Έντυπη Έκδοση

ΔΩΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ (καθηγητής ΕΜΠ, μέλος Εθνικού Συμβουλίου Ερευνας και Τεχνολογίας)

«Ελλειψη χρηματοδότησης και οράματος στα πανεπιστήμια»

Στην ελληνική ανώτατη εκπαίδευση έχουμε αξιόλογο ανθρώπινο δυναμικό, αλλά σαφείς αδυναμίες στη διοίκηση. Στη λειτουργία των πανεπιστημίων μας υπάρχουν σοβαρά προβλήματα. Δεν είμαστε καν σε θέση να τηρήσουμε ένα ακαδημαϊκό ημερολόγιο. (...) Τώρα οι διοικητικές υπηρεσίες μας είναι ακρωτηριασμένες. Υποψήφιοι διδάκτορες έχουν να πληρωθούν από τον Ιούλιο. Απλές διαδικασίες, που αλλού διεκπεραιώνονται αυτόματα, απαιτούν απίστευτο χρόνο και ενέργεια

«Οπωσδήποτε ο ρόλος που έχουν παίξει τα κόμματα στο χώρο των πανεπιστημίων είναι -κατά τη γνώμη μου- επιζήμιος. Η Παιδεία είναι εθνικό ζήτημα. Χρειαζόμαστε ένα καλά μελετημένο και ρεαλιστικό πρόγραμμα, που να υλοποιείται με συνέχεια και συνέπεια, ανεξαρτήτως του ποιο κόμμα βρίσκεται στην Αρχή». Λόγια του Δώρου Θεοδώρου, καθηγητή στον Τομέα Επιστήμης και Τεχνικής των Υλικών της Σχολής Χημικών Μηχανικών του ΕΜΠ, με μακρά και επιτυχημένη θητεία σε διεθνή πανεπιστήμια, όπως το Berkeley της Καλιφόρνιας στις ΗΠΑ, με διεθνείς διακρίσεις για το ερευνητικό του έργο και με το Επιστημονικό Βραβείο Μποδοσάκη στη Χημεία το 1996.

Ο ίδιος είναι μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Ερευνας και Τεχνολογίας (ΕΣΕΤ), που λειτουργεί από το 2010, μαζί με άλλους δέκα διεθνώς διακεκριμένους επιστήμονες με πολυετή δραστηριότητα στην Ερευνα και την Τεχνολογική Ανάπτυξη. «Αισιοδοξώ, διότι στην Ελλάδα υπάρχουν ακόμη νέοι άνθρωποι με ανοιχτό μυαλό, κέφι για δουλειά, πρωτότυπες ιδέες και -κυρίως- ένα υγιές σύστημα αξιών».

* Από πού κατάγεστε;

- Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Αθήνα. Η μητέρα μου είναι από το Ναύπλιο και ο αείμνηστος πατέρας μου από τα Βάγια Θηβών.

* Τι θυμάστε από τα λόγια των δασκάλων σας;

- Είχα την τύχη να έχω εμπνευσμένους δασκάλους. Οι φιλόλογοι καλλιέργησαν την καλλιτεχνική μας ευαισθησία και σφυρηλάτησαν ένα σύστημα αξιών που παραμένει ανάγλυφο μέσα μας. Θυμάμαι τις συζητήσεις με το φιλόλογό μας, τον αείμνηστο Κρίτωνα Πανηγύρη, γύρω από την ελεύθερη βούληση και την ατομική ευθύνη, με αφορμή την «Αντιγόνη» του Σοφοκλή.

Παράλληλα, οι μαθηματικοί, φυσικοί και χημικοί μάς δίδαξαν παρατηρητικότητα, μεθοδικότητα και δομημένη σκέψη. Θυμάμαι τις αναζητήσεις μας για γεωμετρικούς τόπους, υπό την καθοδήγηση του μαθηματικού μας Ιωάννη Μπερτάκη. Οι αναλυτικές και συνθετικές ικανότητές μας ακονίστηκαν περαιτέρω στο ΕΜΠ, όπου είχαμε επίσης αξιολογότατους δασκάλους. Αργότερα, οι καθηγητές σύμβουλοί μου στο ΜΙΤ, Ueli Suter και Jimmy Wei, μου δίδαξαν ότι πρέπει κανείς να στοχεύει ψηλά και να μη διστάζει να καταπιάνεται με δισεπίλυτα προβλήματα.

* Η θητεία σας σε επιτελικές θέσεις σε ανώτατα ιδρύματα στις ΗΠΑ τι σας πρόσφερε;

- Τη δυνατότητα να αλληλεπιδράσω, να συνεργαστώ και να συνάψω φιλικές σχέσεις με πνευματικά προικισμένους ανθρώπους από όλον τον κόσμο και να εμπνευσθώ από το διανοητικό σθένος και τα επιτεύγματά τους. Επίσης, μια τάση να επιστρατεύω τις δυνάμεις μου, πριν ζητήσω εξωτερική βοήθεια ή αποδώσω ευθύνες σε άλλους. Η Αμερική, όπως τη γνώρισα, ήταν ένα εξαιρετικά ανταγωνιστικό περιβάλλον. Σπάνια, όμως, επέτρεπε «ζαβολιές». Ηταν το αξιοκρατικότερο σύστημα όπου έχω δουλέψει.

* Τι σας έκανε να πάρετε την απόφαση και να επιστρέψετε στην Ελλάδα;

- Η επιθυμία να είμαι κοντά στην οικογένειά μου. Οι εξαίρετοι γονείς μου ήταν πλέον μεγάλης ηλικίας, για να έρχονται κάθε χρόνο στην Καλιφόρνια, και εγώ -ως μόνο παιδί- δεν άντεχα στην ιδέα να τους αφήσω μόνους.

* Το μετανιώσατε;

- Δεν το σκέπτομαι. Εχω συνηθίσει να κάνω το καλύτερο που μπορώ, σε όποιο περιβάλλον και να βρίσκομαι. Σίγουρα οι λόγοι της επιστροφής μου δεν ήταν επιστημονικοί. Την ερευνητική μας ομάδα, πάντως, την κρατάμε σ' ένα διεθνώς ανταγωνιστικό επίπεδο.

* Λαβύρινθος η ανώτατη εκπαίδευση στη χώρα μας;

- Νομίζω πως στην ελληνική ανώτατη εκπαίδευση έχουμε αξιόλογο ανθρώπινο δυναμικό, αλλά σαφείς αδυναμίες στη διοίκηση. Στη λειτουργία των πανεπιστημίων μας υπάρχουν σοβαρά προβλήματα. Δεν είμαστε καν σε θέση να τηρήσουμε ένα ακαδημαϊκό ημερολόγιο. Το χειμερινό εξάμηνό μας φέτος άρχισε στις 2 Δεκεμβρίου. Επί δύο μήνες η ομάδα μου και εγώ βρίσκαμε καταφύγιο στον «Δημόκριτο», για να συνεχίσουμε το ερευνητικό μας έργο, καθώς το Πολυτεχνείο ήταν κλειστό. Τώρα οι διοικητικές υπηρεσίες μας είναι ακρωτηριασμένες. Υποψήφιοι διδάκτορες έχουν να πληρωθούν από τον Ιούλιο. Απλές διαδικασίες, που αλλού διεκπεραιώνονται αυτόματα, απαιτούν απίστευτο χρόνο και ενέργεια.

* Ποιες θεωρείτε ως τις μεγαλύτερες «ρίζες του κακού» για τις ανώτατες σχολές μας;

- Την εσωστρέφεια και την έλλειψη οράματος της διοίκησης, που επί πολλά χρόνια δεν επέτρεψαν την πλήρη αξιοποίηση του επιστημονικού δυναμικού που διαθέτουμε, τόσο μέσα στη χώρα όσο και στη διασπορά. Το ότι τα πανεπιστήμια έχουν γίνει θέατρα κομματικών αντιπαραθέσεων και παιχνιδιών εξουσίας. Τέλος, την έλλειψη επαρκούς χρηματοδότησης από την πολιτεία, ασύμβατη προς το μοντέλο της δημόσιας και δωρεάν Παιδείας, που -σωστά κατά τη γνώμη μου- έχουμε διαλέξει.

* Μια ουσιαστική συζήτηση, που θα αφορούσε τον πυρήνα της αποστολής του πανεπιστημίου, από πού θα ξεκινούσε;

- Από την ερώτηση «τι πανεπιστήμιο θέλουμε;». Το πανεπιστήμιο είναι χώρος Παιδείας, που στοχεύει -κατά τον Humboldt- στη «βαθιά, ολόπλευρη και αρμονική διάπλαση όλων των εσωτερικών δυνάμεων του ανθρώπου μέσα από τη δική του προσωπική συμμετοχή στη μόρφωση». Από την άλλη μεριά, η γνώση είναι σήμερα πλουτοπαραγωγική δύναμη και το πανεπιστήμιο έχει σημαντικό ρόλο ως χώρος επαγγελματικής κατάρτισης των πολιτών. Νομίζω πως πρέπει να επιτύχουμε μια χρυσή τομή ανάμεσα σ' αυτούς τους δύο ρόλους.

* Πώς φαντάζεστε το πανεπιστήμιο του αύριο;

- Το Διαδίκτυο ήδη παίζει σημαντικό ρόλο στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Ολο και περισσότεροι παρακολουθούν εξ αποστάσεως πανεπιστημιακά μαθήματα, π.χ. από το edX των ΜΙΤ-Harvard. Σ' αυτού του είδους τις διεθνοποιημένες εκπαιδευτικές διαδικασίες μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο η Ελλάδα. Πάντως, δεν πρέπει να χαθεί η προσωπική επαφή διδάσκοντος-διδασκομένου και η «μαθητεία» που παίζει -νομίζω- πολύ σημαντικό ρόλο στην καλλιέργεια της αγάπης για το επάγγελμα, της κριτικής σκέψης και της ικανότητας επίλυσης προβλημάτων.

* Μέγιστη τιμή να συμμετέχετε στην «επιτροπή σοφών», στο ΕΣΕΤ;

- Η θητεία μου στο Εθνικό Συμβούλιο Ερευνας και Τεχνολογίας ήταν όντως μεγάλη τιμή και χαρά, κυρίως γιατί είχα την ευκαιρία να συνεργαστώ με δέκα εξαιρετικά αξιόλογους ανθρώπους, τόσο από πλευράς επιστημονικών επιτευγμάτων όσο και από πλευράς ήθους. Ως ΕΣΕΤ σχεδιάσαμε και υλοποιήσαμε, σε συνεργασία με τη ΓΓΕΤ, το πρόγραμμα «Αριστεία», υποστήριξης της έρευνας σε όλους τους τομείς, στα πρότυπα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ερευνας.

Επίσης, καταστρώσαμε ένα στρατηγικό σχέδιο για την έρευνα, επισημαίνοντας περιοχές, όπου -κατά τη γνώμη μας- η Ελλάδα έχει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και κρίσιμη μάζα ερευνητών, και προτείνοντας έναν προϋπολογισμό βασισμένο στην αύξηση της χρηματοδότησης για έρευνα από 0,61% του ΑΕΠ, που είναι σήμερα, σε 1,5% του ΑΕΠ το 2020.

* Τι σας ενοχλεί σήμερα;

- Το χαμηλό ηθικό, η αβεβαιότητα για το μέλλον και η έλλειψη εμπιστοσύνης που βλέπω γύρω μου. Η ανεργία και η διαρροή εγκεφάλων προς το εξωτερικό. Οι θεσμοί που δεν λειτουργούν σωστά και η γραφειοκρατία που μας κατατρύχει. Σε προσωπικό επίπεδο, το ότι κλήθηκα να καταβάλω ως ετήσιο φόρο ακίνητης περιουσίας, κυρίως για το σπίτι κατασκευής 1935 που μου άφησε ο πατέρας μου και στο οποίο διαμένω, ποσό ίσο προς τον ετήσιο μισθό μου από το ΕΜΠ.

Συχνά εύχομαι «να έχω την καρτερία να υπομένω όσα κακώς κείμενα δεν μπορώ ν' αλλάξω, το σθένος ν' αλλάξω όσα μπορώ και τη σοφία να διακρίνω ανάμεσα στις δύο κατηγορίες»...

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Επιστήμη & Τεχνολογία
Με λέξεις-κλειδιά
Κ.Ε. Plus
Ερευνες & μελέτες
Συνεντεύξεις
Σχολές/Πανεπιστήμια
Τεχνολογία/Εφαρμογές
Εκπαίδευση
Άλλα θέματα στην κατηγορία Επιστήμη & Τεχνολογία της έντυπης έκδοσης
Υγεία & Διατροφή
Παιδί και χοληστερίνη: πότε πρέπει να ανησυχούμε;
Κοιτάσματα/Εξορύξεις
Βαθαίνουν τα ρήγματα, μεγαλώνουν τα κέρδη
Εκπαίδευση
«Ελλειψη χρηματοδότησης και οράματος στα πανεπιστήμια»