Έντυπη Έκδοση

Χωρίς πίστη, χωρίς ενοχές

Η κωμωδία των βραβείων

Τόμας Μπέρνχαρντ

Τα βραβεία μου

μτφρ.: Σπύρος Μοσκόβου, εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας,

σ. 134, ευρώ 16

Ο Τόμας Μπέρνχαρντ, αυτός ο κορυφαίος αυστριακός συγγραφέας, που σφράγισε με το έργο του τη γερμανόφωνη μεταπολεμική λογοτεχνία, ήταν στην πραγματικότητα ένας ιδιόρρυθμος αναχωρητής, με μια πληγωμένη ψυχή και ένα άρρωστο σώμα. Ο αυστριακός μικροαστισμός, η κακεντρέχεια των συντεχνιών, η κοινωνική υποκρισία αλλά και αυτή η κρατική διαφθορά υπαγόρευσαν ένα αιχμηρό έργο γεμάτο σαρκασμό και υπαρξιακή μελαγχολία για έναν κόσμο που αποδείχτηκε τελικά μια σκέτη απάτη. Τη δεκαετία του '60 όμως ο Μπέρνχαρντ αποδέχτηκε μια σειρά παράλογων, όπως σημειώνει και ο ίδιος, διακρίσεων για το έργο του. Μια σειρά βραβείων που για τον Μπέρνχαρντ δεν αναπαριστούσαν τίποτε άλλο από αυτή την υποκρισία, την «ατιμία», όπως λέει χαρακτηριστικά, όλων αυτών των ακαδημαϊκών και λογοτεχνικών κύκλων που δεν ενδιαφέρονταν στην πραγματικότητα για το τιμώμενο έργο παρά μόνο για τον αναδιπλασιασμό του κοινωνικού τους πεδίου και τη διασπάθιση βέβαια του κρατικού χρήματος. Θα είναι μάλιστα αυτό το οικονομικό έπαθλο που θα συνοδεύει τα βραβεία και θα κάνει τον Μπέρνχαρντ να ανταποκρίνεται κάθε φορά θετικά στην παραλαβή τους. «Θα πάρω τα χρήματα», έλεγε στη θεία του που τον συνόδευε, με μεγαλύτερη πίστη απ' αυτόν, σε όλες τις τελετές των βραβείων, «επειδή πρέπει κανείς να βουτάει ό,τι μπορεί από το κράτος που διασπαθίζει κάθε χρόνο δισεκατομμύρια χωρίς τον παραμικρό λόγο... Σιχαινόμουν τα βραβεία όσο δεν σκεφτόμουν τα χιλιάδες σελίνια που τα συνόδευαν». Ο Μπέρνχαρντ επιφύλασσε για τους ανθρώπους των ιδρυμάτων που τον βράβευαν τη μεγαλύτερή του απέχθεια. Αλλά και γι' αυτά τα ίδια τα ιδρύματα, τους συλλόγους, τις λογοτεχνικές ενώσεις, τα κλειστά clubs των διαφόρων, και πόσω μάλλον των καλλιτεχνικών, συντεχνιών. Οπως και για το τυπικό αυτών των εκδηλώσεων, τους επισήμους, τις φάλτσες ορχήστρες, τις εθιμοτυπικές ομιλίες, σε κάποια μάλιστα απ' αυτές βραβεύτηκε ως κυρία Μπέρνχαρντ και σε μια άλλη για ένα μυθιστόρημα που δεν είχε γράψει ποτέ. Αδιάφορες τελετές αδιάφορων ανθρώπων. Το τιμώμενο έργο ήταν πάντα απόν. Μόνο το χρηματικό έπαθλο, η προσμονή του, η υπομονή του για την ώρα που θα του παρέδιδαν το φάκελο με την επιταγή, μόνον αυτό, τι άλλο άλλωστε. Το άγχος του εκείνες τις ώρες ήταν απερίγραπτο, οι προηγούμενες νύχτες που δεν έκλεινε μάτι, η διαδρομή προς την αίθουσα τελετών, που ήταν γι' αυτόν μια διαδρομή προς εκτέλεση. Σπάνια εκφωνούσε σ' αυτές τις τελετές κάποιο λόγο. Ηταν η αμηχανία αλλά και η ρητορική του ανικανότητα, όπως έλεγε, που δεν του επέτρεπαν να συντάξει λίγες προτάσεις. Οι λιγοστές όμως σελίδες των τριών μόλις ομιλιών του είναι πολύτιμες. Από την ομιλία του κατά την απονομή του βραβείου Γκέοργκ Μπίχνερ: «...οι λέξεις, με τις οποίες δουλεύουμε μέσα στο μυαλό μας έτσι όπως είμαστε εγκαταλελειμμένοι, χιλιάδες και εκατοντάδες χιλιάδες ξεχειλωμένες λέξεις, λέξεις που είναι από ένα τίποτα και που δεν ωφελούν σε τίποτα και που είναι για το τίποτα, όπως το ξέρουμε και το κρύβουμε, οι λέξεις απ' τις οποίες γραπωνόμαστε επειδή είμαστε τρελοί από την αδυναμία και απελπισμένοι από την τρέλα, οι λέξεις μολύνουν και αψηφούν, απαλείφουν και επιδεινώνουν, ντροπιάζουν και παραποιούν και σακατεύουν και θολώνουν και συσκοτίζουν μονάχα...»

Ο Μπέρνχαρντ αποδεχόταν τα βραβεία όπως πρέπει να τα αποδέχεται ένας πνευματικός άνθρωπος, χωρίς πίστη και χωρίς ενοχές. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ακέραιες ή μεταμφιεσμένες μνήμες
Πελάγια έπη
Στη ζούγκλα της αγοράς εργασίας
Η ζωή είναι ένα όνειρο
Η επιστροφή του ταξιδιώτη
Ενα παλίμψηστο ερωτικό ελεγείο
Στο πηγάδι της μυθοπλασίας
Λόγια πρωινού, πολέμου ή παιγνίων
Εργα, ιστορίες και χρέη της Κρήτης
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Από τις 4:00 στις 6:00
Σαν μυρμήγκι στον κόρφο μας
Καλύτερος του Eric Clapton;
Η τρίτη ανάγνωση
Το κόκκινο και το μαύρο
Κριτική βιβλίου
Ακέραιες ή μεταμφιεσμένες μνήμες
Πελάγια έπη
Η κωμωδία των βραβείων
Στη ζούγκλα της αγοράς εργασίας
Η ζωή είναι ένα όνειρο
Η επιστροφή του ταξιδιώτη
Ενα παλίμψηστο ερωτικό ελεγείο
Στο πηγάδι της μυθοπλασίας
Λόγια πρωινού, πολέμου ή παιγνίων
Εργα, ιστορίες και χρέη της Κρήτης
Λογοτεχνία
Ανατολή, η σύγχρονη Εκάβη
«Από τά «Ημερολόγια γιά τόν Παπαδιαμάντη»
Συγγραφείς σε ξενοδοχεία
Επειδή τέλος
Μάρκος Βαμβακάρης
Ο Μάρκος σε καίει