Έντυπη Έκδοση

Ελλάδα

Φάκελος

  • ΚΑΤΑΚΕΡΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΦΑΤΙΚΗ Η ΔΑΣΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

    Στόχος, η αναδιάρθρωση

    Πολλοί νόμοι, μικρή προστασία. Δαιδαλώδης, κατακερματισμένη και αρκετές φορές αντιφατική η δασική νομοθεσία, είναι κοινή διαπίστωση πια ότι δεν προσφέρει ικανοποιητική προστασία στο δασικό πλούτο της χώρας. Σήμερα, περισσότερα από 430 χιλιάδες στρέμματα δασικών εκτάσεων είναι καταπατημένα, ενώ μέσα σε 20 χρόνια «χάθηκαν» περισσότερα από ένα εκατομμύριο στρέμματα δασών.

    Μίτος της Αριάδνης για το συγκεχυμένο νομικό πλαίσιο θεωρείται η κωδικοποίηση της δασικής νομοθεσίας, η οποία ήδη δρομολογείται από το υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής. Ο δασικός κώδικας αποτελεί μνημονιακή επιταγή και στην τελευταία συνεδρίαση της Μόνιμης Επιτροπής Περιβάλλοντος της Βουλής διευρευνήθηκε η σκοπιμότητα και η πρόοδος του έργου.

    Στόχος του κώδικα είναι η συγκέντρωση και ο εκσυγχρονισμός της δασικής νομοθεσίας σε ένα ενιαίο και σύγχρονο κείμενο, το οποίο θα διασφαλίζει και θα διευκολύνει την άμεση πρόσβαση σε αυτό υπηρεσιών, φορέων, δικαστικών αρχών, αλλά και πολιτών.

    Η διαδικασία όμως ανάθεσης του έργου σε ιδιωτικά γραφεία, αντί της υπάρχουσας επιτροπής κωδικοποίησης, οι αναφορές περί «ανάπλασης» και «εκσυγχρονισμού» διατάξεων που αφορούν, μεταξύ άλλων, και τους χαρακτηρισμούς των δασικών εκτάσεων, αντιμετωπίστηκαν με σκεπτικισμό από πολλά μέλη της επιτροπής. Κάποιοι διατύπωσαν φόβους ότι οι περίφημες «αναπλάσεις» θα ανοίξουν το δρόμο για «επενδύσεις» που θα καταπατήσουν και θα καταστρέψουν τον εναπομείναντα δημόσιο δασικό πλούτο. Σε κάθε περίπτωση, τα συγκεκριμένα πρακτικά αποτελούν άριστο πληροφοριακό υλικό, το οποίο δίνει μια συνοπτική εικόνα του ζητήματος της προστασίας των δασών, παρουσιάζοντας το απίστευτα μπλεγμένο νομοθετικό και διοικητικό δασικό πλαίσιο. Ταυτόχρονα, αναδεικνύει τα μειονεκτήματα, τις αδυναμίες και τις δυσλειτουργίες που ταλανίζουν τη δασική νομοθεσία και καθιστούν γράμμα κενό την εφαρμογή της.

  • Δάση, βορά στην «ανάπτυξη» και τη νομοθεσία

    ** Πολυάριθμες διατάξεις και διάσπαρτες ρυθμίσεις για το περιβάλλον
    *** Σημαντικά κενά παρουσιάζει το ποινικό μέρος των περιβαλλοντικών νόμων
    *** Προσοχή και περίσκεψη απαιτούνται, ώστε να αποφευχθούν ενδεχόμενοι νομικοί ακροβατισμοί
    *** Επιβάλλεται η ταχύτερη θέσπιση ενός νέου Δασικού Κώδικα

    Χιλιάδες είναι οι καταπατημένες δασικές εκτάσεις Χιλιάδες είναι οι καταπατημένες δασικές εκτάσεις Χάος επικρατεί στο θέμα της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, εξαιτίας της πολυνομίας και των πολυάριθμων διατάξεων. Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμα και οι επαΐοντες (δασικοί υπάλληλοι) έρχονται αντιμέτωποι με αντικρουόμενες διατάξεις. «Πολλές φορές μάλιστα», όπως εξήγησε η πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος Δ. Θ. Αυγερινοπούλου, «κάποιες διατάξεις δεν έχουν καταργηθεί ρητά. Με αποτέλεσμα ο αρμόδιος φορέας -είτε είναι πολίτες είτε νομικό πρόσωπο είτε ακόμα και η δημόσια αρχή- να μη γνωρίζει ποια είναι τελικά η ισχύουσα νομοθεσία!»

    Εκατοντάδες πράξεις

    Εκτός από το νόμο-πλαίσιο για το περιβάλλον (1650/1086), η κ. Αυγερινοπούλου εξήγησε ότι καταγράφονται πάνω από 500 νομοθετικά κείμενα που αφορούν το περιβάλλον, καθώς και διάσπαρτες ρυθμίσεις σε σειρά νομοθετημάτων, αλλά και εκατοντάδες εσωτερικές πράξεις της διοίκησης, νομοθετικού περιεχομένου ή μη, όπως οι εγκύκλιοι. «Σ' αυτά πρέπει να προσθέσουμε και τις ρυθμίσεις των διεθνών περιβαλλοντικών κειμένων που έχει υιοθετήσει η Ελλάδα».

    Στη δασική νομοθεσία καταγράφονται και αρκετοί λευκοί περιβαλλοντικοί νόμοι, υπό την έννοια ότι παρουσιάζονται σημαντικά κενά, κυρίως ως προς το ποινικό μέρος, δηλαδή στην τιμωρία των παραβάσεων. Ενδεικτικά αναφέρθηκε το Προεδρικό Διάταγμα 67/1981, βάσει του οποίου καθορίζονται νομικά τα προστατευόμενα είδη στην Ελλάδα. Το συγκεκριμένο διάταγμα, όμως, δεν περιείχε κυρώσεις. Οι κυρώσεις για τη θανάτωση, ενόχληση, καταστροφή των βιότοπων των παραπάνω ειδών ορίστηκαν... τριάντα χρόνια αργότερα, με το νόμο 3937/2011.

    Ανάπλαση διατάξεων

    «Παρακολουθήσαμε με πραγματικό ενδιαφέρον τη συζήτηση στην Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής για το θέμα της κωδικοποίησης της περιβαλλοντικής και της δασικής νομοθεσίας. Η θέση της Ενωσής μας είναι ότι πρέπει επιτέλους να υπάρξει και στη χώρα μας ένας σύγχρονος και εφαρμόσιμος περιβαλλοντικός και Δασικός Κώδικας, ο οποίος να αποτελεί ένα χρήσιμο και αποτελεσματικό εργαλείο για τη δημόσια διοίκηση, που σήμερα κινείται σε ένα δαιδαλώδες και συγκεχυμένο νομικό και πλαίσιο», εξηγεί ο Νίκος Μπόκαρης, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ενωσης Δασολόγων Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΕΔΔΥ). Και προσθέτει: «Δεν είναι λίγες οι φορές που συνάδελφοί μας εγκαλούνται γιατί δεν είχαν πλήρη επίγνωση των υποχρεώσεών τους, δεδομένο που τους φέρνει σε σύγκρουση με την ίδια την κοινωνία και βέβαια επιβάλλει την ταχύτερη θέσπιση ενός νέου Δασικού Κώδικα που θα εφαρμόζεται με ενιαίο και ξεκάθαρο τρόπο από τους δασικούς υπαλλήλους».

    Ωστόσο στέκεται κι αυτός στη διατύπωση που υπάρχει στα πρακτικά περί «ανάπλασης» της δασικής νομοθεσίας: «Ορος που μόνο δόκιμος δεν μπορεί να χαρακτηριστεί. Εχουμε να παρατηρήσουμε ότι οι οποιεσδήποτε προτεινόμενες αλλαγές στο νομικό και θεσμικό πλαίσιο για την προστασία των δασών πρέπει να σέβονται το Σύνταγμα της χώρας και τους δασικούς νόμους που εκδόθηκαν κατ' επιταγήν αυτού, καθώς και τη Νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας. Νομικοί ακροβατισμοί που πιθανά θα προταθούν και κινούνται στα όρια της συνταγματικής νομιμότητας (π.χ. περί επιτρεπτών επεμβάσεων στα δάση, τον ορισμό και τα ποσοτικά κριτήρια για το χαρακτηρισμό των δασών, κ.λπ.), αλλά στην πραγματικότητα εξυπηρετούν τη λογική των εντός εισαγωγικών "επενδύσεων" ή της "ανάπτυξης", θα πρέπει να εξετάζονται με μεγάλη περίσκεψη και δεν θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο αυτού του έργου», καταλήγει.

    Σ' αυτή τη λογική κινήθηκε και το σκεπτικό της βουλευτού Διαμάντως Μανωλάκου, η οποία ανέφερε μεταξύ άλλων: «Ωστόσο η κωδικοποίηση θέλει προσοχή. Αυτό το λέω γιατί ειπώθηκε και "εκσυγχρονισμός". Δηλαδή να μην ανατραπούν νόμοι, διατάξεις ή νομολογία, ούτε να εξαφανιστούν άλλες, προκειμένου να αρθούν εμπόδια απελευθέρωσης των δασικών οικοσυστημάτων, της δασικής γης, της δημόσιας περιουσίας, ώστε να μπορούν να δοθούν στο κεφάλαιο, γιατί ενδιαφέρον υπάρχει και το ξέρουν».

    Τα τελευταία χρόνια άρχισε να αναπτύσσεται ενδιαφέρον για ελεύθερη, ανεξέλεγκτη εγκατάσταση των ΑΠΕ μέσα σε δάση και δασικές εκτάσεις, όπως και η ανάπτυξη τουριστικών επιχειρήσεων.

  • Η Κεντρική Επιτροπή Κωδικοποίησης

    Προβληματισμό για τη διαδικασία ανάθεσης του έργου σε ιδιωτικά γραφεία εξέφρασαν πολλά μέλη της Επιτροπής Περιβάλλοντος.

    Υποστήριξαν ότι η υλοποίηση του έργου αυτού θα έπρεπε να γίνει από την Επιτροπή Κωδικοποίησης, με τη συνεργασία έμπειρων δασολόγων και στελεχών και να μην ακολουθηθεί η διαδικασία της ανάθεσης σε ιδιωτικά γραφεία. Μάλιστα εκφράστηκε δυσφορία για το υψηλό κόστος (1,5 εκατ. ευρώ), ενώ κάποιοι υποστήριξαν ότι στην άλλη περίπτωση το κόστος δεν θα ξεπερνούσε τα 300 χιλιάδες ευρώ. Οπως ανέφερε ο βουλευτής Απόστολος Αλεξόπουλος, κεντρικό όργανο για την κωδικοποίηση της νομοθεσίας είναι η Κεντρική Επιτροπή Κωδικοποίησης που έχει συσταθεί με το νόμο 3133 του 2003 και υπάγεται στη Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης. Η Επιτροπή αυτή συνεχίζει τη λειτουργία της έως τη συγκρότηση της Επιτροπής Κωδικοποιήσεων και Αναμόρφωσης του Δικαίου, η οποία προβλέπεται από τον νόμο 4048 / 2012 και στην οποία ανατίθεται το έργο της κωδικοποίησης.

    «Επομένως, έχουμε στη διάθεσή μας εκείνες τις αρχές που θα προχωρήσουν και θα προωθήσουν την κωδικοποίηση των διαφόρων νομων και των περιβαλλοντικών νόμων και απορώ γιατί υπάρχει η ανάγκη να ανατίθεται σε "εξωθεσμικούς" η ανάθεση της κωδικοποίησης της νομοθεσίας μας». Και προσθέτει: «Αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχει ανάγκη νομοθέτησης γιατί πρέπει να προσαρμοστούμε στα καινούργια δεδομένα, διεθνή και κοινοτικά, αλλά είναι υπερβολικό να φτάνουμε στην άλλη άκρη».

  • Οι απαντήσεις του υπουργείου

    Ο ειδικός γραμματέας της Διεύθυνσης Δασών, κ. Αμοργιανιώτης, εξήγησε ότι η πρώτη προσπάθεια κωδικοποίησης της δασικής νομοθεσίας έγινε με τη σύσταση ομάδων εργασίας στις οποίες συμμετείχαν υπάλληλοι του υπουργείου, φορείς, περιβαλλοντικές οργανώσεις:

    «Οι ομάδες αυτές, ύστερα από έναν ολόκληρο χρόνο, εκτός από την πρώτη, οι άλλες δύο δεν παρουσίασαν ουσιαστικό έργο, διότι οι άνθρωποι αυτοί δεν είχαν αποκλειστικό έργο το θέμα αυτό, είχαν και διάφορα άλλα, είχαν συνεδριάσεις, απουσίες κ.λπ.

    «Σχετικά με τη δεύτερη φάση, τη νομοπαρασκευαστική επιτροπή η οποία συστάθηκε, οι προτάσεις που είχε να κάνει ήταν κυρίως της πρώτης ομάδας, που αναφέρονται στις εγκρίσεις επεμβάσεων, τους χαρακτηρισμούς δασών, τους δασωθέντες αγρούς κ.λπ. Για να επεξεργαστεί νομοτεχνικά περίπου 20 άρθρα χρειαστήκαμε ένα χρόνο, συνεπώς με αυτούς τους ρυθμούς δεν θα μπορούσε να προχωρήσει ένα τόσο μεγάλο έργο. Επιπλέον, δεν υπάρχει, αν και ειπώθηκε εδώ, το στελεχικό δυναμικό που θα μπορούσε να σηκώσει ένα τόσο μεγάλο εγχείρημα, στις υπηρεσίες οι οποίες δεν έχουν μόνο αυτή τη δουλειά. Είναι ενσωμάτωση οδηγιών, οδηγίες προς τα Δασαρχεία, αυθαίρετα, δασικοί χάρτες, Εθνικό Κτηματολόγιο. Ολα αυτά περνούν από τους ίδιους ανθρώπους, συνεπώς δεν υπήρχε και δεν υπάρχει το προσωπικό που θα μπορούσε να ανταποκριθεί σε ένα τόσο μεγάλο έργο».

  • Πολλοί νόμοι- λίγη προστασία

    Μια μικρή γεύση για το πραγματικό χάος που επικρατεί στους νόμους, οι οποίοι προστατεύουν το δασικό πλούτο της χώρας, είναι η μακροσκελής αναφορά που έκανε στη συγκεκριμένη συνεδρίαση ο ειδικός γραμματέας Δασών του ΥΠΕΚΑ, Γ. Αμοργιανιώτης.

    Φυτρώνουν σαν μανιτάρια οι βίλες στα δάση Φυτρώνουν σαν μανιτάρια οι βίλες στα δάση Αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι από το 1836, με το σχετικό προεδρικό διάταγμα ρυθμίστηκαν τα θέματα των ιδιωτικών δασών. Επίσης, με το νόμο 21/1837 ρυθμίστηκαν θέματα των δημόσιων κτημάτων.

    Στη συνέχεια εκδόθηκαν μια σειρά νόμων και διαταγμάτων, τα οποία βέβαια ως πρώτο μέλημα είχαν την κατοχύρωση των δικαιωμάτων του Δημοσίου, έναντι διεκδικήσεων που υπήρχαν τότε από ιδιώτες, μονές, ιδρύματα κ.λπ. για τις εκτάσεις αυτές.

    Επιπλέον, για την προστασία των δικαιωμάτων του Δημοσίου καθιερώθηκε το απαράγραπτο των δικαιωμάτων του. Στη χρονική διάρκεια αυτή έγιναν, επίσης, πολλές προσπάθειες αναδάσωσης, κυρίως τουριστικών περιοχών αλλά και άλλων και έτσι το 1928 με το σχετικό προεδρικό διάταγμα περί διαχειρίσεως δασών, κανονισμού, τρόπου υλοτομίας κ.λπ., τέθηκαν βάσεις για επιστημονική πλέον διαχείριση των δασών με καθιέρωση της αειφορίας.

    Στη συνέχεια με τον πρώτο δασικό κώδικα, τον 4175/ 1929, κωδικοποιήθηκαν οι μέχρι τότε διατάξεις της δασικής νομοθεσίας.

    Επίσης, εκδόθηκαν αναγκαστικοί νόμοι όπως είναι ο 1539/1938 για την προστασία των δημόσιων κτημάτων.

    Από το 1950 μέχρι και το 1970 εκδόθηκαν 4 νόμοι, 4 διατάγματα τα οποία συμπλήρωσαν, ρύθμισαν διάφορες διατάξεις για τη διαχείριση ή προστασία των δασικών εκτάσεων και επίσης τα θέματα των παραχωρήσεων.

    Νέα καθεστώτα

    Φθάνουμε στο νομοθετικό διάταγμα 86/1969. Τα περισσότερα από αυτά βρίσκονται σε ισχύ με κάποιες τροποποιήσεις και βελτιώσεις. Με αυτό το διάταγμα κωδικοποιήθηκαν και πάλι οι μέχρι τότε ισχύουσες διατάξεις της βασικής νομοθεσίας, οι οποίες τροποποιημένες ισχύουν και έως σήμερα. Αν εξετάσουμε το χρονικό διάστημα από το 1950 έως το 1970, ίσχυσε μια αυστηρότατη δασική νομοθεσία.

    Οι υπηρεσίες μαζί με τη διαχείριση που έχουν αναλάβει, κληρονόμησαν και το άλυτο ζήτημα, το ιδιοκτησιακό των δασών και δασικών εκτάσεων. Οι διαφορετικές συνθήκες απελευθέρωσης της χώρας έφεραν και διαφορετικά καθεστώτα στα ιδιοκτησιακά στα δάση, στις δασικές εκτάσεις και στους βοσκοτόπους. Το αποτέλεσμα ήταν να αναπτυχθεί ένα ισχυρότερο πλέγμα διεκδικήσεων γι' αυτές τις εκτάσεις από μονές, ιδρύματα, κοινότητες κ.λπ.

    Για την υπεράσπιση των συμφερόντων των δημόσιων εκτάσεων με το άρθρο 62 του ν. 998/1979 καθιερώθηκε το τεκμήριο του Δημοσίου. Δηλαδή ότι κατά βάση την απόδειξη την έχει ο ιδιώτης και όχι το Δημόσιο. Με το Σύνταγμα του 1975 και ενόψει των πυρκαγιών τότε και τη μεγάλη οικιστική πίεση που ασκούνταν στα δάση, για πρώτη φορά το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον τέθηκε υπό συνταγματική προστασία. Ακολούθησε ο νόμος 248/1976 για το δασικό κτηματολόγιο.

    Συγχρόνως, ήρθε και ο ν. 998, ο οποίος έθεσε την κατάρτιση δασολογίου πλέον και όχι κτηματολογίου. Ο ν. 998, που είναι και κορμός της δασικής νομοθεσίας, εκδόθηκε στο πλαίσιο συνταγματικής επιταγής του άρθρου 24 και του άρθρου 117. Σ τη συνέχεια ήρθε ο νόμος 1734, που αφορά την οροθέτηση βοσκοτόπων, αλλά και μια σειρά επεμβάσεων σε δάση και δασικές εκτάσεις όπως είναι χιονοδρομικά κέντρα, σχολικά κτήρια, δημοτικά καταστήματα, σωφρονιστικά, ΧΥΤΑ κ.λπ. Οι διατάξεις αυτού του νόμου έπειτα από προσφυγές κηρύχτηκαν από το ΣτΕ αντισυνταγματικές.

    Ακολούθησαν στη συνέχεια 26 νόμοι που έχουν διάφορες διατάξεις για δασικά θέματα. Οι σημαντικότεροι από αυτούς είναι ο νόμος 1892/1990 και ο νόμος 2145/1993. Επίσης, ακολούθησε ο 2664/1998, για το Κτηματολόγιο και τη σύνταξη των δασικών εκτάσεων. Δηλαδή μια τεράστια ύλη. Ηρθε στη συνέχεια ο ν. 3208/2003, ο οποίος επίσης τροποποίησε πολλές διατάξεις του ν. 998, καθώς και τον ορισμό του δάσους βάζοντας και ποσοτικά κριτήρια όπως προβλέπει το Σύνταγμα, που μιλάει για την ελάχιστη επιφάνεια. Ακολούθησαν και άλλοι νόμοι όπως ο ν. 3810, που τροποποίησε το ν. 3208 ως προς τον ορισμό του δάσους και ο ν. 2664, που τροποποιήθηκε και αυτός με το ν. 3889/2010, ο οποίος αφορούσε τη διαδικασία κατάρτισης των δασικών χαρτών.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Ελλάδα της έντυπης έκδοσης
ΣΥΡΙΖΑ
Αμφιβάλλει ο ΣΥΡΙΖΑ
Οικονομική κρίση
Ασιτία και στους μαθητές της Κρήτης
Παιδί
Καταρρέει το κράτος πρόνοιας, λέει το «Χαμόγελο του Παιδιού»
Διαφάνεια και διαφθορά
Σύσκεψη Ρουπακιώτη με εισαγγελείς για το οικονομικό έγκλημα
Ενώνονται κατά της διαφθοράς
Οδικό δίκτυο και ασφάλεια
Λαιμητόμος για τις αρκούδες η Εγνατία
Αγροτικά θέματα
«Καρφωμένα» τα τρακτέρ
ΑΣΕΠ
Διαμάχη ΑΣΕΠ - ΣτΕ για τις προσλήψεις
Πλήθος παρατυπιών από τον έλεγχο
Αστυνομικό ρεπορτάζ
Αναγκαία η... κακοποίηση
Εγκλημα με φόλες στη Βάλια Κάλντα
Χρυσή Αυγή
Διαμαρτυρία στο Φάληρο για τη Χρυσή Αυγή
Πίεση και στο πολυϊατρείο Περάματος
Νοσοκομεία και υπηρεσίες υγείας
Εγκλημα διαρκείας στο «Η Αγία Σοφία»
Τι απαντά στις καταγγελίες το Ωνάσειο
Άλλες ειδήσεις
Το «Ξυνή» μηνύει το υπουργείο