Έντυπη Έκδοση

Ελληνική Βαβέλ

Ξενοφών Ι. Κοντιάδης

Ελλειμματική Δημοκρατία Κράτος και κόμματα στη σύγχρονη Ελλάδα

εκδόσεις Σιδέρη, σ. 286, 24,16 ευρώ

Αντικείμενο του βιβλίου αποτελεί η σύγχρονη λειτουργία των ελληνικών κομμάτων και ο συσχετισμός της με τις δυσλειτουργίες του κράτους και της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Ο εντοπισμός των ελλειμμάτων της λειτουργίας του κομματικού συστήματος, τα οποία διαβρώνουν και μετατρέπουν τη δημοκρατία σε ελλειμματική, δεν αναιρεί την ελπίδα μιας εξόδου από την κρίση αλλά εξορθολογίζει την ελπίδα αυτή. Ο συγγραφέας αναλύει ερμηνευτικά τα ελλείμματα της σύγχρονης δημοκρατίας, θεμελιώνοντας προτάσεις για την αντιμετώπισή τους.

Βασικό χαρακτηριστικό του βιβλίου αποτελεί η σύνθεση γεγονότων της σύγχρονης πολιτικής καθημερινότητας γύρω από έναν άξονα ικανό να ερμηνεύσει την έννοια της κρίσης της δημοκρατίας. Οι πρόσφατες βίαιες κοινωνικές εξεγέρσεις, η διαμόρφωση μιας αντικομματικής πολιτικής κουλτούρας, η πολιτική διαφθορά που εκφράζεται μέσα από σκάνδαλα, όπως αυτό της μονής Βατοπεδίου, το αναθεωρητικό αδιέξοδο του 2008, η σταθερή παθογένεια μιας δημόσιας διοίκησης και η αυξανόμενη αποστροφή των πολιτών προς τα πολιτικά κόμματα ερμηνεύονται συγκροτώντας μια ενιαία εικόνα απόστασης ανάμεσα στις δημοκρατικές επιταγές και την πραγματικότητα.

Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη, τα οποία διερευνούν και αναλύουν ελλείμματα της δημοκρατίας που πηγάζουν από τη σύγχρονη λειτουργία των πολιτικών κομμάτων. Το πρώτο μέρος συσχετίζει την κρίση του κοινοβουλευτισμού και την αποδυνάμωση της λαϊκής κυριαρχίας με τον μετασχηματισμό των κομμάτων που από θεσμός, του οποίου η βασικότερη λειτουργία είναι η πολιτική οργάνωση και η άρθρωση της λαϊκής κυριαρχίας, μετασχηματίστηκαν με τέτοιον τρόπο στο πλαίσιο του πρωθυπουργοκεντρικού συστήματος, ώστε να χάσουν πλήρως την εμπιστοσύνη των πολιτών - μια απαξίωση που εκφράζει αποτυχία. Συσχετίζεται, λοιπόν, η κομματοκρατία με τη διαφθορά, καθώς «τα πολυσυλλεκτικά κόμματα τείνουν να μετατραπούν σε αποϊδεολογικοποιημένες οργανώσεις που επιδιώκουν να προσελκύσουν όχι τον ενεργό πολίτη αλλά τον ψηφοφόρο, προσεγγίζοντας τις πιο ετερόκλιτες εκλογικές πελατείες με έναν προγραμματικό λόγο που διαμορφώνεται a la carte» (σελ. 50).

Το δεύτερο μέρος στρέφεται στο εσωτερικό της λειτουργίας των κομμάτων, με αφετηρία την πραγματικότητα του ενδοκομματικού αυταρχισμού και την απουσία δημοκρατικών εγγυήσεων. Τα δύο κόμματα εξουσίας έχουν το κοινό χαρακτηριστικό ότι όλες οι κρίσιμες αποφάσεις λαμβάνονται από τον αρχηγό και μια κλειστή ομάδα στελεχών ή συμβούλων επιλεγμένων από τον ίδιο προσωπικά. Η δυνατότητα ενίσχυσης της ενδοκομματικής δημοκρατίας διερευνάται μέσω της ανάλυσης των σύγχρονων και επίκαιρων ζητημάτων της υιοθέτησης του συστήματος των προκριματικών εκλογών για την ανάδειξη αρχηγού κόμματος και υποψήφιων βουλευτών και μέσω του επαναπροσδιορισμού της συζήτησης που αφορά τη λίστα και τη σημασία που λαμβάνει για τη λειτουργία της δημοκρατικής αρχής, η απάντηση στο ερώτημα ποιο είναι το αρμόδιο όργανο για να καταρτίσει τη λίστα. Η σύγχρονη τάση της διενέργειας προκριματικών εκλογών για την επιλογή αρχηγού τού κόμματος αναλύεται υπό το πρίσμα της εξέλιξης του ρόλου των κομμάτων και του κομματικού φαινομένου. Η θεωρητική προσέγγιση γειώνεται με τη μελέτη του τρόπου με τον οποίο λειτούργησαν οι προκριματικές εκλογές στο ελληνικό παράδειγμα των ενδοκομματικών εκλογών για την ανάδειξη του αρχηγού τού ΠΑΣΟΚ το 2004 και το 2007.

Το τρίτο μέρος στρέφεται ξανά προς τα έξω και πραγματεύεται την άλωση του κράτους από τα κόμματα. Τα πολιτικά κόμματα, υπερβαίνοντας την κομματική τους αποστολή, έχουν διεισδύσει «σε πεδία που δεν άπτονται του ρόλου και της θεσμικής τους λειτουργίας», υποτάσσοντας όλες τις κρατικές λειτουργίες σε μια κομματική λογική (σελ. 195). Η αποτυχία του 2008 αποκρυπτογραφείται ως «αποτυχία της πολιτικής τάξης να αφομοιώσει τα συναινετικά χαρακτηριστικά», που θα οδηγούσαν στη μετάβαση από μια συγκρουσιακή σε μια συναινετική δημοκρατία (σελ. 215-222). Το βιβλίο τελειώνει με ανάπτυξη των δικαιωμάτων δημοκρατικής συμμετοχής των μεταναστών. Οι μετανάστες, αποτελώντας το 12% του πληθυσμού αποτελούν ένα σιωπηρό τμήμα του, καθώς η φωνή τους δεν μπορεί να ακουστεί στα κέντρα λήψεως αποφάσεων. Το βιβλίο κλείνει έτσι με την επιλογή της ελπίδας τής δημοκρατικής συμμετοχής, με την έκφραση της αρχής τής ελπίδας.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Το αμάρτημα του πατρός μου
Ποιος (δεν) φοβάται το ελληνικό τραγούδι;
Το θαύμα του έναστρου ουρανού
Και μόνον επειδή είναι γυναίκα
Ποιητικοί κώδικες
Πολυβολεία ώς την άκρη της μνήμης
Ο έρωτας σαν εκδίκηση του κακού
Φωνές παιδιών από το «άβατο» της Ιστορίας
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Το αμάρτημα του πατρός μου
Ποιος (δεν) φοβάται το ελληνικό τραγούδι;
Το θαύμα του έναστρου ουρανού
Και μόνον επειδή είναι γυναίκα
Ποιητικοί κώδικες
Πολυβολεία ώς την άκρη της μνήμης
Ελληνική Βαβέλ
Ο έρωτας σαν εκδίκηση του κακού
Φωνές παιδιών από το «άβατο» της Ιστορίας
Λογοτεχνία
Ισλάμ - Η επανάσταση των γυναικών
Περιοδικός τύπος
Το περιοδικό «Ευθύνη» του Κώστα Τσιρόπουλου ανέστειλε τη λειτουργία του
Συνέντευξη
Βασίλης Καραγιώργος
Από τις 4:00 στις 6:00
Από τις επιστολές στα e-mail
Chieftains
Άλλες ειδήσεις
Στον Χάρη Λύτα
Το Ουρλιαχτό του Αλεν Γκίνσμπεργκ στην Ελλάδα το 1978
Ο φίλος μας, Αντρέας Παγουλάτος