Έντυπη Έκδοση

ΕΞΟΡΥΞΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ-ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΜΕ FRACKING

Βαθαίνουν τα ρήγματα, μεγαλώνουν τα κέρδη

Στην προσπάθεια να αξιοποιηθούν νέα ενεργειακά κοιτάσματα, τα τελευταία χρόνια κερδίζει έδαφος μια αμφιλεγόμενη μέθοδος εξόρυξης πετρελαίου-φυσικού αερίου. Η υδραυλική ρηγμάτωση χρησιμοποιείται ήδη σε μεγάλη κλίμακα στις ΗΠΑ, η οποία εξασφαλίζει πλέον το 30% του φυσικού αερίου που χρειάζεται με αυτό τον τρόπο.

Το πρόβλημα για τα κράτη, αλλά και για τη διεθνή αγορά βρίσκεται στην προσκόλληση σε έναν πεπερασμένο ενεργειακό πόρο (φυσικό αέριο-πετρέλαιο), χωρίς να στρέφονται η καινοτομία και η έρευνα σε βιώσιμες και διατηρήσιμες πηγές ενέργειας, στο πλαίσιο της διαφοροποίησης Το πρόβλημα για τα κράτη, αλλά και για τη διεθνή αγορά βρίσκεται στην προσκόλληση σε έναν πεπερασμένο ενεργειακό πόρο (φυσικό αέριο-πετρέλαιο), χωρίς να στρέφονται η καινοτομία και η έρευνα σε βιώσιμες και διατηρήσιμες πηγές ενέργειας, στο πλαίσιο της διαφοροποίησης Ωστόσο και παρά την -σε αρκετές περιπτώσεις βάσιμη- πολεμική που έχει δεχθεί, η μέθοδος του fracking κερδίζει έδαφος και σε χώρες όπως οι Αυστραλία, Πολωνία, Ρωσία, Κίνα και μια πλήθωρα άλλων κρατών, τα οποία έχουν ξεκινήσει ερευνητικές γεωτρήσεις υδραυλικής ρηγμάτωσης.

Ο κυριότερος λόγος εξάπλωσής της πρέπει να αναζητηθεί στην επίτευξη ενεργειακής ασφάλειας και σταθερότητας, καθώς προσφέρει πρόσβαση σε νέα αποθέματα ορυκτών πόρων. Σύμφωνα με την ΕΙΑ (Αρχή Ενεργειακής Πληροφόρησης των ΗΠΑ), το 32% της συνολικής εκτιμώμενης ποσότητας αποθεμάτων φυσικού αερίου διεθνώς βρίσκεται σε σχιστολιθικούς σχηματισμούς, ενώ στο 10% υπολογίζονται τα αντίστοιχα πετρελαϊκά αποθέματα.

Την ίδια στιγμή, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ) προειδοποιεί ότι ενώ οι υπάρχουσες πηγές φυσικού αερίου μπορούν να τροφοδοτήσουν τη ζήτηση τουλάχιστον μέχρι το 2035, ωστόσο θα απαιτηθεί αύξηση της παραγωγής σε διεθνές επίπεδο (υπολογίζοντας με βάση τα σημερινά δεδομένα παραγωγής-ζήτησης, ο διεθνής οργανισμός εκτιμά ότι αυτή η αύξηση θα πρέπει να αντιστοιχεί τουλάχιστον στο τριπλάσιο της τρέχουσας παραγωγής της Ρωσίας, της μεγαλύτερης παραγωγού φυσικού αερίου). Συνεπώς, η ανάγκη διαφοροποίησης της παραγωγής εξηγεί την αυξητική τάση στη χρήση της νέας μεθόδου.

Οταν εξετάζουμε τις επιπλοκές στη διεθνή αγορά από μια τέτοια διαφοροποίηση, είναι σημαντικό να ξεχωρίζουμε ανάμεσα σε μία τεχνικά προσβάσιμη πηγή και σε μία οικονομικά συμφέρουσα.

Η πρώτη αντιπροσωπεύει τον όγκο αερίου και πετρελαίου, ο οποίος μπορεί να παραχθεί με την τρέχουσα τεχνολογία, ανεξάρτητα από την τιμή τους στις αγορές και τα παραγωγικά κόστη, ενώ οικονομικά συμφέρουσες θεωρούνται όσες μπορούν να αξιοποιηθούν με κέρδος υπό τις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς.

Οι οικονομικά συμφέρουσες περιπτώσεις εξόρυξης εξαρτώνται από τρεις παράγοντες: το κόστος γεώτρησης και ολοκλήρωσης των θυλάκων, την εκτιμώμενη ποσότητα παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου από μια πηγή καθ' όλη τη διάρκεια της «ζωής» της, καθώς και από τις διεθνείς τιμές φυσικού αερίου και πετρελαίου κατά την περίοδο εξόρυξης.

Η πρόσφατη εμπειρία στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες υποδηλώνει ότι το κατά πόσον οικονομικά συμφέρουσα μπορεί να γίνει η διαδικασία εξαρτάται και από παράγοντες «άνω του εδάφους» (above-the-ground factors), όπως και από τη Γεωλογία.

Προαπαιτούμενα για τις εταιρείες που προβαίνουν στη διαδικασία θεωρούνται η ιδιωτική κατοχή δικαιωμάτων εκμετάλλευσης του υπεδάφους, η εύκολη διαθεσιμότητα ανεξάρτητων και υποστηρικτικών εργολάβων με σημαντική εξειδίκευση και τεχνικό εξοπλισμό, το δίκτυο και η προϋπάρχουσα υποδομή αγωγών, καθώς και η πρόσβαση σε υδάτινους πόρους αναγκαίους για την υδραυλική εξόρυξη.

Στην Ε.Ε., ωστόσο, η Κομισιόν -απαντώντας στην έκκληση για άμεση λήψη δράσεων- υιοθέτησε στις 22.1.2014 μια Σύσταση, προκειμένου να αποσαφηνίσει τη στάση της προς τις δημόσιες και εθνικές αρχές, τους λειτουργούς της αγοράς και τους πολίτες, καλώντας όλους να εφαρμόζουν ένα ελάχιστο κοινό πλαίσιο αρχών και οδηγιών, όταν υιοθετούν στη νομοθεσία τους ή λειτουργία τους οτιδήποτε αφορά την έρευνα ή εκμετάλλευση, μέσω της υδραυλικής ρηγμάτωσης.

Η σύσταση περιλαμβάνει κατευθυντήριες γραμμές για την κανονιστική συμπλήρωση της υπάρχουσας νομοθεσίας, καλύπτοντας θέματα, όπως στρατηγικές μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, εκτίμηση και διαχείριση κινδύνων, ζητήματα διασφάλισης της ακεραιότητας των πηγαδιών εξόρυξης, παρατήρηση και διαχείριση της λεκάνης απορροής, εκπομπές αερίων μεθανίου και ασφαλής απόρριψη χημικών υδάτων. Προβαίνει ουσιαστικά σε μια πιο λεπτομερή κωδικοποίηση της όλης διαδικασίας παραγωγής.

Το πρόβλημα όμως για τα κράτη, αλλά και για τη διεθνή αγορά βρίσκεται στην προσκόλληση σε έναν πεπερασμένο ενεργειακό πόρο (φυσικό αέριο-πετρέλαιο), χωρίς να στρέφεται η καινοτομία και η έρευνα σε βιώσιμες και διατηρήσιμες πηγές ενέργειας, στο πλαίσιο της διαφοροποίησης.

Ομως, από τη στιγμή που οι ορυκτοί υδρογονάνθρακες επιτρέπουν στα έθνη να χρηματοδοτούν τις οικονομίες τους και στις «σφαιρικές-παγκόσμιες» (πολυεθνικές) εταιρείες να συσσωρεύουν πλούτο, να παράγουν και να πωλούν αγαθά και υπηρεσίες, να χτίζουν και να διαχειρίζονται τη διεθνή αγορά, μέθοδοι όπως η υδραυλική ρηγμάτωση θα μένουν στο επίκεντρο της επιχειρηματικής δραστηριότητας, αλλά και της δημόσιας κριτικής.

**

Τι είναι η υδραυλική ρηγμάτωση (fracking)

Το fracking, ή αλλιώς η υδραυλική ρηγμάτωση (hydraulic fracturing), είναι η διαδικασία απόσπασης φυσικού αερίου ή πετρελαίου από στρώματα σχιστολιθικών πετρωμάτων βαθιά μέσα στη Γη. Η διαδικασία αυτή καθιστά εύκολη την εκμετάλλευση αποθεμάτων μέχρι πρότινος δυσπρόσιτων με συμβατικές μεθόδους. Η συμβολή της τεχνολογίας, ειδικά με την τρισδιάστατη απεικόνιση των κοιτασμάτων, έχει καταστήσει ικανή την εύρεση του ακριβούς σημείου απόσπασης.

Η διαδικασία προβλέπει την ένεση υγρών με υψηλή πίεση μέσα στο σχιστολιθικό σχηματισμό, από τα ρήγματα του οποίου αποσπάται φυσικό αέριο ή πετρέλαιο με ρυθμό μεγαλύτερο του συμβατικού. Με το βάθος της παρέμβασης (κάθετα και οριζόντια) στο πέτρωμα να φτάνει ακόμη και πάνω από ένα μίλι μέσα στο έδαφος (1,6 χλμ.) επιτρέπει ακόμη μεγαλύτερη πρόσβαση στα κοιτάσματα.

Τα χημικά (περίπου 600 τον αριθμό!), σε συνδυασμό με το υψηλής πίεσης νερό που χρησιμοποιείται, περιλαμβάνουν στοιχεία σε μερικές περιπτώσεις καρκινογόνα και με τοξίνες, όπως φορμαλδεΰδες, μόλυβδο, αλάτι και διάφορα στερεά, όπως άμμος κ.λπ. Ωστόσο, σε αυτό το κυριολεκτικά παρθένο πεδίο -όσον αφορά τη συμβατική και κανονιστική κάλυψη του νέου τρόπου εξόρυξης- παραμένει το στοίχημα της νομικής πρόβλεψης ενδεχόμενων περιβαλλοντικών επιπτώσεων.

Αξιομνημόνευτο είναι και το γεγονός ότι η συγκεκριμένη μέθοδος φαίνεται να συνδέεται και με την πρόκληση σεισμικής δραστηριότητας, όπως στην περίπτωση της Πολιτείας του Οχάιο των ΗΠΑ, όπου πάνω από 11 περιπτώσεις μικροσεισμών παρατηρήθηκαν σε μια περιοχή ασθενέστατων σεισμικών γεγονότων. Τέλος, σε μια εποχή κρίσης σε ό,τι αφορά την πρόσβαση, αλλά και την ποσότητα και ποιότητα των αποθεμάτων πόσιμου νερού διεθνώς, η ιδέα ότι ο υδροφόρος ορίζοντας επιβαρύνεται με μια πληθώρα χημικών στοιχείων δεν εξηγεί τη «δημοφιλία» της μεθόδου.

* υπ. διδάκτορα Παντείου Πανεπιστημίου, Ενεργειακή Πολιτική και Διπλωματία

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Επιστήμη & Τεχνολογία
Με λέξεις-κλειδιά
Κ.Ε. Plus
Κοιτάσματα/Εξορύξεις
Φυσικό αέριο
Πετρέλαιο/Πετρελαϊκές εταιρείες
Άλλα θέματα στην κατηγορία Επιστήμη & Τεχνολογία της έντυπης έκδοσης
Υγεία & Διατροφή
Παιδί και χοληστερίνη: πότε πρέπει να ανησυχούμε;
Κοιτάσματα/Εξορύξεις
Βαθαίνουν τα ρήγματα, μεγαλώνουν τα κέρδη
Εκπαίδευση
«Ελλειψη χρηματοδότησης και οράματος στα πανεπιστήμια»