη Έκδοση

ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ - ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ

Οταν ο Μπένγιαμιν έστριβε και έπινε...

Ο Γερμανός διανοητής πειραματίστηκε στα νιάτα του με ναρκωτικές ουσίες μαζί με τον φιλόσοφο Ερνστ Μπλοχ

Ο διανοητής Βάλτερ Μπένγιαμιν (1892-1940) κράτησε σ' όλη την πολυτάραχη ζωή του, η οποία είχε ως τίτλο τέλους την αυτοκτονία του, την ιδιότητα ελεύθερου συγγραφέα.

Είχε προηγηθεί η άρνηση του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου της Φρανκφούρτης, το 1925, να εγκρίνει τη διδακτορική του διατριβή «Καταγωγή του γερμανικού τραγικού δράματος», που του πήρε σχεδόν μία δεκαετία για να την ολοκληρώσει. Ετσι όμως άνοιξε ο δρόμος προς τη σχολιογραφία και την επιφυλλιδογραφία που, τελικά, έγινε ο προνομιακός χώρος έκφρασής του.

Στα απόνερα της απόρριψης από το πανεπιστημιακό κατεστημένο, και όχι κατ' ανάγκην εξαιτίας της, ο Βάλτερ Μπένγιαμιν δοκίμασε να πειραματιστεί με ναρκωτικές ουσίες, κυρίως χασίς και μεσκαλίνη. Προτίμησε αυτή την εμπειρία να τη μοιραστεί με τρεις κολλητούς του, στους οποίους είχε εμπιστοσύνη. Σ' αυτά τα πειράματα, που κράτησαν από τα τέλη της δεκαετίας του '20 ώς τις αρχές του '30, τον μύησε ο γιατρός Ερνστ Γιόελ. «Συνένοχοι» στην τελετουργία της ψυχεδέλειας του Βάλτερ Μπένγιαμιν, ο φιλόσοφος Ερνστ Μπλοχ και ο Φραντς Φρένκελ, ο οποίος, μετά τον εμπρησμό του Ράιχσταγκ, εξαφανίστηκε στα πρώτα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Εξομολογήσεις

Στα κείμενα «Για το χασίς», που θα κυκλοφορήσουν από τις εκδόσεις «Πλέθρον» σε μετάφραση Θεόδωρου Λουπασάκη, έχουμε τον Βάλτερ Μπένγιαμιν στις πιο εξομολογητικές στιγμές του. «Απεριόριστη ευεξία. Απόρριψη των ψυχαναγκαστικών-νευρωτικών συμπλεγμάτων άγχους. Στο φως ο όμορφος "χαρακτήρας". Ολοι οι παρόντες ιριδίζουν υπό το φως του κωμικού. Συγχρόνως, με την αύρα τους διεισδύεις στον εαυτό σου», διαβάζουμε στις ημερολογιακές σημειώσεις της 18ης Οκτωβρίου 1927.

Γράφονται στις 3.30 το πρωί. Είναι πασιφανές ότι ακόμη δεν έχει εκπνεύσει η επίδραση του χασίς. Αστραπιαία ο Μπένγιαμιν ορίζει πώς και πού αποτυπώνεται το κωμικό: «Βγαίνει όχι μόνο από πρόσωπα, αλλά και από τα περιστατικά. Ζητάς αφορμή να βάλεις τα γέλια. Ισως γι' αυτό να φαίνονται τόσο πολλά απ' όσα βλέπεις "τακτοποιημένα", να παρουσιάζονται ως "προσπάθεια": για να μπορείς να γελάς μαζί τους».

Και συνεχίζει: «Με το γέλιο έχεις την αίσθηση ότι φυτρώνουν στους ώμους φτερά. Γέλιο και φτερούγισμα συγγενικά. Σαν να κινείσαι πάντα, όσο βαθιά κι αν εισχωρείς, πάνω σε ένα κατώφλι. Είναι σαν να χορεύει ο νους στις μύτες των ποδιών».

Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν σχεδίαζε να γράψει ένα βιβλίο για το χασίς, κάτι που δεν κατάφερε ποτέ. Ενόσω ζούσε, δημοσίευσε μόνο δύο κείμενα για τη ναρκωτική μέθη: τη νουβέλα «Μίσλοβιτς - Μπράουνσβαϊγκ - Μασσαλία» (τον Νοέμβριο του 1930, στο περιοδικό «Uhu») και το δοκίμιο «Το χασίς στη Μασσαλία» (τον Δεκέμβριο του 1932, στην εφημερίδα «Φρανκφούρτερ Τσάιτουνγκ»).

Ανέκδοτα

Τα υπόλοιπα κείμενα του υπό έκδοση τόμου ήταν ανέκδοτες σημειώσεις, στα γερμανικά. Τέτοιες είναι οι «Σημειώσεις για τον Κρόκο», όπως και τα «Πρακτικά», στα οποία περιγράφονται τα πειράματα. Πολλά χειρόγραφα και δακτυλόγραφα προέρχονται από το Αρχείο Μπένγιαμιν του Τ. Β. Αντόρνο, που εδρεύει στη Φρανκφούρτη. Η ελληνική έκδοση ολοκληρώνεται με χρονολόγιο του Βάλτερ Μπένγιαμιν.

Ηταν ένα από τα φωτεινά μυαλά της γενιάς του και από τους πρώτους διανοητές που είδαν τους νέους καιρούς στον καθρέφτη της αναπαραγωγής των έργων τέχνης. Γόνος μεγαλοαστικής γερμανοεβραϊκής βερολινέζικης οικογένειας, έκρινε τη δυτική κοινωνία και τον πολιτισμό της με τα κλειδιά του ιστορικού υλισμού, του γερμανικού ιδεαλισμού και του εβραϊκού μυστικισμού.

Συνδέθηκε με φιλία με τον Μπέρτολτ Μπρεχτ, την εποχή της ακμής του, με τον Τεοντόρ Αντόρνο, έναν από τους ιδρυτές της Σχολής της Φρανκφούρτης, αλλά και με τον Γκέρσομ Σόλεμ, τον θεμελιωτή της ακαδημαϊκής μελέτης της Καμπάλα. Αγαπημένος του ποιητής ήταν ο Κάρολος Μποντλέρ, τον οποίο μελέτησε και μετέφρασε.

Χωρίς να έχει χάσει από τον ορίζοντά του τις ακαδημαϊκές σπουδές του, στο λόγο του αναμειγνύει την ποιητικότητα, η οποία δεν εκπίπτει στην ασάφεια. Κυρίως, όμως, το στοιχείο που τον κάνει γοητευτικό είναι ότι κολυμπάει στο ποτάμι της ζωής. Κάτι που φαίνεται και από το βιβλίο «Για το χασίς». *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Μουσείο Μπενάκη
Αρχιτέκτονας από αίσθηση
Μουσική
Για το φάντασμα μιας αυτοκρατορίας
Βιβλίο
Οταν ο Μπένγιαμιν έστριβε και έπινε...
Έκθεση Φωτογραφίας
Φωτογραφίζοντας την Πόλη
Θέατρο
Λοβοτομή επί σκηνής
Αρχιτεκτονική
Σώθηκε το ιστορικό κτίριο της Ζαλοκώστα
Κινηματογράφος
Απελάσεις από τα θρανία
Τηλεόραση
Ζητείται πολυφωνία
Οι μέτοχοι των τηλεοπτικών σταθμών