Έντυπη Έκδοση

Η τροπολογία της «επιφάνειας»

Γενικά, η γραφή του έχει έναν επικολυρικό χαρακτήρα, όπως θα την ονόμαζαν άλλοτε. Αρχίζει σιγά, σαν ποτάμι που αναβλύζει στην πηγή του, και κατόπιν παίρνει φόρα, ώσπου φτάνει στο αποκορύφωμά της με τις ερωτικές σκηνές.

Η Βιβίκα με τον Ανδρέα Εμπειρίκο Η Βιβίκα με τον Ανδρέα Εμπειρίκο  Δεν είναι τυχαίο ότι τελικά έγραψε ένα μακρύ τέτοιο ερωτικό έπος: τον «Μέγα Ανατολικό». Παρ' όλα αυτά, δεν μπορεί να πει κανείς ότι δεν ζωντανεύει τις περσόνες του δανειζόμενος από πολλές πλευρές της εκτενούς λογοτεχνικής του γνώσης όλων των εποχών και χωρών και των προσωπικών του εμπειριών.

Τα πρόσωπά του δεν μένουν ψυχρά ανδρείκελα. Μάλιστα, σφύζουν συχνά από υπερβολική ζωή και φαντασιοπληξία, έστω και δοσμένα με γρήγορες γραφικές πινελιές. Η σκιά του Φρόιντ διαγράφεται αχνά στο φόντο, αλλά δεν κυριαρχεί στον ποιητικό οίστρο· μάλλον τον συνοδεύει διακριτικά. Γι' αυτό άλλωστε ο ζωγράφος Λούσιαν Φρόιντ, ο εγγονός του Σίγκμουντ, μου δήλωσε ότι τον μόνο ψυχαναλυτή που συμπάθησε ήταν ο Εμπειρίκος. Η ιδιοφυΐα του προγόνου και δασκάλου μετατράπηκε στις δύο αυτές περιπτώσεις σε τέχνη.

Το έργο του Εμπειρίκου είναι πολυσχιδές και δεν συνοψίζεται σε μια σύντομη κριτική παρουσίαση ενός βιβλίου. «Τα Χαϊμαλιά του έρωτα και των αρμάτων» είναι μια πολύ δραματική και έντονη σειρά αφηγημάτων, που έχουν μια υπόσταση οραματική. Το όραμα στον Εμπειρίκο είναι αυτό που σε άλλους ποιητές έχει χαρακτηριστεί ως η τροπολογία της «επιφάνειας» - αλλιώς, η ανάδυση μιας ισχυρής εμπειρίας όπως όταν γίνεται μια αποκάλυψη.

Οι «επιφάνειες», με αυτή την έννοια, παίζουν μεγάλο ρόλο στην ποιητική του Τζόις, του οποίου ολόκληρο το έργο μπορεί να ονομαστεί μια «επιφάνεια» της «Οδύσσειας» και της «Ιλιάδας» στα δύο μεγάλα έργα του, τον «Οδυσσέα» («Ulysses») και το «Finnegan's Wake». Του Εμπειρίκου τα έργα είναι μια διαρκής «επιφάνεια» του Ερωτα, με κορύφωση τον «Μέγα Ανατολικό».

Στα μικρότερα αφηγήματα συμβαίνει το ίδιο με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Πότε ως δράμα και πότε ως κωμωδία, δηλαδή με αίσιο τέλος. Μια δραματική κωμωδία. Στο έργο του Εμπειρίκου διασταυρώνονται πολλά είδη και εγκιβωτισμένα αφηγήματα, σκηνές, φαντασιώσεις. Ιδιαίτερα στην «Αργώ», η φαντασίωση του πατέρα που διακορεύει την κόρη του, η φαντασίωση της «Ζεμφύρας» που βλέπει τον εαυτό της όπως ο Αυτοκράτωρ Κόμμοδος, ή όταν ο Ανδρέας βλέπει την αγαπημένη του Βεατρίκη νεκρή στην άμμο. Ενας από τους προσφιλείς τρόπους εγκιβωτισμού σκηνών ή αφηγημάτων, το ένα μέσα στο άλλο, αρχίζει από τις «Χίλιες και μία Νύχτες» και φτάνει έως την ποιητική του Ανδρέα Εμπειρίκου.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Βιβλίο
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Στην πόρτα της κρεβατοκάμαρας
Επιθετικός εθνικισμός
Ο άντρας που ήξερε ν' αγαπάει
Ο πότης
Πρότυπο η Αχαϊκή Συμπολιτεία
Επίσκεψη από τον Δημοσθένη Κούκουνα*
Για το ίδιο θέμα
Φλογερό ταμπεραμέντο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Λογοτεχνία
Γλυκιά μου, μην ξεπορτίσεις
Φλογερό ταμπεραμέντο
Μουσική
«Αν δεν βλέπεις το ωραίο, αυτό δεν υπάρχει»
Αρχαιολογικοί χώροι
Επισκευάζεται και το «σπίτι» της Νίκης της Σαμοθράκης
Θέατρο
Αγωνίζομαι για την ιδέα της Ευρώπης
Κινηματογράφος
«Δεν έβλεπα τον εαυτό μου ως Ιαβέρη»
Βιβλίο
Στην πόρτα της κρεβατοκάμαρας
Η τροπολογία της «επιφάνειας»
Επιθετικός εθνικισμός
Ο άντρας που ήξερε ν' αγαπάει
Ο πότης
Πρότυπο η Αχαϊκή Συμπολιτεία
Επίσκεψη από τον Δημοσθένη Κούκουνα*
Άλλες ειδήσεις
Εισβολή σινεμά στην Κερατέα
«Οπου και να ταξιδέψω, η πίστωση τελειώνει»
Αδυνάτισμα με το... ρολόι